Czechy historia

Położone w samym sercu Europy Środkowej Czechy były przez wieki politycznym, intelektualnym i przemysłowym centrum Świętego Cesarstwa Rzymskiego oraz monarchii habsburskiej. Dzieje czeskich ziem łączą w sobie przełomowe reformy religijne, legendarne defenestracje, nowatorskie wynalazki inżynieryjne oraz niezwykłą drogę do pokojowej demokracji.

Ostatnia aktualizacja: 2026-09-15 13:04:52

28 ciekawostek o historii Czech

Słowiańskie zwycięstwo pod Wogastisburgiem
W 631 roku władca pierwszego słowiańskiego związku plemiennego, kupiec Samo, rozgromił frankijskie wojska króla Dagoberta I w trzydniowej bitwie pod Wogastisburgiem, broniąc niezależności regionu przed Frankami.
Chrystianizacja Wielkich Moraw
W 863 roku na zaproszenie księcia Rościsława przybyli na Morawy misjonarze Cyryl i Metody. Stworzyli oni alfabet głagolicę i wprowadzili język staro-cerkiewno-słowiański do liturgii, kładąc podwaliny pod piśmiennictwo słowiańskie.
Zabójstwo i kult świętego Wacława
Dnia 28 września 935 roku książę Wacław I został zamordowany w Starym Bolesławcu przez siepaczy swojego brata, Bolesława I Srogiego. Męczeńska śmierć władcy uczyniła go wiecznym patronem narodu i symbolem czeskiej państwowości.
Złota Bulla Sycylijska i dziedziczna korona
W 1212 roku król niemiecki Fryderyk II wydał w Bazylei Złotą Bullę Sycylijską, która na stałe nadała czeskim Przemyślidom dziedziczny tytuł królewski oraz zagwarantowała niezależność wewnętrzną Korony Królestwa Czeskiego.
zobacz: 10 ciekawostek o NATO
Srebrny boom w Kutnej Horze
Około 1300 roku król Wacław II sprowadził włoskich mincerzy i wydał kodeks górniczy Ius regale montanorum, uruchamiając bicie grosza praskiego. Złoża w Kutnej Horze dostarczały wówczas blisko jedną trzecią całego srebra w Europie.
Złoty wiek za panowania Karola IV
W 1348 roku król Karol IV Luksemburski założył w Pradze najstarszy uniwersytet w Europie Środkowej oraz ufundował Nowe Miasto. Za jego rządów Praga stała się stolicą Świętego Cesarstwa Rzymskiego i jedną z największych metropolii kontynentu.
Stos w Konstancji i śmierć Jana Husa
Dnia 6 lipca 1415 roku czeski reformator religijny Jan Hus został spalony na stosie podczas soboru w Konstancji za odmowę odwołania swoich pism krytykujących korupcję w Kościele. Jego śmierć wywołała ogólnonarodowe powstanie i wybuch wojen husyckich.
Geniusz militarny Jana Žižki
W 1420 roku dowódca Jan Žižka zrewolucjonizował taktykę obronną, wprowadzając mobilne tabory wozów bojowych (Wagenburg) uzbrojonych w rusznice i haubice. Dzięki temu husyci wielokrotnie rozbijali przeważające rycerstwo kolejnych krucjat cesarskich.
Historyczna flaga krainy Czech
Historyczna ziemia Czechy (Bohemia) posługiwała się od średniowiecza tradycyjnym biało-czerwonym sztandarem wywodzącym się z herbu ze srebrnym lwem na czerwonym tle, identycznym pod względem układu barw z flagą narodową Polski.
Renesansowa stolica magii i nauki
W 1583 roku cesarz Rudolf II Habsburg przeniósł dwór cesarski z Wiednia na praski Zamek na Hradczanach. Miasto przekształciło się w europejskie centrum astronomii, ściągając takich uczonych jak Tycho Brahe i Johannes Kepler, a także alchemików.
Druga defenestracja praska
Dnia 23 maja 1618 roku protestanccy szlachcice wyrzucili przez okna zamku na Hradczanach dwóch namiestników cesarskich i ich sekretarza. Choć urzędnicy przeżyli upadek do zamkowej fosy, incydent ten stał się bezpośrednim zarzewiem wojny trzydziestoletniej.
Katastrofa pod Białą Górą
Dnia 8 listopada 1620 roku armia czeskich stanów poniosła druzgocącą klęskę w bitwie pod Białą Górą w starciu z wojskami Ligi Katolickiej. Przegrana oznaczała utratę suwerenności, egzekucję 27 przywódców powstania i 300 lat germanizacji pod rządami Habsburgów.
Dolar zrodzony w Jáchymowie
W 1520 roku hrabiowie Schlick rozpoczęli w Jáchymowie masowe bicie ciężkich srebrnych monet zwanych Joachimsthaler. Skrócona nazwa talar dała bezpośredni początek słowu „dolar”, którym nazwano późniejszą walutę Stanów Zjednoczonych.
