Malta ciekawostki

Malta położona w strategicznym przewężeniu Morza Śródziemnego między Sycylią a Afryką Północną to najmniejsze państwo Unii Europejskiej, globalny hub rejestru żeglugi morskiej oraz skarbnica budowli megalitycznych starszych od egipskich piramid. Poznaj sekrety podziemnego sanktuarium Ħal Saflieni, historię Wielkiego Oblężenia z 1565 roku, arcydzieła Caravaggia w Konkatedrze św. Jana, tradycję rybackich łodzi luzzu z okiem Ozyrysa oraz architekturę barokowej Valletty.

Kontynent: Europa
Stolica: Valletta
Język: maltański, angielski
Waluta: euro, 1 EUR = 4,64 PLN (kurs: maj 2022)
Ludność: 445 384 (2022)
Powierzchnia: 316 km²

Ostatnia aktualizacja: 2026-09-23 19:28:35

114 ciekawostek o Malcie

Uzyskanie niepodległości od Korony Brytyjskiej
Malta uzyskała niepodległość 21 września 1964 roku po 164 latach rządów brytyjskich, pozostając początkowo w unii personalnej z królową Elżbietą II. Pełną republikę proklamowano 13 grudnia 1974 roku, a ostatnie wojska brytyjskie opuściły wyspę w 1979 roku.
Czołowa gęstość zaludnienia w Europie
Średnia gęstość zaludnienia przekracza 1650 osób na km², co daje Malcie pierwsze miejsce w Unii Europejskiej i czwarte na świecie. Ponad 530 000 mieszkańców skupia się na małym archipelagu wysp wapiennych.
Mikroskopijna powierzchnia terytorium archipelagu
Całkowity obszar lądowy wynosi 316 km², co czyni Maltę niemal tysiąckrotnie mniejszą terytorialnie od Polski. Archipelag składa się z trzech zamieszkanych wysp: Malty (246 km²), Gozo (67 km²) oraz Comino (2,8 km²).
Konstytucyjny status Kościoła katolickiego
Kościół rzymskokatolicki skupia ponad 85% populacji państwa, a katolicyzm posiada zapisany w konstytucji status religii państwowej. Zgodnie z ustawą zasadniczą nauka religii katolickiej jest obowiązkowa we wszystkich szkołach państwowych.
Brak stałych rzek i odsalanie wody morskiej
Na terenie całego archipelagu nie ma ani jednej stałej rzeki słodkowodnej ani naturalnego jeziora. Ponad 60% wody pitnej pochodzi z morskich zakładów odsalania w technologii odwróconej osmozy (SWRO).
Konstytucyjna nazwa państwa
Oficjalna nazwa brzmi Republika Malty (Repubblika ta' Malta). Słowo Malta jest zakorzenione w semicko-romańskim dziedzictwie językowym mieszkańców wyspy.
Republikański ustrój parlamentarny
Kraj funkcjonuje jako republika parlamentarna, na czele której stoi prezydent wybierany przez Izbę Reprezentantów na pięcioletnią kadencję większością dwóch trzecich głosów. Władzę wykonawczą sprawuje premier stojący na czele rządu.
Liczebność polskiej diaspory i branża iGaming
Zarejestrowana społeczność polska na wyspie liczy ponad 3500 stałych rezydentów. Większość Polaków pracuje w sektorze technologii informacyjnych, międzynarodowych firmach branży iGaming oraz w turystyce.
Najwyższe wzniesienie Ta'Dmejrek
Najwyższym punktem archipelagu jest wzniesienie Ta' Dmejrek na klifach Dingli Cliffs (253 m n.p.m.). Wapienne urwiska opadają stromo do Morza Śródziemnego na południowo-zachodnim wybrzeżu wyspy.
Narodowa dewiza Republiki Malty
Oficjalna dewiza państwowa brzmi Virtute et Constantia (Męstwem i Stałością), nawiązując do historycznego męstwa joannitów i mieszkańców podczas Wielkiego Oblężenia z 1565 roku.
