Poznaj najgroźniejsze zwierzęta w Niemczech. Jakie niepozorne stworzenia stanowią największe zagrożenie dla człowieka? Przeczytaj zestawienie drapieżników i nosicieli chorób.
Szwecja historia
Odkryj fascynującą historię Szwecji, od epoki wikingów po czasy współczesne. Zbiór informacji i ciekawostek (uzyskanie niepodległości, najważniejsze bitwy i wydarzenia).
Ostatnia aktualizacja: 2026-03-29 08:39:58
24 ciekawostki o historii Szwecji
- Ruch lewostronny obowiązywał do 3 września 1967 roku.
- W 1938 roku dzięki temu, że hitlerowcy zajęli Austrię, Szwecja dostała się do ćwierćfinału Pucharu Świata w piłce nożnej.
- Szwecja wstąpiła do Unii Europejskiej 1 stycznia 1995 roku.
- W kraju tym kobiety mają prawo głosować od 1921 roku.
- Kraj ten wstąpił do ONZ 19 listopada 1946 r.
- Epoka wikingów (793–1066 n.e.) to okres, gdy Szwedzi, zwani Waregami, kierowali się głównie na wschód, zakładając szlaki handlowe wzdłuż rzek Rosji. Założyli nawet państwo Ruś Kijowska, a ich kontakty sięgały Konstantynopola i kalifatu bagdadzkiego, o czym świadczą liczne arabskie srebrne monety znajdowane na Gotlandii.
- Chrystianizacja Szwecji była procesem wyjątkowo powolnym i opornym. Choć pierwszą próbę nawrócenia podjął święty Ansgar już w 829 roku, to ostateczne zwycięstwo chrześcijaństwa nastąpiło dopiero po krwawej walce między pogańskimi królami Uppsali a misjonarzami w XII wieku. Ostatnia pogańska świątynia w Uppsali została zniszczona około 1090 roku.
- W 1397 roku Szwecja weszła w unię kalmarską z Danią i Norwegią, mającą wzmocnić Skandynawię. Unia, zjednoczona pod berłem królowej Małgorzaty I, była jednak źródłem konfliktów, a szwedzka arystokracja coraz mocniej sprzeciwiała się duńskiej dominacji, co ostatecznie doprowadziło do rozłamu.
- Krwawa łaźnia sztokholmska w listopadzie 1520 roku to mroczny epizod, który przyspieszył rozpad unii kalmarskiej. Duński król Chrystian II, podstępnie zaprosiwszy szwedzką elitę na koronację, kazał publicznie ściąć około 80–90 przedstawicieli szwedzkiej szlachty i duchowieństwa. Ten akt terroru wywołał powstanie narodowe pod przywiedztwem Gustawa Erikssona.
- Gustaw I Waza, który stanął na czele antyduńskiego powstania, został w 1523 roku wybrany na króla Szwecji, kładąc podwaliny pod nowożytne państwo szwedzkie i kończąc unię kalmarską. Jego reformy, w tym wprowadzenie luterańskiej reformacji w 1527 roku, która pozwoliła skonfiskować majątki Kościoła katolickiego, umocniły władzę królewską i finanse państwa.
- Za panowania Gustawa II Adolfa (1611–1632) Szwecja stała się europejską potęgą militarną. Król, zwany „Lwem Północy”, zreformował armię, wprowadzając mniejsze, bardziej mobilne jednostki artylerii. Jego wejście do wojny trzydziestoletniej w 1630 roku pod Lipskiem zmieniło bieg konfliktu, zanim zginął w bitwie pod Lützen.
- W 1632 roku założono Uniwersytet w Uppsali, a w 1666 roku Uniwersytet w Lund, co świadczyło o rosnących ambicjach kulturalnych i naukowych szwedzkiego imperium.
- Szwecja XVII wieku była „miedziowym narodem Europy”. Kopalnia miedzi w Falun (Stora Kopparberg) była wówczas jednym z największych zakładów przemysłowych na świecie, dostarczając 2/3 europejskiej miedzi. Jej zyski finansowały armię i budowę imperium.
- Po śmierci Karola XII w 1718 roku Szwecja wkroczyła w „erę wolności” (1719–1772). Władza przeszła w ręce parlamentu (Riksdagu), a król stał się figurantem. Był to unikalny w Europie eksperyment z systemem quasi-parlamentarnym, który jednak ostatecznie pogrążył się w korupcji i waśniach partyjnych.
- W 1739 roku powołano Królewską Szwedzką Akademię Nauk, inspirując się ideami Oświecenia. Jej członkowie, jak przyrodnik Karol Linneusz, który opracował system klasyfikacji organizmów, czy astronom Anders Celsius, który stworzył skalę temperatur.