Wynalezienie śruby okrętowej
W 1827 roku pochodzący z Chrudimia leśnik i inżynier Josef Ressel opatentował pierwszą sprawną śrubę okrętową napędzaną maszyną parową. Wynalazek przetestowano na parowcu Civetta, co zrewolucjonizowało globalną żeglugę morską.
Stworzenie pierwszej kostki cukru
W 1843 roku dyrektor cukrowni w Daczycach, Jakub Kryštof Rad, opatentował praskę do produkcji cukru w kostkach. Impulsem był wypadek jego żony, która skaleczyła się nożem podczas mozolnego rąbania tradycyjnej głowy cukru.
Przełom w warzeniu jasnego piwa
W 1842 roku w Pilźnie bawarski piwowar Josef Groll uwarzył pierwszą na świecie warkę jasnego, klarownego lagera przy użyciu miękkiej lokalnej wody i chmielu żateckiego, dając początek stylowi Pilsner dominującemu dziś na rynku piwnym.
Narodziny Czechosłowacji
Dnia 28 października 1918 roku w Pradze proklamowano powstanie niepodległej Czechosłowacji po upadku monarchii austro-węgierskiej. Pierwszym prezydentem nowo powstałej republiki został filozof i mąż stanu Tomáš Garrigue Masaryk.
Powstanie słowa robot
W 1920 roku pisarz Karel Čapek wydał dramat science-fiction R.U.R., wprowadzając do języków świata słowo robot. Pojęcie to wymyślił jego brat, malarz Josef Čapek, czerpiąc je ze starosłowiańskiego określenia pańszczyzny i ciężkiej pracy poddańczej (robota).
Dramat układu monachijskiego
Dnia 30 września 1938 roku rządy Wielkiej Brytanii, Francji, Włoch i Niemiec podpisały układ monachijski, zmuszając Pragę bez jej udziału do oddania Kraju Sudetów III Rzeszy. W marcu 1939 roku Hitler zajął resztę kraju, tworząc Protektorat Czech i Moraw.
Zamach na kata Pragi
Dnia 27 maja 1942 roku czechosłowaccy cichociemni Jan Kubiš i Jozef Gabčík przeprowadzili w Pradze brawurową operację Anthropoid, dokonując śmiertelnego zamachu na nazistowskiego protektora Reinharda Heydricha.
Zbrodnia w Lidicach
W czerwcu 1942 roku w ramach odwetu za zamach na Heydricha naziści zrównali z ziemią górniczą wieś Lidice. Wszyscy mężczyźni powyżej 15. roku życia zostali rozstrzelani, kobiety wywieziono do obozów koncentracyjnych, a osadę spalono i wymazano z map.
Inwazja wojsk Układu Warszawskiego
W nocy z 20 na 21 sierpnia 1968 roku ponad 200 tysięcy żołnierzy pięciu państw Układu Warszawskiego wkroczyło do Czechosłowacji, by siłą zdusić reformy wolnościowe Praskiej Wiosny i koncepcję „socjalizmu z ludzką twarzą” Alexandra Dubčeka.
Poświęcenie Jana Palacha
Dnia 16 stycznia 1969 roku 20-letni student historii Jan Palach podpalił się na placu Wacława w Pradze w proteście przeciwko radzieckiej okupacji i bierności czeskiego społeczeństwa. Jego pogrzeb przerodził się w potężną demonstrację patriotyczną.
Aksamitna rewolucja i upadek komunizmu
W listopadzie 1989 roku seria masowych, pokojowych demonstracji pod wodzą Forum Obywatelskiego i Václava Havla doprowadziła do bezkrwawego obalenia reżimu komunistycznego. Zdarzenie to przeszło do historii jako aksamitna rewolucja.
Pokojowy rozpad Czechosłowacji
Dnia 1 stycznia 1993 roku Czechosłowacja przestała istnieć, dzieląc się bez użycia siły na dwa suwerenne państwa: Republikę Czeską i Republikę Słowacką. Wydarzenie to zyskało w politologii miano aksamitnego rozwodu.
Wstąpienie do Organizacji Narodów Zjednoczonych
Dnia 19 stycznia 1993 roku nowo utworzona Republika Czeska została oficjalnie przyjęta w poczet państw członkowskich ONZ przez Zgromadzenie Ogólne jako prawomocny sukcesor dawnej federacji czechosłowackiej.
Przystąpienie do sojuszu NATO
Dnia 12 marca 1999 roku w amerykańskim Independence Czechy, wraz z Polską i Węgrami, złożyły dokumenty ratyfikacyjne, stając się pierwszymi byłymi państwami bloku wschodniego przyjętymi do sojuszu NATO.
Integracja z Unią Europejską
Dnia 1 maja 2004 roku Republika Czeska stała się oficjalnie państwem członkowskim Unii Europejskiej w ramach największego rozszerzenia w historii wspólnoty, po uzyskaniu ponad 77% głosów poparcia w ogólnokrajowym referendum akcesyjnym.