Fenicka etymologia nazwy Maleth
Nazwa państwa wywodzi się z fenickiego słowa Maleth oznaczającego „Bezpieczną Przystań” lub „Schronienie”. Grecy przekształcili ją w Melite nawiązując do słynnego słodkiego miodu wytwarzanego na wyspie.
Międzynarodowe centrum nurkowania wrakowego
Archipelag uznawany jest za czołowy rejon nurkowania wrakowego i jaskiniowego w Europie. Przejrzystość wód sięga 40 metrów, a pod wodą spoczywają dziesiątki wraków, w tym niszczyciel HMS Maori i tankowiec Um El Faroud.
Cud w Rotundzie w Moście z 1942 roku
Podczas nalotu Luftwaffe w kwietniu 1942 roku 500-kilogramowa bomba przebiła kopułę kościoła w Moście i spadła między 300 wiernych, nie eksplodując. Zdarzenie to uznano za cud, a replikę bomby wystawiono w zakrystii.
Tradycyjne imiona chrzcielne i kult patronów
W rejestrach chrztów najpopularniejszymi imionami tradycyjnymi pozostają Joseph (Ġużeppi) oraz Maria. Kult świętych patronów jest silnie kultywowany podczas dorocznych letnich fest parish.
Ceramiczne wizerunki świętych na domach
Tradycją architektoniczną jest umieszczanie ceramicznych kafli z wizerunkami Matki Bożej i patronów obok drzwi wejściowych oraz nadawanie domom imion religijnych zamiast numerów.
Sztuka tatuażu o tematyce sakralnej
W kulturze marynarskiej i miejskiej powszechne są tatuaże przedstawiające Krzyż Maltański, postać św. Pawła i św. Heleny. Wzory te stanowią element tożsamości lokalnej mieszkańców miast portowych.
Dynamiczny wzrost aktywności zawodowej kobiet
Wskaźnik zatrudnienia kobiet wzrósł z 33% w 2005 roku do ponad 72% dzięki wprowadzeniu przez państwo bezpłatnych żłobków i przedszkoli (Free Childcare Scheme) dla pracujących matek.
Subtropikalny klimat śródziemnomorski
Średnia temperatura powietrza wynosi 12,5 °C w styczniu oraz 27 °C w lipcu i sierpniu. Wyspy cechują się ponad 3000 godzinami pełnego nasłonecznienia w skali całego roku.
Położenie geograficzne stolicy w Valletcie
Valletta jest najdalej wysuniętą na południe stolicą w Unii Europejskiej (szerokość 35°53'N, bardziej na południe niż Tunis czy Algier). Została założona w 1566 roku przez wielkiego mistrza Jeana de Valette.
Tradycje akademickie Uniwersytetu Maltańskiego
Założone przez jezuitów w 1592 roku Collegium Melitense dało początek Uniwersytetowi Maltańskiemu (L-Università ta' Malta). Jest jedną z najstarszych uczelni wyższych w basenie Morza Śródziemnego.
Potrawa narodowa potrawka z królika Fenkata
Tradycyjnym daniem biesiadnym jest fenkata - królik duszony w czerwonym winie, czosnku i pomidorach, podawany z makaronem spaghetti oraz pieczonymi ziemniakami z koprem włoskim.
Wapienny krajobraz krasowy i formacje rdum
W rzeźbie terenu dominują wapienne płaskowyże krasowe (globigerina i koralowe) porozcinane suchymi dolinami wadi (wied). Wzdłuż wybrzeża wznoszą się pionowe urwiska rdum.
Strategiczny port głębinowy Grand Harbour
Wielki Port (Grand Harbour) w Valletcie jest jednym z najgłębszych i najlepiej osłoniętych portów naturalnych na Ziemi. Przez stulecia stanowił główną bazę morską floty zakonnej i Royal Navy.
Filmowa wioska Popeye Village w Anchor Bay
Zbudowana w 1979 roku jako scenografia do filmu Popeye w reżyserii Roberta Altmana wioska Sweethaven składa się z 19 drewnianych domków. Dziś funkcjonuje jako tematyczny park rozrywki.
Maltańskie korzenie globalnych artystów
Piosenkarz Bryan Adams posiada maltańskie korzenie po babce ze strony matki, natomiast pradziadek wokalistki Britney Spears, Edward Portelli, wyemigrował do Wielkiej Brytanii z Malty.