- Zamach na króla Gustawa III w 1792 roku to dramatyczny koniec absolutyzmu. Król, który wcześniej dokonał zamachu stanu, by przywrócić silne rządy, został postrzelony na balu maskowym w operze sztokholmskiej przez spiskowców-arystokratów i zmarł kilka tygodni później. To wydarzenie inspirowało operę „Bal maskowy” Giuseppe Verdiego.
- Szwecja utraciła Finlandię na rzecz Rosji po wojnie w 1809 roku. Był to traumatyczny cios dla tożsamości narodowej. Paradoksalnie, ten sam rok przyniósł wewnętrzne wzmocnienie: obalony król Gustaw IV Adolf został zmuszony do abdykacji, a nowy władca, Karol XIII, przyjął nową, bardziej liberalną konstytucję.
- W 1810 roku szwedzki Riksdag, pozbawiony dziedzica, wybrał na następcę tronu francuskiego marszałka Jeana-Baptiste’a Bernadotte’a. W 1818 roku został królem Karolem XIV Janem, zakładając dynastię, która panuje w Szwecji do dziś. Ciekawostką jest, że po śmierci na jego ciele odkryto… wytatuowanego orła, pozostałość po służbie napoleońskiej.
- W 1814 roku, na mocy traktatu kilońskiego, Szwecja zmusiła Danię do oddania Norwegii, z którą następnie utworzono unię personalną. Choć unia była nierówna (Szwecja dominowała), Norwegia zachowała własny parlament i konstytucję. Pokojowe rozwiązanie tej unii nastąpiło dopiero w 1905 roku.
- Przemysłowa rewolucja w Szwecji nabrała tempa po 1870 roku, napędzana przez surowce: drewno, żelazo i wynalazki. Powstanie gigantów takich jak LM Ericsson (telekomunikacja), SKF (łożyska) czy ASEA (późniejszy ABB, energetyka) przekształciło rolniczy kraj w potentata eksportowego.
- Walka o prawa wyborcze doprowadziła do jednych z najwcześniejszych reform w Europie. W 1866 roku zniesiono stany, tworząc dwuizbowy parlament, a w 1909 roku wprowadzono powszechne prawo wyborcze dla mężczyzn. W 1919 roku kobiety uzyskały pełne prawo głosu, a w 1921 roku po raz pierwszy mogły zagłosować.
- Szwecja ogłosiła politykę ścisłej neutralności w 1834 roku i konsekwentnie jej przestrzegała przez obie wojny światowe. Dzięki temu uniknęła zniszczeń, stała się azylem dla uchodźców, w tym tysięcy Żydów z okupowanej Danii w 1943 roku, oraz mediatorem w konfliktach międzynarodowych.
- 14 października 1947 roku firma Volvo zaprezentowała model PV444, który stał się ikoną szwedzkiego przemysłu motoryzacyjnego i symbolem powojennej prosperity. Był to pierwszy masowo produkowany samochód dla klasy średniej, zaprojektowany z myślą o surowych szwedzkich warunkach.
zobacz: 15 ciekawostek o marce VOLVO
- 28 lutego 1986 roku premier Szwecji Olof Palme został śmiertelnie postrzelony, idący bez ochrony po ulicach Sztokholmu (po godzinie 23).
Dodaj ciekawostkę
🌍 Odkrywaj dalej! Wybierz kolejne państwo:
Odkrywanie Gdańska wolnym krokiem. Jak zwiedzać miasto bez pośpiechu
Nie każdy wyjazd musi wyglądać jak lista atrakcji odhaczanych w ekspresowym tempie. Gdańsk akurat wyjątkowo dobrze działa wtedy, gdy zwalnia się krok. To miasto nie wymaga pośpiechu. Najciekawsze momenty często pojawiają się pomiędzy głównymi punktami programu — podczas porannego spaceru nad Motławą, kawy wypitej przypadkiem w małej uliczce albo wieczoru spędzonego na ławce z widokiem na stoczniowe dźwigi.
12 ciekawostek o armii Filipin
Armia Filipin drastycznie zredukowała liczebność z 220 000 do 172 500 żołnierzy w zaledwie 4 lata. Poznaj twarde dane o budżecie i wojennym prawie flagi.
Dlaczego Botswana to najlepsze miejsce na safari w Afryce?
Zaplanuj idealne safari w Botswanie. Praktyczny przewodnik po Delcie Okawango, Chobe i Moremi. Poznaj ceny, trasy lotów awionetką i logistykę prywatnych koncesji.
Czarnogóra święta
Prawo w Czarnogórze nakazuje przedłużać święta o kolejny dzień wolny. Obchody trwają po 48 godzin, a w Wielkanoc toczy się twarde bitwy na jajka.
14 ciekawostek z historii Kamerunu
Kamerun ogłosił niepodległość 1 stycznia 1960 roku. Portugalski odkrywca nazwał ten kraj „Rzeką Krewetek”, a niemieckie rządy kolonialne trwały tam 32 lata.
0 komentarzy