Irak ciekawostki

Irak, rozciągnięty wzdłuż żyznych aluwiów Tygrysu i Eufratu oraz pustynnych płaskowyżów Bliskiego Wschodu, stanowi historyczną kolebkę pierwszych cywilizacji miejskich, prawodawstwa i pisma klinowego. Poznajcie sekrety starożytnego Babilonu, inżynierię irygacyjną Mokradeł Mezopotamskich, potęgę pól naftowych Basry, architekturę zikkuratów oraz dramatyczną historię nowożytnej państwowości.

Kontynent: Azja
Stolica: Bagdad
Język: arabski
Waluta: dinar iracki, 1 PLN = 342,16 IQD (kurs: marzec 2022)
Ludność: 43 926 353 (2022)
Powierzchnia: 438 317 km²

Ostatnia aktualizacja: 2026-09-23 14:44:14

122 ciekawostki o Iraku

Koniec brytyjskiego mandatu kolonialnego
Irak uzyskał formalną suwerenność 3 października 1932 roku, gdy wygasł mandat Ligi Narodów administrowany przez Wielką Brytanię. Państwo przyjęto wówczas do Ligi Narodów jako niepodległe Królestwo Haszymidzkie.
Gęstość zaludnienia w dolinie rzek
Wskaźnik gęstości zaludnienia wynosi średnio 100,2 osób/km², przy czym osadnictwo koncentruje się niemal wyłącznie wzdłuż aluwialnych dolin Tygrysu i Eufratu. Obszary Pustyni Zachodniej pozostają niemal bezludne.
Wielkość terytorium a obszar Polski
Powierzchnia kraju obejmuje 438 317 km², co sprawia, że Irak jest około 1,4 raza większy od terytorium Polski. Rozciąga się od górzystego Kurdystanu na północy po Zatokę Perską na południu.
Struktura wyznaniowa i podział islamu
Muzułmanie stanowią ponad 94% społeczeństwa kraju, z unikatową w świecie arabskim strukturą wyznaniową. Większość stanowią szyici (około 60-65%), podczas gdy sunnici reprezentują około 30-35% ludności.
Bieg i hydrologia rzeki Tygrys
Rzeka Tygrys liczy 1418 km w granicach Iraku (z łącznej długości 1900 km). Wraz z Eufratem tworzy w rejonie Al-Kurna wspólną arterię wodną Szatt al-Arab, uchodzącą do Zatoki Perskiej.
Oficjalna nomenklatura państwa
Konstytucyjną nazwą państwa przyjętą po obaleniu reżimu partii Baas w 2005 roku jest Republika Iraku (Dżumhurijjat al-Irak). Nazwa nawiązuje do starożytnego semickiego toponimu Uruk.
Federacyjna republika parlamentarna
Zgodnie z konstytucją z 2005 roku Irak jest demokracją parlamentarną o strukturze federacyjnej. Władzę ustawodawczą sprawuje 329-osobowa Rada Reprezentantów w Bagdadzie.
Obecność polskiej diaspory
Na terytorium kraju przebywa zarejestrowana grupa około 100 obywateli polskich, złożona głównie z personelu dyplomatycznego, inżynierów naftowych oraz rodzin polsko-irackich z czasów kontraktów budowlanych z lat 80.
Najwyższa kulminacja Zagrosu
Najwyższym szczytem państwa pozostaje Cheekha Dar (3611 m n.p.m.) w paśmie Zagros na granicy z Iranem, dawniej błędnie utożsamiany z pobliskim wierzchołkiem Halgurd lub masywem Buz-dogh (3674 m).
Dewiza na fladze państwowej
Oficjalnym mottem państwowym umieszczonym zielonym pismem kufickim na fladze jest Takbir: „Allahu Akbar” (Bóg jest największy). Napis dodano w 1991 roku podczas wojny w Zatoce Perskiej.
Podwójna celebracja Nowego Roku
W kraju celebruje się nadejście nowego roku dwukrotnie: pierwszego dnia miesiąca Muharram według muzułmańskiego kalendarza księżycowego oraz 31 grudnia zgodnie z kalendarzem gregoriańskim.
Tradycja muzyczna irackiego makamu
Klasyczna sztuka wokalno-instrumentalna Iraqi Maqam opiera się na improwizacji i poezji staroarabskiej. Tradycja ta została wpisana na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO.
