Gabon ciekawostki

Gabon to równikowe państwo nad Zatoką Gwinejską o niezwykle wysokiej lesistości przekraczającej 84% powierzchni, określane mianem ostatniego raju Afryki Środkowej. Od jedynego na świecie naturalnego reaktora jądrowego w Oklo i surfujących w falach oceanu hipopotamów w Parku Narodowym Loango po potężne złoża manganu i ropy naftowej, kraj ten łączy baśniowe bogactwo przyrody z wysokim wskaźnikiem urbanizacji.

Kontynent: Afryka
Stolica: Libreville
Język: francuski
Waluta: frank CFA
1 PLN = 147,35 XAF (kurs: luty 2022)
Ludność: 2 243 918 (2022)
Powierzchnia: 267 668 km²

Ostatnia aktualizacja: 2026-09-23 14:27:22

86 ciekawostek o Gabonie

Data proklamacji niepodległości
Gabon uzyskał suwerenność od Francji 17 sierpnia 1960 roku, a pierwszym prezydentem republiki został Léon M'ba, popierany przez władze w Paryżu.
Gęstość zaludnienia na tle Polski
Średnie zagęszczenie wynosi zaledwie około 8,3 osób/km², co czyni Gabon jednym z najrzadziej zaludnionych państw Afryki (w Polsce 123 os./km²).
Wymiary terytorialne kraju
Obszar państwa obejmuje 267 667 km², co sprawia, że jest 1,2 razy mniejszy od Polski. Kraj leży dokładnie na równiku nad Zatoką Gwinejską.
Struktura wyznaniowa społeczeństwa
Katolicyzm stanowi największą grupę wyznaniową, deklarowaną przez 54% mieszkańców, obok protestantów (28%) i tradycyjnego kultu Bwiti (ok. 10%).
Główna arteria hydrograficzna
Rzeka Ogooué o długości 1200 km przecina cały kraj z wschodu na zachód, tworząc rozległą deltę z lasami namorzynowymi przy ujściu do Atlantyku.
Oficjalne miano państwowe
Konstytucyjną nazwą państwa przyjętą w 1960 roku jest Republika Gabońska (République Gabonaise), podzielona na dziewięć prowincji administracyjnych.
Struktura ustrojowa państwa
System polityczny opiera się na modelu republiki prezydenckiej. W sierpniu 2023 roku wojskowy Komitet Obrony i Rewolucji Instytucji odsunął dynastię Bongo.
Polonia w Gabonie
Liczebność stałych mieszkańców polskiego pochodzenia szacuje się na około 20 do 30 osób. Są to pracownicy koncernów naftowych, misjonarze i lekarze.
Najwyższa kulminacja górska
Najwyższym szczytem jest Mont Bengoué o wysokości 1070 m n.p.m. w paśmie Gór Krystalicznych na północnym wschodzie kraju.
Bogactwo surowców kopalnych
Kraj posiada potężne złoża ropy naftowej, manganu i złota oraz rudy żelaza w Belinga, będąc jednym z najzamożniejszych surowcowo państw Afryki.
Pionierska sieć parków narodowych
W 2002 roku prezydent Omar Bongo objął 11% powierzchni kraju siecią 13 parków narodowych, tworząc jeden z największych systemów ochrony przyrody na Ziemi.
Płaca minimalna w budżetówce
Ustawowa płaca minimalna dla pracowników sektora państwowego wynosiła 150 000 franków CFA miesięcznie, uzupełniana o zasiłki transportowe i rodzinne.
Maksymalna stawka fiskalna
Górna stawka progresywnego podatku dochodowego od osób fizycznych wynosi 35% podstawy opodatkowania, zasilając dochody nie-naftowe budżetu.
Wahania stopy bezrobocia
Stopa rejestrowanego bezrobocia spadła z 27,7% w 2014 roku do 19,6% w 2018 roku. Zjawisko to dotyka w sposób szczególny młodzież w aglomeracjach.
Roczna konsumpcja alkoholu
Przeciętne spożycie wynosi aż 10,9 litra czystego alkoholu na dorosłego mieszkańca rocznie, co plasuje Gabon w ścisłej czołówce konsumpcji na kontynencie.
Struktura spożywanych trunków
W bilansie spożycia piwo jasne odpowiada za 68% konsumpcji (marka Régab), mocne alkohole za 19,9%, a importowane wina stołowe za 12% wolumenu.
Długość edukacji obowiązkowej
Ustawowy obowiązek szkolny obejmuje 10 lat nauki (od 6 do 16 roku życia). System oświatowy wzorowany jest bezpośrednio na standardach francuskich.
Wiek rozpoczęcia nauki szkolnej
Dzieci rozpoczynają naukę na szczeblu elementarnym w wieku 6 lat. Językiem wykładowym na wszystkich etapach kształcenia jest wyłącznie język francuski.
Wskaźniki testów poznawczych
Szacunkowy wynik testów psychometrycznych wynosi 64 punkty. Wpływ na ten poziom mają braki kadrowe w szkołach podstawowych w głębi lasów deszczowych.
Narodowy symbol fauny