Endemiczna pszczoła miodna Apis mellifera ruttneri
Na wyspach żyje endemiczny podgatunek pszczoły miodnej (Apis mellifera ruttneri), przystosowany do upałów i silnych wiatrów morskich. Wytwarza ona aromatyczny miód z tymianku i eukaliptusa.
Gęstość obiektów sakralnych w miastach
Na terenie archipelagu znajduje się 365 kościołów i kaplic rzymskokatolickich, co symbolicznie odpowiada jednemu kościołowi na każdy dzień w roku kalendarzowym.
Podwodny posąg Chrystusa z Otchłani
Zatopiony na głębokości 35 metrów u wybrzeży Qawra 3-metrowy posąg Chrystusa z Otchłani (Kristu tal-Baħħara) wykonano z brązu w 1990 roku na pamiątkę wizyty papieża Jana Pawła II na wyspie.
Rozbicie statku św. Pawła w 60 roku n.e.
Według Dziejów Apostolskich statek wiozący św. Pawła do Rzymu rozbił się u wybrzeży wyspy w 60 r. n.e. Apostoł spędził na Malcie trzy miesiące, chrzcząc namiestnika rzymskiego Publiusza.
Ustawowa płaca minimalna i premie kwartalne
Ustawowa płaca minimalna wynosi około 925 euro miesięcznie (około 3980 PLN). Wszyscy pracownicy pełnoetatowi otrzymują ponadto obowiązkowe premie rządowe COLA wypłacane kwartalnie.
Przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze usług
Średnie miesięczne wynagrodzenie brutto w gospodarce wynosi około 1950 euro (około 8400 PLN) według danych National Statistics Office. Wynagrodzenia w sektorze finansowym i IT przekraczają 3500 euro.
Progresywna skala podatku dochodowego
Maksymalna stawka podatku dochodowego od osób fizycznych wynosi 35% dla dochodów powyżej 60 000 euro. Podatek dochodowy od osób prawnych CIT wynosi 35%, lecz system refundacji obniża go dla inwestorów do 5%.
Ustawowy wiek przejścia na emeryturę
Wiek emerytalny został zrównany i wynosi 65 lat dla kobiet i mężczyzn urodzonych po 1962 roku. Warunkiem uzyskania pełnej emerytury państwowej jest udokumentowanie 40 lat opłacania składek.
Jeden z najniższych wskaźników bezrobocia w UE
Stopa bezrobocia rejestrowanego wynosi zaledwie 2,9%, co plasuje Maltę w ścisłej czołówce państw o najniższym bezrobociu w całej Unii Europejskiej obok Czech i Polski.
Konsumpcja alkoholu etylowego i kultura wina
Roczne spożycie czystego alkoholu wynosi 7,5 litra na mieszkańca powyżej 15. roku życia. Zgodnie ze śródziemnomorskim modelem konsumpcji alkohol pije się głównie do posiłków.
Narodowe piwo Cisk i lokalne winiarnie
Najpopularniejszym rodzimym alkoholem jest jasne piwo Cisk produkowane od 1929 roku przez browar Simonds Farsons Cisk. Na Gozo produkuje się wina ze szczepów Ġellewża i Girgentina.
Cykl powszechnego obowiązku szkolnego
Edukacja jest bezpłatna i obowiązkowa przez 11 lat dla dzieci w wieku 5-16 lat. Wszystkie szkoły stosują model dwujęzyczny z równorzędnym nauczaniem w języku maltańskim i angielskim.
Wczesny wiek rozpoczęcia nauki w szkole podstawowej
Dzieci rozpoczynają oficjalną edukację w szkole podstawowej (Primary School) w wieku 5 lat, po ukończeniu bezpłatnego przedszkola Kindergarten. Rok szkolny trwa od końca września do końca czerwca.
Wskaźnik kompetencji poznawczych i dwujęzyczność
Średni wynik standaryzowanych testów poznawczych populacji wynosi 97 punktów. Powszechna płynna dwujęzyczność maltańsko-angielska stanowi atut gospodarczy absolwentów szkół.