Plagi szarańczy pustynnej
Pustynne obszary nawiedzają roje szarańczy pustynnej liczące od 40 do 80 milionów owadów w jednym roju. Przemieszczają się one z wiatrem do 80 km dziennie, niszcząc uprawy zbóż.
Tabu kulturowe lewej ręki
W tradycyjnej etykiecie lewa dłoń traktowana jest jako nieczysta rytualnie i służąca wyłącznie do higieny osobistej. Podawanie nią jedzenia lub witanie się stanowi poważne uchybienie obyczajowe.
Najstarszy epos literacki ludzkości
Odczytany z tabliczek z Niniwy Epos o Gilgameszu powstał w Mezopotamii na przełomie III i II tysiąclecia p.n.e. Opowiada o mitycznym władcy sumeryjskiego miasta-państwa Uruk.
Etykieta biesiadna i spożywanie posiłków
Tradycyjne jedzenie rękami z wspólnego półmiska i energiczne tempo posiłku są w lokalnej kulturze wyrazem uznania dla kunsztu kulinarnego oraz gościnności gospodarza domu.
Zjawisko endogamii małżeńskiej
W tradycyjnych społecznościach ponad połowa związków małżeńskich zawierana jest w obrębie bliskiej linii pokrewieństwa, najczęściej między kuzynami pierwszego lub drugiego stopnia.
Mezopotamskie wynalazki astronomiczne i matematyczne
W dolinie Tygrysu i Eufratu opracowano sześćdziesiątkowy system liczbowy, podział doby na 24 godziny, godziny na 60 minut oraz koło garncarskie i pierwowzór zodiaku.
Sytuacja prawna chrześcijaństwa
Chociaż starożytne wspólnoty asyryjskie i chaldejskie posiadają status prawny, prozelityzm chrześcijański oraz publiczna ekspozycja symboli poza świątyniami podlegają surowym restrykcjom prawa wyznaniowego.
Zapaść gospodarcza po wojnie z Iranem
Konflikt zbrojny w latach 1980-1988 pochłonął około miliona ofiar i zrujnował finanse państwa. Dług wojenny przekroczył 80 mld USD, stając się bezpośrednią przyczyną inwazji na Kuwejt.
Wielopokoleniowy model domostwa
Tradycyjne budownictwo mieszkaniowe opiera się na domach modułowych z wewnętrznym dziedzińcem, które nadbudowuje się o kolejne piętra wraz z zakładaniem rodzin przez dorosłych synów.
Bagdadzka geneza baśni z tysiąca i jednej nocy
Opowieści o Alim Babie i Sindbadzie zredagowano w Bagdadzie w epoce Złotego Wieku Islamu za panowania kalifa Haruna ar-Raszida, czerpiąc z tradycji perskich i mezopotamskich.
Obecność żarłacza tępogłowego w rzekach
W wodach Tygrysu i Eufratu występuje żarłacz tępogłowy (Carcharhinus leucas). Ten drapieżny rekin wpływa z Zatoki Perskiej w głąb lądu na odległość nawet kilkuset kilometrów.
Status piłki nożnej jako sportu narodowego
Piłka nożna stanowi najważniejszą dyscyplinę w kraju. Największym triumfem reprezentacji było zdobycie Pucharu Azji w 2007 roku w trakcie trwania wojny domowej.
Częstotliwość letnich burz pyłowych
Zjawisko gwałtownych burz pyłowych szamal (shamal) paraliżuje kraj przez 20 do 50 dni w roku. Prądy powietrzne przenoszą pył znad wyschniętych aluwiów, odcinając ruch lotniczy.
Starożytne korzenie felinoterapii i przesądów
W starożytnej Babilonii koty wiązano z nocnymi bóstwami astronomicznymi i wróżbiarstwem. Przebiegnięcie czarnego kota interpretowano na glinianych tabliczkach omenu jako ostrzeżenie przed demonami.
Odsetek powierzchni pustynnej
Ponad 50% terytorium państwa stanowi jałowa Pustynia Syryjska i Pustynia Arabska, gdzie roczna suma opadów atmosferycznych nie przekracza 100 milimetrów.
Tradycyjne pszczelarstwo w Kurdystanie
W górzystych dolinach północy kraju pozyskuje się ceniony miód górski. Pszczelarstwo oparte na dzikich barciach stanowi kluczowe źródło utrzymania kurdyjskich gospodarstw rolnych.
Zasada wzajemności darów i etykieta pochwał
Kultura beduińska nakazuje obdarować gościa chwalonym przez niego przedmiotem. Z tego względu nadmierne zachwycanie się mieniem gospodarza uznawane jest za nietakt towarzyski.