Zwierzęciem narodowym jest czarna pantera (melanistyczna forma lamparta), która widnieje w herbie republiki i stanowi przydomek reprezentacji piłkarskiej.
Ograniczenia prędkości w miastach
W strefie zabudowanej dopuszczalna prędkość pojazdów wynosi 60 km/h. Nadmorska trasa Boulevard Triomphal w Libreville cechuje się szerokim układem pasów.
Limity prędkości poza miastem
Na drogach zamiejskich maksymalna prędkość to 110 km/h. Odcinki szlaków leśnych z nawierzchnią laterytową wymuszają jednak wolną jazdę autami 4x4.
Dopuszczalna zawartość alkoholu
Kodeks drogowy ustala dopuszczalną zawartość alkoholu u kierowców na 0,8 promila. Służby mundurowe prowadzą wyrywkowe kontrole na drogach wylotowych.
Śmiertelność w ruchu drogowym
W wypadkach komunikacyjnych ginęło rocznie 518 osób, dając wskaźnik 23,9 ofiar na 100 000 mieszkańców (122. pozycja na świecie pod względem liczby zgonów).
Poziom motoryzacji kraju
W 2019 roku zarejestrowanych było 56 600 pojazdów silnikowych (26 aut na 1000 osób). Trzon taboru stanowią japońskie samochody terenowe Toyota i pickupy.
zobacz: Pojazdy mechaniczne w krajach świata
Niski poziom niedożywienia
Z powodu niedożywienia cierpiało 5% społeczeństwa (ok. 90 000 osób). Gabon charakteryzuje się jednym z najniższych wskaźników głodu w Afryce Subsaharyjskiej.
Wskaźnik ubóstwa dochodowego
Około 24,4% populacji żyje za mniej niż 12 zł dziennie według Banku Światowego, co przy wysokim PKB na mieszkańca wskazuje na nierówności dochodowe.
Ustawowy wiek pełnoletności
Pełną zdolność do czynności prawnych uzyskuje się po ukończeniu 21 roku życia, zgodnie z normami gabońskiego kodeksu cywilnego.
Stan infrastruktury drogowej
Z łącznej sieci ponad 14 300 km dróg, około 900-1000 km posiada nawierzchnię utwardzoną asfaltem. Większość szlaków w interiorze to trakty gruntowe.
Baza transportu lotniczego
W kraju funkcjonują 44 lądowiska, z czego 14 posiada utwardzone pasy startowe. Głównym oknem międzynarodowym jest Port Lotniczy Léon M'ba w Libreville.
Magistrala kolejowa Transgabonais
Linia kolejowa Transgabonais liczy 810 km długości, łącząc port przeładunkowy Owendo koło stolicy z zagłębiem wydobycia manganu w Franceville.
Penetracja sieci cyfrowej
W 2018 roku z internetu korzystało 945 492 mieszkańców (ok. 52% populacji). Podłączenie podmorskiego kabla ACE w Libreville obniżyło koszty transmisji danych.
Użytkownicy mediów społecznościowych
Liczba aktywnych profili na Facebooku osiągnęła 620 000 kont w 2018 roku, stanowiąc kluczowe forum dyskusji politycznych dla młodzieży w miastach.
Krajowy rejestr domen internetowych
Oficjalną domeną najwyższego poziomu dla Gabonu jest końcówka.ga, zarządzana od 1994 roku. Rozszerzenie.fi przypisane jest do Finlandii.
Popularne witryny w domenie.ga
Domena z końcówką.ga była wykorzystywana przez międzynarodowe portale me.ga oraz google.ga, generując ruch sieciowy dla krajowego rejestru.
Wysokość rezerw dewizowych
Aktywa rezerwowe w regionalnym banku centralnym BEAC wyniosły 2,39 miliarda dolarów, gwarantując stałą wymienialność franka CFA powiązanego z euro.
Wartość produktu krajowego
Produkt krajowy brutto osiągnął w 2023 roku poziom 19,32 miliarda dolarów. Gabon posiada jeden z najwyższych wskaźników PKB per capita w całej Afryce.
Wskaźnik długu publicznego
Zadłużenie państwa w 2018 roku osiągnęło pułap 66,5% PKB (około 9,72 miliarda dolarów). Obciążenie w przeliczeniu na obywatela wynosiło wówczas 5394 USD.
Wartość długu zagranicznego
Zobowiązania wobec wierzycieli zagranicznych wynosiły 4,74 miliarda dolarów w 2015 roku. Pożyczki zaciągano na modernizację infrastruktury portowej i drogowej.
Konsumpcja wyrobów tytoniowych
Przeciętne spożycie wynosi 42 papierosy miesięcznie na dorosłą osobę. Palenie wyrobów tytoniowych jest regulowane przepisami sanitarnymi w miastach.
Stopień alfabetyzacji społeczeństwa
Brak umiejętności pisania i czytania dotyczy 16,8% osób powyżej 15 roku życia, co plasuje Gabon wśród liderów alfabetyzacji w Afryce Środkowej.
Krajowe minimum termiczne
Najniższą temperaturę zanotowano w Mékambo na północnym wschodzie, gdzie termometry wskazały 10,0°C podczas nocnego ochłodzenia w porze suchej.