Narodowy ptak modrak śródziemnomorski Il-Merill
Narodowym ptakiem jest modrak śródziemnomorski (Monticola solitarius), znany lokalnie jako Il-Merill. Samiec wyróżnia się popielato-niebieskim upierzeniem i gniazduje w szczelinach klifów nadmorskich.
Czas środkowoeuropejski w strefie CET
Kraj znajduje się w strefie czasu środkowoeuropejskiego (UTC+1 / UTC+2). Zmiana czasu na zimowy następuje w ostatnią niedzielę października poprzez cofnięcie wskazówek zegara.
Ograniczenia prędkości na wąskich ulicach miejskich
Podstawowy limit prędkości w obszarze zabudowanym wynosi 50 km/h, przy czym w zabytkowych centrach miast takich jak Mdina i Rabat znaki ograniczają prędkość do 30 km/h.
Maksymalne limity prędkości na drogach krajowych
Na drogach tranzytowych poza terenem zabudowanym obowiązuje maksymalny limit 80 km/h (na obwodnicy Coast Road). Z powodu braku autostrad jest to najwyższa dozwolona prędkość w kraju.
Obniżenie dopuszczalnego limitu trzeźwości kierowców
W 2018 roku ustawowy limit stężenia alkoholu we krwi kierowcy obniżono z 0,8 do 0,5 promila (0,22 mg/l w wydychanym powietrzu), a dla kierowców zawodowych i początkujących do 0,2 promila.
Niski wskaźnik śmiertelności na drogach
Liczba ofiar śmiertelnych wypadków drogowych wynosi zaledwie 15-20 osób rocznie. Wynika to z krótkich dystansów podróży, braku autostrad i gęstej sieci fotoradarów stacjonarnych.
Brytyjska spuścizna ruchu lewostronnego
W całym kraju obowiązuje ruch lewostronny, wprowadzony przez brytyjską administrację kolonialną w XIX wieku. Wszystkie pojazdy poruszające się po drogach posiadają kierownicę po prawej stronie.
Wysoki stopień motoryzacji społeczeństwa
W rejestrach agencji Transport Malta figuruje ponad 430 000 zarejestrowanych pojazdów, co daje wskaźnik ponad 800 aut na 1000 mieszkańców i generuje problem zatorów drogowych.
zobacz: Pojazdy mechaniczne w krajach świata
Trąba wodna w Grand Harbour z 1551 roku
Trąba wodna z września 1551 roku uderzyła w port Grand Harbour, niszcząc flotę zacumowanych galer zakonu joannitów i zabijając ponad 600 marynarzy i mieszkańców.
Sieć dróg publicznych agencji Infrastructure Malta
Łączna sieć dróg publicznych wynosi 3096 kilometrów i jest w 100% utwardzona asfaltem. Władze zrealizowały wieloletni program modernizacji magistrali drogowych za ponad 700 mln euro.
Międzynarodowy port lotniczy Malta w Luqa
Archipelag posiada jeden międzynarodowy port lotniczy (MLA) w Luqa, który obsługuje rocznie ponad 7,8 miliona pasażerów. Posiada dwa pasy startowe zdolne przyjąć samoloty szerokokadłubowe.
Wskaźnik cyfryzacji gospodarstw domowych
Dostęp do sieci internetowej posiada ponad 92% mieszkańców państwa. Malta była pierwszym krajem Unii Europejskiej z pełnym ogólnokrajowym pokryciem gigabitowym internetem światłowodowym i siecią 5G.
Aktywność obywateli w mediach cyfrowych
Z platformy Facebook korzysta regularnie ponad 380 000 mieszkańców, a handel internetowy i e-usługi publiczne w portalu servizz.gov osiągnęły wskaźnik cyfryzacji powyżej 90%.
Narodowa domena internetowa.mt
Oficjalną domeną najwyższego poziomu państwa jest .mt, zarządzana przez NIC-Malta od 1992 roku. Błędnie przypisywana niekiedy domena.ml należy do afrykańskiego państwa Mali.