Legalizacja zbrodni honorowych w epoce Baas
W 1990 roku reżim Saddama Husajna wprowadził dekret nr 111 kodeksu karnego, który drastycznie łagodził wyroki lub zwalniał z odpowiedzialności mężczyzn dokonujących tzw. zabójstw honorowych.
Pozycja sił zbrojnych w rankingach militarnych
W międzynarodowym indeksie Global Firepower armia iracka zajmowała 67. miejsce w 2015 roku, awansując na 46. pozycję w 2018 roku po zwycięskiej kampanii przeciwko formacjom ISIS.
Redukcja i odbudowa stanów osobowych armii
Liczebność wojsk operacyjnych zredukowano z 270 000 w 2014 roku do 168 000 żołnierzy zawodowych w 2018 roku, tworząc jednocześnie zreorganizowany korpus 150 000 rezerwistów.
Park maszynowy wojsk lądowych i lotnictwa
W latach 2014-2018 zasoby sprzętowe wzrosły do 389 czołgów podstawowych (m.in. M1A1 Abrams i T-90S) oraz 13 028 kołowych transporterów opancerzonych i wozów patrolowych MRAP.
Wydatki budżetowe na sektor obronny
Oficjalne nakłady na obronność i bezpieczeństwo wzrosły z 6,00 mld USD w 2014 roku do 6,05 mld USD w 2018 roku, pochłaniając znaczną część wpływów z eksportu ropy naftowej.
Flota patrolowa marynarki wojennej
Siły morskie operujące w Zatoce Perskiej rozbudowano ze 180 jednostek w 2014 roku do 291 łodzi patrolowych i kutrów rakietowych w 2018 roku w celu osłony terminali naftowych Al-Basra.
Najstarsze ślady fermentacji piwnej
Archeolodzy odkryli w mezopotamskich naczyniach z Godin Tepe ślady fermentacji piwa sprzed 6000 lat. W Sumerze piwo stanowiło podstawowy element racji żywnościowej robotników.
Kradzież rezerw gotówkowych w Bagdadzie
W marcu 2003 roku tuż przed wkroczeniem wojsk koalicji syn dyktatora Kusaj Husajn wywiózł z Centralnego Banku około 1 mld USD w gotówce, co uznano za największy rabunek bankowy w historii.
Ustawowa płaca minimalna w sektorze publicznym
W 2014 roku podstawowe wynagrodzenie minimalne ustalono na poziomie 250 000 dinarów irackich miesięcznie, co przy ówczesnym kursie stanowiło równowartość około 215 dolarów.
Wskaźnik bezrobocia rejestrowanego
Stopa bezrobocia, która w szczycie kryzysu militarnego w 2014 roku sięgała 37%, została zredukowana do poziomu 14,8% w 2018 roku w wyniku odbudowy sektora publicznego.
Wskaźnik konsumpcji alkoholu etylowego
Roczne spożycie czystego alkoholu wynosi średnio 0,5 litra na osobę, co wynika z religijnych zakazów szariatu i ograniczonej dostępności punktów koncesjonowanych.
Tradycyjny anyżowy trunek arak
Najpopularniejszym lokalnym alkoholem wysokoprocentowym jest arak o smaku anyżowym. Destylat wytwarzany jest głównie ze sfermentowanych daktyli lub soku z winogron.
Struktura spożycia napojów alkoholowych
W legalnym segmencie rynku napojów alkoholowych piwo generuje 76% spożycia, alkohole mocne odpowiadają za 23%, natomiast wino stanowi zaledwie 1% wolumenu sprzedaży.
Czas trwania powszechnego obowiązku szkolnego
Ustawowy obowiązek edukacyjny w publicznym systemie szkolnictwa obejmuje 6 lat nauki na poziomie szkoły elementarnej (ibtidai), kończącej się egzaminem państwowym.
Wiek rozpoczęcia edukacji wczesnoszkolnej
Dzieci rozpoczynają naukę w pierwszej klasie po ukończeniu 6 roku życia. Z powodu zniszczeń wojennych setki placówek w prowincjach centralnych prowadzą zajęcia na trzy zmiany.
Badania psychometryczne ilorazu inteligencji
W międzynarodowych zestawieniach psychometrycznych populacyjny iloraz inteligencji szacowano na poziomie 87 punktów, na co wpływ miały dekady wojen i niedofinansowanie szkół.