Maksymalna temperatura powietrza
Najwyższą temperaturę zmierzono na południu w Tchibanga, gdzie słupek rtęci osiągnął 37,5°C w okresie poprzedzającym ulewne deszcze równikowe.
Epidemiologia chorób zakaźnych
Wirus HIV/AIDS pozostaje istotnym wyzwaniem zdrowotnym, lecz bezpłatne leczenie antyretrowirusowe ograniczyło śmiertelność do poziomu poniżej 3% populacji.
zobacz: 14 ciekawostek o Aids
Przeciętna długość życia
Średnie trwanie życia wynosi 66,4 roku (68,2 lat dla kobiet i 64,8 dla mężczyzn). Dostęp do szpitali w Libreville i Port-Gentil wydłuża ten wskaźnik.
Minimalny wiek małżeński
Prawo zezwalało dawniej na ślub od 15 lat dla kobiet i 18 dla mężczyzn. Kodeks cywilny wymaga obecnie pełnoletności i zakazuje zmuszania do małżeństw.
Wiek rodzenia pierwszego dziecka
Kobiety w Gabonie zostają matkami średnio w wieku 20,3 lat. Dłuższa edukacja dziewcząt w miastach sprzyja opóźnianiu wieku macierzyństwa.
Współczynnik dzietności kobiet
Wskaźnik dzietności wynosi ponad 3,5-4,0 dziecka na kobietę (historycznie 4,5), zapewniając dynamiczny przyrost naturalny ludności rzędu 2,2% rocznie.
Mediana wieku populacji
Średni wiek mieszkańca wynosi 26,6 lat. Gabon posiada bardziej dojrzałą strukturę wiekową niż sąsiednie kraje basenu rzeki Kongo.
Struktura pokoleniowa kraju
Dzieci do 14 roku życia stanowią 42,06% ogółu mieszkańców (758 000 osób), grupa produkcyjna 54,15%, a seniorzy powyżej 65 lat to zaledwie 3,79% ludności.
Roczny bilans demograficzny
W kraju rodzi się rocznie około 62 200 dzieci przy 23 600 zgonach, co przekłada się na stały wzrost liczby obywateli o około 38 tysięcy osób na rok.
Powierzchnia gruntów rolnych
Użytki rolne zajmują 51 600 km² (20% powierzchni kraju). Uprawy skupiają się na manioku, bananach plantanach, taro oraz palmie olejowej.
Dostępność broni palnej
Wskaźnik posiadania broni wynosi 140 sztuk na 1000 mieszkańców, co wynika z tradycji polowań myśliwskich na zwierzynę leśną w interiorze.
Najwyżej położone osiedle
Wioska Ndindi wznosi się na wysokości 932 m n.p.m. w pobliżu granicy z Kongiem, w strefie chłodniejszych lasów górskich.
zobacz: Najwyżej położone miasta według krajów świata
Prawa wyborcze kobiet
Kobiety uzyskały pełne czynne i bierne prawo wyborcze w 1956 roku, biorąc udział w tworzeniu instytucji samorządowych przed niepodległością.
Czasochłonność procedur biznesowych
Formalne założenie przedsiębiorstwa wymagało dawniej 60 dni roboczych. Wdrożenie cyfrowej agencji ANPI skróciło ten proces do kilku dni.
Data akcesji do struktur ONZ
Gabon został przyjęty w poczet członków ONZ 20 września 1960 roku, uzyskując pełne międzynarodowe uznanie suwerenności państwowej.
Ustawowy tygodniowy czas pracy
Kodeks pracy ustala maksymalny czas pracy na 40 godzin tygodniowo. W przemyśle wydobywczym naftowym obowiązuje rotacyjny system pracy na platformach.
Bardzo wysoki stopień urbanizacji
W miastach zamieszkuje aż 88,2% populacji państwa (ponad 1,97 mln osób), co czyni Gabon jednym z najbardziej zurbanizowanych państw Afryki.
Wyjątkowo wysoka lesistość
Nienaruszone lasy deszczowe pokrywają 217 546 km² (84,4% powierzchni kraju). Gabon jest globalnym pochłaniaczem dwutlenku węgla netto.
Moratorium na karę ostateczną
Ostatnia egzekucja miała miejsce w 1981 roku, a w lutym 2010 roku parlament Gabonu formalnie wykreślił karę śmierci ze wszystkich kodeksów prawnych.
Pozycja sił zbrojnych w rankingach
Gabońskie Siły Zbrojne zajmowały 125. miejsce w zestawieniach militarnych w 2018 roku, współpracując blisko z bazującym w Libreville 6. Batalionem Piechoty Morskiej Francji.
Stan osobowy sił zbrojnych
Liczebność regularnej armii wynosiła 4850 żołnierzy służby czynnej (w tym elitarna Gwardia Republikańska) przy braku powszechnej rezerwy.
Wyposażenie w sprzęt bojowy
Park maszynowy obejmował 250 wozów opancerzonych (m.in. ERC-90 Sagaie), wspieranych przez 24 samoloty transportowo-szkolne i 16 śmigłowców.
Wydatki resortu obrony
Roczne nakłady państwa na sektor obronny ukształtowały się na poziomie 81,5 miliona dolarów w 2018 roku, pokrywając koszty operacyjne i uposażenia.