Lokalne portale informacyjne i serwisy bankowe
Do najczęściej odwiedzanych domen z rozszerzeniem.mt należy portal informacyjny Timesofmalta.com oraz bankowość elektroniczna Bank of Valletta (BOV).
Aktywa rezerwowe Central Bank of Malta
Oficjalne aktywa rezerwowe Banku Centralnego Malty wynoszą ponad 1,1 miliarda euro. Od 1 stycznia 2008 roku oficjalną walutą państwa jest euro (EUR), które zastąpiło lirę maltańską (LM).
Produkt krajowy brutto gospodarki usługowej
Wartość produktu krajowego brutto kraju przekracza 21 miliardów dolarów (ponad 38 000 USD per capita). Gospodarka opiera się na usługach finansowych, turystyce, sektorze iGaming i farmacji.
Wskaźnik długu publicznego do PKB
Wskaźnik długu sektora instytucji rządowych i samorządowych wynosi około 50,4% PKB, mieszcząc się w unijnym kryterium z Maastricht (60%). Większość długu finansują krajowe banki.
Aktywa i pasywa międzynarodowego sektora bankowego
Wysokie zadłużenie zagraniczne brutto wynika ze statusu międzynarodowego centrum bankowego i funduszy powierniczych, których aktywa wielokrotnie przewyższają rozmiary lokalnego PKB.
Konsumpcja wyrobów tytoniowych i zakazy palenia
Około 18% dorosłych obywateli deklaruje palenie tytoniu. Obowiązuje całkowity zakaz palenia w zamkniętych lokalach gastronomicznych oraz w samochodach w obecności dzieci do 16. roku życia.
Wysoki wskaźnik nadwagi w badaniach Eurostatu
Nadwagę lub otyłość diagnozuje się u ponad 60% dorosłych mieszkańców, co plasuje Maltę na czele rankingów otyłości w Unii Europejskiej. Wpływ na to ma przetworzona dieta i brak ruchu.
Wskaźnik alfabetyzacji dorosłych obywateli
Wskaźnik umiejętności czytania i pisania wynosi 94,5%. Narodowa Agencja ds. Alfabetyzacji prowadzi bezpłatne kursy dokształcające dla osób starszych w lokalnych bibliotekach miejskich.
Krajowy rekord chłodu na stacji Luqa
Najniższą temperaturę powietrza w historii pomiarów wynoszącą 1,4 °C zarejestrowano w styczniu 1981 roku na lotnisku w Luqa. Opady śniegu na wyspie należą do zjawisk skrajnie sporadycznych.
Absolutny rekord gorąca podczas fali upałów
Krajowy rekord temperatury maksymalnej wynoszący 43,8 °C zanotowano w sierpniu 1999 roku. Letnie upały nasila gorący wiatr sirocco wiejący znad pustyni Sahary.
Średni wiek kobiet rodzących pierwsze dziecko
Przeciętny wiek kobiety przy narodzinach pierwszego dziecka wynosi 29,8 roku. Wzrost ten wiąże się z późniejszym wiekiem zawierania małżeństw i stabilizacją zawodową.
Wysoka oczekiwana długość trwania życia
Średnia oczekiwana długość życia wynosi 82,8 roku (84,6 roku dla kobiet oraz 80,9 roku dla mężczyzn). Daje to Malcie jedno z czołowych miejsc pod względem długowieczności w Unii Europejskiej.
Najniższy współczynnik dzietności w Unii Europejskiej
Współczynnik dzietności spadł do historycznie niskiego poziomu 1,08 dziecka na kobietę, będąc najniższym wynikiem w całej Europie. Rząd oferuje ulgi podatkowe i programy dofinansowania in vitro.
Mediana wieku populacji maltańskiej
Mediana wieku mieszkańców wynosi 43,2 roku, a ponad 19% społeczeństwa przekroczyło 65. rok życia. Niedobory rąk do pracy są uzupełniane przez napływ pracowników z państw UE i Azji.
Podział grup wiekowych w społeczeństwie
Osoby w wieku produkcyjnym (15-64 lata) stanowią 67% populacji, dzieci do 14 lat to 14%, natomiast seniorzy powyżej 65. roku życia to 19% mieszkańców państwa.