Symbole fauny narodowej
Oficjalnymi symbolami zoologicznymi kraju pozostają orzeł przedni (Aquila chrysaetos) oraz koza śruboroga i koza domowa, udomowione w neolicie w rejonie Żyznego Półksiężyca.
Ograniczenia prędkości w strefach miejskich
Maksymalna prędkość poruszania się pojazdów w terenie zabudowanym wynosi 60 km/h. Przepisy te są jednak rzadko egzekwowane ze względu na liczne punkty kontrolne armii.
Dopuszczalne prędkości na szlakach zamiejskich
Na drogach zamiejskich obowiązuje limit 100 km/h, a na nielicznych autostradach maksymalna prędkość to 120 km/h, w tym na strategicznej autostradzie Highway 1 łączącej Bagdad z Basrą.
Ustawowy limit trzeźwości za kierownicą
Dopuszczalna zawartość alkoholu we krwi u kierowców wynosi formalnie 0,8 promila, aczkolwiek w praktyce obowiązuje całkowity zakaz spożywania trunków w ruchu publicznym.
Śmiertelność w wypadkach komunikacyjnych
W 2019 roku na drogach zginęło 10 726 osób (27,3 zgonów na 100 tys. mieszkańców), co dało krajowi 25. miejsce na świecie pod względem śmiertelności powypadkowej.
Wskaźnik nasycenia pojazdami mechanicznymi
W 2020 roku zarejestrowanych było 4 715 000 aut, co dawało wskaźnik 111 pojazdów na 1000 mieszkańców i 47. miejsce w globalnym rankingu motoryzacji.
zobacz: Pojazdy mechaniczne w krajach świata
Tragedia paniki na moście Al-Aaimmah
Dnia 31 sierpnia 2005 roku na moście Al-Aaimmah w Bagdadzie wybuchła panika wywołana plotką o zamachowcu, w wyniku której zginęły 953 osoby (głównie szyiccy pielgrzymi).
Długość sieci utwardzonych dróg kołowych
Łączna długość utwardzonych szlaków drogowych wynosi 58 592 kilometry, co stanowi około 0,09% globalnej sieci transportowej i łączy główne węzły naftowe z portami.
Infrastruktura lotnicza i baza lądowisk
Na obszarze państwa znajdują się 102 porty lotnicze i lądowiska wojskowe, z czego 72 posiada utwardzone pasy startowe z betonu asfaltowego zdolne przyjmować ciężkie samoloty.
Eksploatacja magistrali kolejowych
Państwowe koleje IRR zarządzają siecią 2 032 km torów o standardowym rozstawie szyn, łączących port Umm Kasr z Bagdadem oraz granicą turecką w Rabii.
Liczba użytkowników sieci cyfrowych
W 2018 roku liczba aktywnych użytkowników internetu osiągnęła 19 milionów osób (ponad 52% społeczeństwa), notując skokowy wzrost po wdrożeniu komercyjnych sieci bezprzewodowych 4G LTE.
Narodowa domena internetowa najwyższego poziomu
Oficjalnym kodem przypisanym dla Iraku w systemie DNS jest domena.iq wprowadzona w 1997 roku (domena.id przynależy do Indonezji).
Najpopularniejsze witryny w domenie państwowej
Największy ruch sieciowy rejestrują lokalna wersja google.iq, serwisy rządowe (itp.gov.iq) oraz platformy uniwersyteckie, na czele z domeną Uniwersytetu w Babilonie (uobabylon.edu.iq).
Oficjalne rezerwy walutowe banku centralnego
Dzięki wysokim cenom ropy naftowej aktywa rezerwowe Banku Centralnego Iraku (CBI) wzrosły ponad poziom 74 mld USD, stabilizując sztywny kurs dinara wobec dolara.
Rezerwy kruszcowe w skarbcach państwowych
W 2024 roku zasoby złota monetarnego osiągnęły 142,6 tony kruszcu, co zapewniło państwu 27. miejsce w rankingu światowym rezerw banków centralnych.
zobacz: Rezerwy złota na świecie
Wartość produktu krajowego brutto
W 2023 roku nominalny produkt krajowy brutto osiągnął 297,69 mld USD, co uplasowało kraj na 47. pozycji na świecie dzięki wydobyciu ponad 4 mln baryłek ropy dziennie.
Skokowy wzrost długu publicznego
Wskutek kosztów wojny z ISIS dług publiczny wzrósł z 37% PKB w 2015 roku do 63,8% PKB w 2018 roku (około 126,32 mld USD), co oznaczało 3 509 USD długu na obywatela.
