Poznaj siły zbrojne Austrii: konstytucyjną wieczystą neutralność, alpejskie jednostki Jagdkommando, schrony i specyfikę poboru. Sprawdź!
Malta historia
Położona na strategicznym szlaku śródziemnomorskim Malta przez tysiąclecia stanowiła niezdobytą twierdzę oraz punkt starcia największych potęg morskich Europy, Afryki i Bliskiego Wschodu. Dzieje archipelagu kryją niezwykłe wydarzenia: od najstarszych kamiennych budowli świata i cudownie ocalałych świątyń pod gradem bomb po dramatyczne katastrofy żywiołowe i zawiłe traktaty pokojowe.
Ostatnia aktualizacja: 2026-09-15 12:57:34
25 ciekawostek o historii Malty
- Megality starsze niż piramidy w Gizie
Kompleks megalityczny Ġgantija na wyspie Gozo wzniesiono w latach 3600-3200 p.n.e. Konstrukcje te są starsze od egipskich piramid oraz Stonehenge i stanowią jedne z najwcześniejszych wolnostojących budowli kamiennych na świecie. - Podziemny labirynt cmentarny Hal Saflieni
Wykute w skale Hypogeum Ħal Saflieni powstało około 4000 p.n.e. i służyło jako sanktuarium oraz podziemna nekropolia dla ponad 7000 ciał. Posiada unikalne właściwości akustyczne, rezonując wyłącznie przy męskim głosie o niskiej częstotliwości. - Tajemnicze koleiny cart ruts
Na wapiennych płaskowyżach Malty zachowały się setki zagadkowych, równoległych żłobień skalnych zwanych Misraħ Għar il-Kbir. Powstały w epoce brązu (ok. 2000 p.n.e.), lecz do dziś nie ustalono jednoznacznie, czy służyły do transportu sańmi, czy wozami. - Rozbicie statku apostoła Pawła
Około 60 roku n.e. u wybrzeży wyspy rozbił się statek wiozący św. Pawła do Rzymu. Według Dziejów Apostolskich spędził on na Malcie trzy miesiące, uzdrawiając ojca rzymskiego namiestnika Publiusza i zapoczątkowując chrystianizację archipelagu. - Arabskie dziedzictwo językowe
Podbój Malty przez emirat Aghlabidów w 870 roku trwale ukształtował tożsamość wyspy. Dzisiejszy język maltański jest jedynym językiem semickim o statusie urzędowym w Unii Europejskiej, zapisanym alfabetem łacińskim i wywodzącym się z dialektu arabsko-sycylijskiego. - Normańska flaga i hrabia Roger
Podczas odbicia Malty z rąk arabskich w 1091 roku normański hrabia Roger I z Hauteville miał podarować wyspiarzom biało-czerwony fragment swojego proporca. Kolory te do dziś stanowią oficjalne barwy narodowe na fladze państwowej Malty. - Symboliczna zapłata za wyspę
W 1530 roku cesarz Karol V oddał Maltę zakonowi joannitów w wieczystą dzierżawę za symboliczną opłatę lenną. Wynosiła ona zaledwie jednego sokoła maltańskiego rocznie, przekazywanego co roku w Dzień Wszystkich Świętych wicekrólowi Sycylii. - Tornado w Wielkim Porcie
Dnia 23 września 1551 roku w Grand Harbour uderzyło gwałtowne tornado morskie (trąba wodna), które zniszczyło całą flotę wojenną przygotowaną do wyprawy. Żywioł zatopił co najmniej cztery wielkie galeony i zabił ponad 600 marynarzy oraz żołnierzy. - Wielkie Oblężenie Malty
W 1565 roku niespełna 6 tysięcy obrońców pod wodzą wielkiego mistrza Jeana de la Valette odparło ponad 30-tysięczną armię Imperium Osmańskiego. Czteromiesięczne oblężenie złamało mit o niezwyciężonej flocie sułtana Sulejmana Wspaniałego. - Miasto zaprojektowane na desce kreślarskiej
Kamień węgielny pod budowę stolicy, Valletty, wmurowano w 1566 roku jako bezpośrednią odpowiedź na zagrożenie tureckie. Było to pierwsze w nowożytnej Europie miasto wzniesione całkowicie od zera według geometrycznego, siatkowego planu fortyfikacyjnego. - Najstarszy funkcjonujący szpital w Europie
W 1574 roku joannici otworzyli szpital Sacra Infermeria, dysponujący najdłuższą salą szpitalną w ówczesnym świecie (155 metrów). Pacjentów karmiono ze srebrnych naczyń w celach antyseptycznych, wprowadzając pionierskie standardy higieny medycznej. - Zniszczenie Mdiny przez trzęsienie ziemi
W 1693 roku potężne trzęsienie ziemi z epicentrum na Sycylii zrujnowało dawną stolicę Malty, Mdinę. Katastrofa doprowadziła do całkowitej przebudowy zniszczonej normańskiej katedry św. Pawła w spektakularnym stylu barokowym. - Kapitulacja przed Napoleonem Bonaparte
W czerwcu 1798 roku Napoleon Bonaparte zajął Maltę w drodze do Egiptu bez jednego wystrzału, kończąc 268 lat panowania zakonu rycerskiego. Francuzi zlikwidowali inkwizycję i feudalizm, lecz ograbienie kościołów doprowadziło do natychmiastowego buntu Maltańczyków. - Traktat paryski i protektorat brytyjski