Roczny bilans naturalny ludności
W kraju rodzi się rocznie około 4300 dzieci, a liczba zgonów wynosi około 4100. Przyrost liczby ludności kraju wynika niemal w całości z dodatniego salda migracji zagranicznej.
Powierzchnia użytków rolnych i tarasy kamienne
Użytki rolne zajmują 103 km² (33% powierzchni wysp) i są chronione przed erozją wiatrową tradycyjnymi kamiennymi murkami bez zaprawy (ħajt tas-sejjieħ wpisanymi do UNESCO).
Tradycje myślistwa ptaków wędrownych
Na 1000 mieszkańców przypada około 119 sztuk broni myśliwskiej, co wiąże się z głęboko zakorzenionym tradycyjnym wiosennym i jesiennym polowaniem na ptaki wędrowne (turkawki i przepiórki).
Wysokopołożona wioska Dingli na klifach
Miejscowość Dingli na zachodzie wyspy leży na wysokości 250 m n.p.m. w sąsiedztwie najwyższych klifów nadmorskich. Słynie z upraw winorośli, warzyw i kaplicy św. Marii Magdaleny z 1646 roku.
zobacz: Najwyżej położone miasta według krajów świata
Prawa wyborcze kobiet w konstytucji MacMichaela
Kobiety uzyskały pełne czynne i bierne prawa wyborcze w 1947 roku na mocy konstytucji MacMichaela. W pierwszych wyborach do parlamentu wybrano pierwszą posłankę Agathę Barbarę.
Członkostwo w Organizacji Narodów Zjednoczonych
Kraj został przyjęty do ONZ 1 grudnia 1964 roku. W 1967 roku maltański ambasador Arvid Pardo zgłosił w ONZ historyczną rezolucję uznającą dno oceanów za Wspólne Dziedzictwo Ludzkości.
Ustawowy wymiar czasu pracy
Kodeks pracy ustala tygodniowy czas pracy na 40 godzin (8 godzin dziennie przez 5 dni). Pracownikom przysługuje ustawowo 28 dni płatnego urlopu wypoczynkowego oraz 14 dni świąt państwowych.
Czołowy wskaźnik urbanizacji przestrzeni
W obszarach zurbanizowanych mieszka 96,1% populacji kraju, co tworzy ciągły organizm miejski wokół portu Grand Harbour i zatoki Marsamxett. Przestrzeń wiejska zachowała się głównie na wyspie Gozo.
Rezerwat leśny Buskett Gardens
Naturalne lasy zajmują zaledwie 3 km² (niespełna 1% terytorium). Największym zwartym kompleksem leśnym jest Buskett Gardens, zasadzony w XVI wieku przez rycerzy joannitów jako teren łowiecki.
Całkowite zniesienie kary śmierci w prawodawstwie
Ostatnią egzekucję wykonano w 1943 roku za zdradę stanu w czasie wojny. W 1971 roku karę śmierci wykreślono z kodeksu karnego, a w 2000 roku całkowicie usunięto z prawa wojskowego.
Rozgrywki ligowe Premier League i stadion Ta' Qali
Piłka nożna jest najpopularniejszym sportem, a mecze ligowe rozgrywane są na Stadionie Narodowym Ta' Qali. Drugą tradycyjną dyscypliną letnią są wyścigi wioślarskich łodzi dgħajsa (Regatta).
Stawki podatku od towarów i usług VAT
Podstawowa stawka podatku od towarów i usług wynosi 18%, ze stawkami obniżonymi 7% na usługi hotelowe oraz 5% na energię elektryczną, książki i leki. Żywność podstawowa ma stawkę zerową.
Subsydia energetyczne a stabilizacja cen
Roczny wskaźnik inflacji konsumenckiej wynosi około 2,5% dzięki bezpośrednim państwowym dopłatom do cen importowanego paliwa i energii elektrycznej dla gospodarstw domowych.