Zadłużenie zagraniczne wobec wierzycieli
Zadłużenie zagraniczne brutto na początku 2015 roku wynosiło 58,13 mld USD, obejmując nierozliczone roszczenia Klubu Paryskiego oraz pożyczki z czasów wojny iracko-irańskiej.
Wskaźnik nadwagi w populacji dorosłych
Według danych Światowej Organizacji Zdrowia około 27% dorosłych obywateli cierpi na otyłość, do czego przyczynia się dieta bogata w węglowodany oraz brak aktywności fizycznej.
Konsumpcja wyrobów tytoniowych
Przeciętny dorosły mieszkaniec wypala średnio 72 papierosy miesięcznie. Powszechnym zjawiskiem społecznym jest także palenie tradycyjnej fajki wodnej (sziszy) w kawiarniach.
Wskaźnik analfabetyzmu dorosłych
Wśród osób powyżej 15 roku życia 20,3% populacji (ponad 7,3 mln obywateli) nie posiada umiejętności czytania ani pisania, z wyraźną przewagą kobiet na prowincji.
Krajowy rekord minimalnej temperatury
Najniższą temperaturę powietrza w historii pomiarów zanotowano w Mosulu, gdzie termometry wskazały wartość -17,6 °C podczas fali arktycznego wyżu z północy.
Ekstremum termiczne w Nasirijji
Absolutny rekord ciepła odnotowano na stacji meteorologicznej w Nasirijji, gdzie słupek rtęci osiągnął wartość 53,0 °C w cieniu podczas letniego przesilenia.
Główna przyczyna zgonów w społeczeństwie
Choroby układu sercowo-naczyniowego generują najwięcej zgonów w kraju, odpowiadając za blisko 40% wszystkich rejestrowanych przypadków śmiertelnych z przyczyn naturalnych.
Średnia długość życia mieszkańców
Oczekiwana długość trwania życia wynosi 69,8 roku (72,2 lata dla kobiet wobec 67,5 lat dla mężczyzn). Parametr ten pozostaje obniżony z powodu zniszczeń infrastruktury medycznej.
Wiek uprawniający do zawarcia małżeństwa
Zgodnie z irackim kodeksem statusu osobistego wiek małżeński wynosi 18 lat dla obu płci, choć sędziowie religijni mogą udzielić dyspensy dla osób w wieku 15 lat.
Współczynnik dzietności kobiet
Przeciętna kobieta w wieku rozrodczym rodzi 4,1 dziecka. Wysoki przyrost naturalny sprawia, że Irak jest jednym z najszybciej rosnących demograficznie państw Bliskiego Wschodu.
Roczny bilans urodzeń i zgonów
W kraju rodzi się rocznie około 1 150 000 dzieci (3,1% populacji), podczas gdy liczba zgonów wynosi około 138 000 osób rocznie, generując eksplozję demograficzną.
Struktura wiekowa społeczeństwa
Aż 40,25% populacji (14,7 mln osób) stanowią dzieci poniżej 14 lat, 56,42% to osoby w wieku produkcyjnym, a seniorzy powyżej 65 roku życia reprezentują zaledwie 3,33% ludności.
Średnia wieku mieszkańców kraju
Mediana wieku populacji w 2022 roku wynosiła zaledwie 24,2 lata, co czyni społeczeństwo jednym z najmłodszych na świecie i generuje potężną presję na rynek pracy.
Statystyki samobójstw wśród kobiet
Irak należy do nielicznych państw, gdzie rejestruje się wyższy odsetek samobójstw u kobiet niż u mężczyzn, na co wpływają wymuszone małżeństwa i przemoc domowa.
Areał użytków i gruntów ornych
Użytki rolne obejmują łączną powierzchnię 82 100 km² (19% obszaru kraju). Produkcja rolna jest niemal całkowicie uzależniona od sieci kanałów irygacyjnych zasilanych z rzek.
Powszechny dostęp do broni palnej
Wskaźniki bezpieczeństwa wykazują, że na 1 000 mieszkańców przypada średnio 342 sztuk broni palnej, znajdującej się w rękach prywatnych milicji i klanów plemiennych.