Flota jednostek patrolowych
Marynarka wojenna dysponuje ponad 10 patrolowcami i kutrami strzegącymi podmorskich platform naftowych przed piractwem w Zatoce Gwinejskiej.
Stawki podatków bezpośrednich
Najwyższa stawka podatku PIT wynosi 35% przy stawce 30% dla spółek kapitałowych. Sektor wydobywczy ropy podlega osobnym umowom PSC.
Wysokość podatku pośredniego
Podstawowa stawka podatku od towarów i usług (TVA) wynosi 18% wartości transakcji, stanowiąc trzon dochodów podatkowych budżetu państwa.
Najbliższa i najdalsza stolica
Najbliższą stolicą od Libreville jest São Tomé (302 km), natomiast najdalej położoną stolicą jest Vaiaku na Tuvalu (18 562 km) w linii prostej.
Etymologia i portugalskie korzenie
Nazwa Gabon pochodzi od portugalskiego słowa gabão (płaszcz z kapturem), którym żeglarze w 1485 roku określili charakterystyczny kształt ujścia rzeki Komo.
Pierwszy medal olimpijski
W 2012 roku w Londynie Anthony Obame zdobył srebrny medal w taekwondo w kategorii powyżej 80 kg, wywalczając pierwszy medal olimpijski w historii Gabonu.
Tradycyjne maski obrzędowe
Mistrzowie z ludu Punu i Fang rzeźbią białe maski Okuyi o orientalnych rysach, używane przez tancerzy na szczudłach podczas ceremonii pogrzebowych.
Poziom inflacji konsumenckiej
Roczny wskaźnik inflacji w 2022 roku wyniósł 4,23% w ujęciu rocznym. Sztywny kurs franka CFA wobec euro skutecznie tłumi presję cenową.
zobacz: Rezerwy złota na świecie
Prędkość internetu
Średnia prędkość internetu w Gabonie w 2024 roku to 22,5 Mb/s (130. miejsce na świecie).
Naturalny reaktor jądrowy w Oklo
W kopalni uranu w Oklo odkryto jedyne na Ziemi naturalne reaktory jądrowe sprzed 2 miliardów lat, w których samoczynnie zachodziła reakcja łańcuchowa rozszczepienia.
Potęga wydobycia manganu w Moanda
Kopalnie w Moanda odpowiadają za produkcję ponad 15% światowych zasobów manganu, a surowiec transportowany jest koleją Transgabonais do portu Owendo.
Szpital Alberta Schweitzera w Lambaréné
W 1913 roku laureat Pokojowej Nagrody Nobla Albert Schweitzer założył szpital w Lambaréné nad rzeką Ogooué, który stał się legendarnym ośrodkiem walki z trądem i malarią.
Surfujące hipopotamy w Loango
Park Narodowy Loango słynie z dzikich hipopotamów kąpiących się w falach Atlantyku oraz słoni leśnych spacerujących po piaszczystych plażach oceanu.
Tradycyjny kult Bwiti i roślina iboga
Rytuały inicjacyjne Bwiti opierają się na zażywaniu kory halucynogennego krzewu iboga (Tabernanthe iboga), który wywołuje głębokie wizje duchowe i oczyszczenie.
Ostoja mandryli w Parku Lopé
Park Narodowy Lopé chroni największe na Ziemi stada mandryli (Mandrillus sphinx), liczące do 1000 osobników, migrujących między lasem a reliktową sawanną (UNESCO).
Kraj ujemny pod względem emisji CO2
Dzięki nienaruszonej dżungli pokrywającej 84% kraju Gabon pochłania czterokrotnie więcej dwutlenku węgla niż emituje, sprzedając certyfikaty węglowe na rynkach ONZ.
Kolonialna faktoria Libreville
Stolicę Libreville założono w 1849 roku jako osadę dla afrykańskich niewolników uwolnionych przez flotę francuską z przechwyconego statku Elizia.
Sanktuarium żółwi skórzastych w Pongara
Plaże Parku Narodowego Pongara stanowią najważniejsze na świecie miejsce gniazdowania żółwia skórzastego, największego żyjącego żółwia morskiego globu.
Cenne drewno okoumé
Lasy Gabonu są głównym źródłem drewna okoumé (Aucoumea klaineana), cenionego na globalnych rynkach za doskonałe właściwości do produkcji sklejki morskiej.
Rytualne rzeźby relikwiarzowe Byeri
Lud Fang tworzył drewniane figury przodków Byeri o muskularnych ciałach i błyszczącej powierzchni, które wywarły ogromny wpływ na sztukę Pabla Picassa.
Zasoby ropy naftowej w Port-Gentil
Miasto Port-Gentil na wyspie Mandji jest naftową stolicą kraju z jedyną w Gabonie rafinerią ropy Sogara, połączoną z podmorskimi polami naftowymi.
Prędkość transferu danych
Średnia prędkość internetu stacjonarnego wyniosła 22,50 Mb/s w 2024 roku. Zapewnia to stabilną łączność dla sektora bankowego i portowego w stolicy.