Na mocy postanowień traktatu paryskiego z 1814 roku Malta stała się oficjalnie kolonią Korony Brytyjskiej. Archipelag przekształcono w główną bazę Royal Navy kontrolującą szlaki żeglugowe na Morzu Śródziemnym. - Epidemia dżumy na wyspie
W latach 1813-1814 wybuchła tragiczna epidemia dżumy przywleczona statkiem handlowym z Aleksandrii. W ciągu kilkunastu miesięcy choroba zabiła ponad 4500 mieszkańców, co stanowiło wówczas blisko 5% całej populacji wyspy. - Otwarcie Kanału Sueskiego
Uruchomienie Kanału Sueskiego w 1869 roku uczyniło port w Valletcie najważniejszym punktem bunkrowania węgla dla parowców płynących do Indii. Przełożyło się to na bezprecedensowy boom handlowy w dziejach archipelagu. - Zamieszki Sette Giugno
Dnia 7 czerwca 1919 roku brytyjscy żołnierze otworzyli ogień do tłumu protestującego w Valletcie przeciwko powojennym cenom chleba, zabijając czterech Maltańczyków. Wydarzenie to stało się narodowym symbolem walki o autonomię i dało początek świętu narodowemu. - Cud w rotundzie w Moście
Dnia 9 kwietnia 1942 roku podczas nalotu Luftwaffe 500-kilogramowa bomba przebiła kopułę kościoła w Moście, w którym modliło się ponad 300 wiernych. Ładunek uderzył o posadzkę, przetoczył się przez nawę i nie eksplodował, nie raniąc ani jednej osoby. - Krzyż Jerzego dla całego narodu
W kwietniu 1942 roku król Jerzy VI odznaczył całą ludność Malty Krzyżem Jerzego (George Cross) za heroizm pod nieustannym bombardowaniem sił Osi. Wizerunek tego medalu wojskowego został na stałe włączony w lewy górny róg flagi państwowej. - Prawa wyborcze dla kobiet
W 1947 roku nowa konstytucja MacMichaela przyznała maltańskim kobietom pełne czynne i bierne prawo wyborcze. W tych samych wyborach Agatha Barbara została pierwszą kobietą wybraną do parlamentu narodowego. - Ogłoszenie niepodległości
Dnia 21 września 1964 roku Malta uzyskała pełną niepodległość od Wielkiej Brytanii, pozostając monarchią parlamentarną w ramach Wspólnoty Narodów z królową Elżbietą II jako głową państwa. - Wstąpienie do Organizacji Narodów Zjednoczonych
Dnia 1 grudnia 1964 roku niepodległa Malta została oficjalnie przyjęta w poczet członków ONZ. Trzy lata później jej ambasador Arvid Pardo zainicjował przyjęcie konwencji o prawie morza, uznającej dno oceaniczne za wspólne dziedzictwo ludzkości. - Proklamowanie republiki
Dnia 13 grudnia 1974 roku parlament znowelizował konstytucję i proklamował Republikę Malty, usuwając brytyjską monarchinię z funkcji głowy państwa i powołując pierwszego prezydenta, Anthony'ego Mamo. - Opuszczenie baz przez wojska brytyjskie
Dnia 31 marca 1979 roku ostatni żołnierze brytyjskiej marynarki wojennej opuścili instalacje wojskowe na wyspie. Zdarzenie to zakończyło 179-letnią obecność militarną Wielkiej Brytanii i jest obchodzone jako Dzień Wolności (Jum il-Ħelsien). - Szczyt na Malcie i koniec zimnej wojny
W grudniu 1989 roku na pokładzie radzieckiego statku u wybrzeży Marsaxlokk spotkali się George H.W. Bush i Michaił Gorbaczow. Historyczny szczyt na Malcie uznano za formalny koniec zimnej wojny, zaledwie kilka tygodni po upadku muru berlińskiego.
Dodaj ciekawostkę
🌍 Odkrywaj dalej! Wybierz kolejne państwo:
22 ciekawostki o historii Wenezueli
Poznaj fascynujące dzieje Wenezueli: od wypraw Kolumba i wojen Bolivara po naftowy boom, katastrofy żywiołowe i rewolucję. Sprawdź fakty historyczne!
13 ciekawostek o finansach w Zambii
Zambijska gospodarka opiera się w głównej mierze na wydobyciu i eksporcie miedzi. System finansowy kraju od lat zmaga się z rosnącym zadłużeniem publicznym oraz trudnościami w spłacie obligacji.
Matura międzynarodowa czy polska? Co daje dyplom IB przy rekrutacji na studia?
Ósmoklasista wybierający liceum często staje przed dylematem: „Może IB?”. To rozwiązanie brzmi nowocześnie i ambitnie, ale czy rzeczywiście stanowi lepszą drogę na uniwersytet, czy to po prostu egzamin, w którym kładzie się większy nacisk na język angielski i samodzielną pracę?
14 ciekawostek o pracy w Hondurasie
Poznaj rynek pracy w Hondurasie. Sprawdź branżowe stawki minimalne, 13. i 14. pensję, 44-godzinny tydzień pracy oraz rolę stref wolnocłowych maquilas.
15 ciekawostek o edukacji w Gruzji
Poznaj specyfikę szkolnictwa w Gruzji: od darmowych laptopów dla pierwszoklasistów i obowiązkowych szachów po skalę ocen 1-10.
0 komentarzy