Najwyżej położona jednostka osadnicza
Miejscowość Penjwin w prowincji As-Sulajmanijja leży na wysokości 1 368 m n.p.m. w górach Kurdystanu, notując zimą obfite opady śniegu i ujemne temperatury.
zobacz: Najwyżej położone miasta według krajów świata
Prawa wyborcze kobiet w prawie państwowym
Kobiety uzyskały czynne i bierne prawo wyborcze w 1980 roku. Konstytucja z 2005 roku zagwarantowała kobietom 25% miejsc w parlamencie w ramach systemu kwotowego.
Procedury rejestracji działalności gospodarczej
Zgodnie z historycznymi wskaźnikami biurokratycznymi proces założenia firmy wymagał 77 dni formalności, co plasowało kraj w końcówce rankingu łatwości prowadzenia biznesu.
Członkostwo w Organizacji Narodów Zjednoczonych
Irak został przyjęty w poczet państw członkowskich ONZ jako jedno z państw założycielskich 21 grudnia 1945 roku, podpisując Kartę Narodów Zjednoczonych w San Francisco.
Stopień urbanizacji społeczeństwa
W miastach zamieszkuje 70,5% populacji (ponad 30,8 mln mieszkańców). Największą koncentrację stanowi aglomeracja Bagdadu licząca ponad 7,5 miliona mieszkańców.
Niska lesistość i degradacja drzewostanów
Lasy i tereny zakrzewione zajmują zaledwie 8 236 km² powierzchni (1,9% kraju), koncentrując się głównie w wilgotniejszych partiach pasma górskiego Zagros na północy.
Stosowanie kary śmierci w sądownictwie
Sądownictwo powszechne regularnie orzeka najwyższy wymiar kary - w 2016 roku oficjalnie wykonano wyroki na 11 osobach skazanych za akty terroryzmu i zbrodnie przeciw państwu.
Stawki podatków dochodowych PIT i CIT
Podstawowa stawka podatku od dochodów osób fizycznych oraz podatek dochodowy od osób prawnych wynoszą jednolicie 15%, z wyjątkiem zagranicznych koncernów naftowych (35%).
Kontrola wskaźnika inflacji konsumenckiej
W 2022 roku stopa inflacji CPI ukształtowała się na poziomie 4,99%, co stanowiło jeden z najniższych wyników w regionie dzięki rządowym dotacjom do cen paliw i chleba.
Odległość do najbliższej stolicy zagranicznej
Najbliżej położoną stolicą obcego państwa od Bagdadu jest Kuwejt w odległości 555 km w linii prostej na południowy wschód wzdłuż korytarza Zatoki Perskiej.
Maksymalna odległość antypodalna
Najdalej położoną stolicą świata w linii prostej od Bagdadu jest Nukuʻalofa na wyspach Tonga, oddalona o 15 902 kilometry na Oceanie Spokojnym.
Jedyny medal olimpijski w historii startów
Jedynym medalem olimpijskim w historii kraju pozostaje brąz wywalczony w 1960 roku w Rzymie przez sztangistę Abdula Wahida Aziza w kategorii lekkiej podnoszenia ciężarów.
Zachodni sojusz z Bagdadem w latach 80.
W trakcie wojny iracko-irańskiej administracja USA wspierała militarnie reżim Saddama Husajna, dostarczając dane wywiadowcze z satelitów oraz kredyty na zakup uzbrojenia.
Nieprzerwane osadnictwo w cytadeli w Irbilu
Cytadela w Irbilu wznosi się na 30-metrowym wzgórzu tell i jest zamieszkana od 6000 lat, stanowiąc jeden z najstarszych stale zasiedlonych ośrodków miejskich świata.
zobacz: 10 najstarszych miast na świecie
Największa nekropolia świata Wadi as-Salam
Cmentarz Wadi as-Salam w An-Nadżafie zajmuje obszar 917 hektarów i mieści ponad 5 milionów grobów. Od XIV wieków grzebani są tam szyici z całego świata obok grobowca Imama Alego.
zobacz: 10 największych cmentarzy na świecie
Przepustowość sieci telekomunikacyjnych
Średnia prędkość pobierania danych w sieciach stacjonarnych wynosiła w 2024 roku 31,66 Mb/s, notując stopniowy wzrost po wdrożeniu światłowodowych magistrali tranzytowych.
Kodeks Hammurabiego i początki jurysprudencji
W Babilonie około 1750 r. p.n.e. spisano Kodeks Hammurabiego z 282 paragrafami na bazaltowej steli. Zabytek wprowadził zasadę talionu oraz domniemanie niewinności świadków.