Dodaj ciekawostkę

19 ciekawostek o armii Iranu

Poznaj siły zbrojne Iranu: równoległą armię Pasdaran, podziemne miasta rakietowe, legendarne myśliwce F-14 Tomcat i taktykę roju motorówek. Sprawdź!

Tanie podróżowanie po Egipcie

Egipt to nie tylko luksusowe resorty. Dowiedz się, jak zaplanować tanie podróżowanie po Egipcie. Poznaj sposoby na tani transport, noclegi u lokalsów i uliczne jedzenie.

15 ciekawostek o edukacji w Meksyku

Poznaj realia meksykańskiego szkolnictwa. Sprawdź, jak działają lekcje z satelity, patriotyczne poniedziałki, darmowe podręczniki i system oceniania.

Jakie jest najlepsze zoo w Polsce i co warto w nim zobaczyć

Wybór najlepszego zoo w Polsce to zadanie złożone, ponieważ każdy obiekt oferuje unikalne doświadczenia i kolekcje zwierząt. Ocena ogrodu zoologicznego zależy od wielu czynników, takich jak dobrostan zwierząt, programy hodowlane, wartość edukacyjna oraz dodatkowe atrakcje. Warto przyjrzeć się kluczowym kryteriom, które pomagają wyłonić liderów w tej kategorii i sprawdzić, które placówki wyróżniają się na tle innych pod względem rzadkich gatunków i nowoczesnej infrastruktury.