Wolumen złota Banku Centralnego Malty
Oficjalne rezerwy kruszcu Banku Centralnego Malty wynoszą 260 kilogramów złota. Niewielki wolumen złota wynika z polityki lokowania rezerw w papierach skarbowych strefy euro.
zobacz: Rezerwy złota na świecie
Bliskość geograficzna stolicy Libii
Najbliższą zagraniczną stolicą od Valletty w linii prostej jest Trypolis w Libii, oddalony o 355 kilometrów na południe przez Morze Śródziemne. Do Rzymu odległość wynosi 685 kilometrów.
Najbardziej oddalona stolica globu
Najdalej położoną stolicą na kuli ziemskiej w linii prostej od Valletty jest Wellington w Nowej Zelandii, oddalone o 18 203 kilometry. Czas podróży lotniczej wynosi ponad 28 godzin.
Wieżowiec Mercury Tower projektu Zahy Hadid
Wieżowiec Mercury Tower w St. Julian's ma wysokość 122 metrów (32 piętra), będąc najwyższym budynkiem w kraju. Jest to jeden z ostatnich projektów zrealizowanych przez słynną architekt Zahę Hadid.
Powszechność opuncji figowej Bajtar tax-Xewk
Opuncja figowa (Bajtar tax-Xewk) rośnie dziko na całym archipelagu wzdłuż kamiennych murków. Jej słodkie owoce zbiera się latem i przetwarza na dżemy oraz tradycyjny likier Bajtra.
Tradycyjne okrycie kobiece Għonnella (Faldetta)
Tradycyjnym kobiecym strojem noszonym do połowy XX wieku była għonnella (faldetta) - czarny jedwabny płaszcz z usztywnionym fiszbinami szerokim kapturem, chroniącym przed słońcem i wiatrem.
Heraldyka wieńca oliwnego i palmowego
W herbie państwowym tarcza otoczona jest gałązką oliwną symbolizującą pokój oraz liściem palmy oznaczającym męstwo, przewiązanymi biało-czerwoną wstęgą narodową.
Likier z owoców kaktusa Bajtra
Tradycyjnym trunkiem deserowym serwowanym turystom jest likier Bajtra wytwarzany z soku owoców opuncji z dodatkiem miodu. Podaje się go schłodzonego lub z winem musującym.
Słodko-gorzki napój narodowy Kinnie
Produkowany od 1952 roku bezalkoholowy napój gazowany Kinnie powstaje z gorzkich pomarańczy chinotto i ekstraktów z 18 ziół. Stanowi narodową alternatywę dla globalnych napojów typu cola.
Historia Kolei Maltańskiej (Il-Vapur tal-Art)
W latach 1883-1931 na wyspie funkcjonowała linia kolejowa Malta Railway łącząca Vallettę z Mdiną. Została zlikwidowana z powodu konkurencji autobusów, a jej dawny tunel pod Vallettą zachował się do dziś.
Globalne studio filmowe Morza Śródziemnego
Dzięki zabytkowej architekturze na wyspie kręcono produkcje takie jak Gladiator, Troja, Hrabia Monte Cristo oraz serial Gra o Tron. Funkcjonuje tu Malta Film Studios z gigantycznymi basenami wodnymi do scen morskich.
Zabytkowa tkanka miejska Valletty na liście UNESCO
Valletta zajmująca cypel o powierzchni zaledwie 0,8 km² mieści ponad 320 zabytków architektonicznych, co czyni ją jednym z najbardziej zagęszczonych obszarów zabytkowych na Ziemi wpisanych do UNESCO.
Struktura gramatyczna języka maltańskiego
Język maltański (Il-Malti) jest jedynym językiem semickim na świecie zapisanym alfabetem łacińskim i jedynym językiem semickim o statusie języka urzędowego w Unii Europejskiej.
Festiwal muzyki metalowej Malta Doom Metal Festival
Mimo małej powierzchni wyspy działa tu aktywna scena rockowa organizująca coroczny Malta Doom Metal Festival w Buskett, gromadzący formacje doom i heavy metalowe z całej Europy.