Rezerwy ropy naftowej na polu Rumaila
Pole naftowe Rumaila na południu kraju kryje 17 mld baryłek ropy, będąc trzecim największym złożem węglowodorów na świecie i generując większość dochodów budżetu państwa.
Zikkurat w Ur i monumentalna architektura
Wzniesiony w XXI wieku p.n.e. z cegły mułowej wielki Zikkurat w Ur stanowił trójpoziomową świątynię boga księżyca Nanny. Budowla przetrwała dzięki renowacjom króla Nabonida.
Brama Isztar i fortyfikacje Babilonu
Wzniesiona za panowania Nabuchodonozora II Brama Isztar z glazurowanej cegły chroniła wjazd do Babilonu. Pokrywały ją reliefy przedstawiające smoki Mušḫuššu i młode byki.
Dom Mądrości i Złoty Wiek Islamu
W IX wieku kalif Al-Mamun założył w Bagdadzie Dom Mądrości (Bajt al-Hikma). Biblioteka stała się globalnym centrum tłumaczeń dzieł Arystotelesa, geometrii i medycyny.
Rzeź Bagdadu przez Mongołów w 1258 roku
Podczas oblężenia Bagdadu w 1258 roku wojska Hulagu-chana zniszczyły kalifat Abbasydów. Wody Tygrysu spłynęły atramentem wrzuconych do rzeki rękopisów oraz krwią 200 tysięcy mieszkańców.
Mokradła Mezopotamskie i kultura Madanów
Ekosystem Mokradeł Mezopotamskich (Al-Ahwar) zamieszkują Arabowie Błotni (Madanowie), budujący z trzciny papirusowej pływające domy mudhif bez użycia gwoździ ani sznurów.
Osuszenie mokradeł przez reżim w 1991 roku
W odwecie za powstanie szyitów Saddam Husajn nakazał osuszenie 90% mokradeł za pomocą sieci kanałów rzecznych. Po 2003 roku lokalna ludność zniszczyła tamy, przywracając dopływ wód.
Globalny monopol w produkcji daktyli
W połowie XX wieku plantacje wzdłuż rzeki Szatt al-Arab liczyły ponad 30 milionów palm, dostarczając na rynki międzynarodowe blisko 80% światowego wolumenu daktyli.
Meczet Al-Askari i złota kopuła w Samarze
Meczet Al-Askari w Samarze kryje grobowce dwóch szyickich imamów. Zniszczenie złotej kopuły świątyni w zamachu bombowym w 2006 roku wywołało krwawą falę wojny domowej.
Spiralny minaret Malwija w Samarze
Wzniesiony w 851 roku minaret Malwija o wysokości 52 metrów posiada unikatową spiralną rampę zewnętrzną z wypalanej cegły, nawiązując formą do starożytnych zikkuratów.
Siedziba proto-pisma klinowego w Uruk
Około 3400 roku p.n.e. w mieście Uruk kapłani sumeryjscy stworzyli pierwsze pismo piktograficzne na glinianych tabliczkach, służące do ewidencji podatków i worków zboża.
Wynalezienie algebry przez Al-Chwarzmiego
Pracujący w Bagdadzie matematyk Al-Chwarzmi napisał w 820 roku traktat o algebrze (Al-Dżabr). Od jego nazwiska powstał termin algorytm, a z tytułu dzieła wywodzi się słowo algebra.
Największa zapora wodna na rzece Tygrys
Zapora w Mosulu o wysokości 113 metrów tworzy zbiornik o pojemności 11 mld m³. Zbudowano ją na niestabilnym podłożu gipsowym, co wymaga ciągłego cementowania kawern pod fundamentem.
Święte miasto Karbala i męczeństwo Husajna
W Karbali znajduje się mauzoleum wnuka Proroka, Husajna ibn Alego, poległego w bitwie pod Karbalą w 680 roku. Podczas święta Arba'in do miasta przybywa pieszo ponad 20 mln pielgrzymów.
Rurociąg naftowy Kirkuk-Ceyhan
Magistrala naftowa Kirkuk-Ceyhan o długości 970 km pozwala na tłoczenie 1,6 mln baryłek ropy dziennie z północnych złóż Iraku bezpośrednio do tureckich portów śródziemnomorskich.
Etniczna i językowa autonomia Kurdystanu
Region Kurdystanu posiada konstytucyjną autonomię terytorialną od 1992 roku, dysponując własnym prezydentem, parlamentem w Irbilu oraz siłami zbrojnymi Peszmergów.
Monolityczne asyryjskie byki Lamassu
W pałacach w Nimrud i Niniwie rzeźbiono uskrzydlone byki Lamassu z ludzkimi głowami o wadze do 30 ton. Rzeźby posiadały pięć nóg, aby sprawiać wrażenie ruchu z profilu i spoczynku od frontu.
Starożytna stolica Asyrii w Niniwie
Ruiny Niniwy leżące naprzeciw współczesnego Mosulu były w VII wieku p.n.e. największym miastem na świecie, chronionym przez 12-kilometrowy pierścień kamiennych murów.
Tradycyjne danie rybne Masgouf
Narodową potrawą jest Masgouf - pieczony karp z rzek Tygrys i Eufrat. Rybę rozcina się wzdłuż grzbietu i piecze pionowo na palach wokół otwartego ogniska z drewna tamaryszku.
Etnoreligijna mniejszość jezydów w Sindżarze
Masyw górski Sindżar stanowi historyczną ojczyznę monoteistycznej mniejszości jezydów, czczących Anioła Pawia (Malek Tausa) i posługujących się kurdyjskim dialektem kurmandżi.
Głęboki spadek stanu wód Tygrysu i Eufratu
Budowa zapór GAP w Turcji ograniczyła dopływ wody do Iraku o 40% od lat 70. XX wieku, wywołując postępujące pustynnienie i zasolenie gleb w delcie rzek.
Starożytna biblioteka króla Aszurbanipala
Odnaleziona w Niniwie biblioteka króla Aszurbanipala liczyła ponad 30 000 glinianych tabliczek, w tym bezcenne traktaty medyczne, słowniki i tablice astronomiczne Enuma Elisz.
Port morski Umm Kasr w Zatoce Perskiej
Port Umm Kasr stanowi jedyny głębokowodny port handlowy kraju. Obsługuje 80% całego importu żywności oraz surowców przemysłowych trafiających do Iraku drogą morską.
Wymiana waluty po upadku Saddama Husajna
W 2003 roku władze tymczasowe przeprowadziły wymianę banknotów z wizerunkiem dyktatora na nowego dinara irackiego, wydrukowanego przez brytyjską mennicę De La Rue ze znakami wodnymi.
Wzrost wydobycia gazu towarzyszącego
Wokół pól naftowych Basry spala się w pochodniach 17 mld m³ gazu ziemnego rocznie. Rząd wdraża projekty wychwytu surowca we współpracy z koncernem TotalEnergies.
Religia mandajska i kult Jana Chrzciciela
W dorzeczu dolnego Tygrysu żyją mandajczycy (sabejczycy) - gnostycka grupa religijna czcząca Jana Chrzciciela, praktykująca cotygodniowy chrzest w bieżącej wodzie rzeki.
Projekt korytarza transportowego Development Road
W 2023 roku zainicjowano megaprojekt Development Road o wartości 17 mld USD. Szlak obejmuje 1200 km linii kolejowych i autostrad łączących Zatokę Perską z siecią kolejową Europy przez Turcję.

Dodaj ciekawostkę

19 ciekawostek o armii Iranu

Poznaj siły zbrojne Iranu: równoległą armię Pasdaran, podziemne miasta rakietowe, legendarne myśliwce F-14 Tomcat i taktykę roju motorówek. Sprawdź!

Tanie podróżowanie po Egipcie

Egipt to nie tylko luksusowe resorty. Dowiedz się, jak zaplanować tanie podróżowanie po Egipcie. Poznaj sposoby na tani transport, noclegi u lokalsów i uliczne jedzenie.

15 ciekawostek o edukacji w Meksyku

Poznaj realia meksykańskiego szkolnictwa. Sprawdź, jak działają lekcje z satelity, patriotyczne poniedziałki, darmowe podręczniki i system oceniania.

Jakie jest najlepsze zoo w Polsce i co warto w nim zobaczyć

Wybór najlepszego zoo w Polsce to zadanie złożone, ponieważ każdy obiekt oferuje unikalne doświadczenia i kolekcje zwierząt. Ocena ogrodu zoologicznego zależy od wielu czynników, takich jak dobrostan zwierząt, programy hodowlane, wartość edukacyjna oraz dodatkowe atrakcje. Warto przyjrzeć się kluczowym kryteriom, które pomagają wyłonić liderów w tej kategorii i sprawdzić, które placówki wyróżniają się na tle innych pod względem rzadkich gatunków i nowoczesnej infrastruktury.