Status terytorialny najmniejszego członka UE
Obszar 316 km² czyni Maltę najmniejszym państwem członkowskim Unii Europejskiej pod względem powierzchni i ludności od momentu wstąpienia do wspólnoty 1 maja 2004 roku.
zobacz: 10 najmniejszych państw Unii Europejskiej
Skutki przejścia tornada z 1551 roku
Trąba powietrzna z 1551 roku przeszła przez wąski korytarz portowy, zatapiając cztery galery wojenne zakonu św. Jana. Była to najtragiczniejsza w skutkach katastrofa meteorologiczna w historii wyspy.
zobacz: 10 najbardziej śmiercionośnych tornad
Podmorskie kable światłowodowe na Sycylię
Archipelag jest połączony z europejską siecią internetową przez cztery magistrale podmorskich kabli światłowodowych biegnące po dnie Cieśniny Sycylijskiej do Włoch.
Megalityczne świątynie Ġgantija starsze niż piramidy
Kompleks megalityczny Ġgantija na wyspie Gozo powstał około 3600 r. p.n.e., wyprzedzając o ponad tysiąc lat egipskie piramidy w Gizie oraz Stonehenge. Obiekt wpisano na listę dziedzictwa UNESCO.
Podziemne sanktuarium Ħal Saflieni Hypogeum
Wykute w litej skale wapiennej na trzech poziomach Hypogeum Ħal Saflieni w Pauli liczy ponad 5000 lat. Służyło jako nekropolia dla 7000 zmarłych i słynie ze spektakularnych właściwości akustycznych.
Krzyż Jerzego za bohaterstwo z czasów wojny
W 1942 roku król Jerzy VI odznaczył całą ludność wyspy Krzyżem Jerzego (George Cross) za heroiczny opór podczas dwuletniego oblężenia i bombardowań państw Osi. Symbol ten widnieje na fladze państwowej.
Wielkie Oblężenie Malty przez armię osmańską
W 1565 roku garnizon 500 rycerzy joannitów i kilku tysięcy Maltańczyków odparł 40-tysięczną armię sułtana Sulejmana Wspaniałego. Zwycięstwo to powstrzymało ekspansję imperium osmańskiego w zachodnim basenie Morza Śródziemnego.
Tradycyjne rybackie łodzie Luzzu z okiem Ozyrysa
Kolorowe drewniane łodzie rybackie luzzu w porcie Marsaxlokk mają na dziobach namalowane oko Ozyrysa (Horusa). Zwyczaj ten pochodzi z czasów fenickich i ma chronić rybaków przed sztormem i złymi mocami.
Arcydzieło Caravaggia w Konkatedrze św. Jana
W Konkatedrze św. Jana w Valletcie znajduje się monumentalne płótno Ścięcie św. Jana Chrzciciela namalowane przez Caravaggia w 1608 roku. Jest to jedyny obraz, który włoski mistrz osobiście podpisał swoim nazwiskiem.
Turkusowe wody Błękitnej Laguny na Comino
Płytka cieśnina między wyspą Comino a wysepką Cominotto tworzy Błękitną Lagunę (Blue Lagoon) o piaszczystym dnie i krystalicznej wodzie o lazurowej barwie. Przyciąga ona latem setki tysięcy turystów.
Zabytkowa twierdza Mdina zwana Cichym Miastem
Średniowieczna stolica Mdina otoczona bastionami na wzgórzu liczy niespełna 300 mieszkańców i obowiązuje w niej niemal całkowity zakaz ruchu samochodowego. Zyskała miano Cichego Miasta (Silent City).
Prehistoryczne koleiny skalne Cart Ruts
Wapienne płaskowyże Misraħ Għar il-Kbir pokrywają tajemnicze prehistoryczne koleiny skalne (Cart Ruts) wyżłobione w podłożu na głębokość do 60 cm. Ich pochodzenie i funkcja transportowa pozostają zagadką archeologii.
Zawalenie się formacji skalnej Lazurowe Okno
Słynny naturalny łuk wapienny Lazurowe Okno (Azure Window) na wyspie Gozo zawalił się do morza podczas gwałtownego sztormu 8 marca 2017 roku w wyniku naturalnej erozji fal morskich.
Tradycyjna przekąska z ciasta francuskiego Pastizzi
Najpopularniejszym lokalnym street foodem są pastizzi - chrupiące pierożki z ciasta filo nadziewane świeżym serem ricotta (pastizzi tal-irkotta) lub purée z zielonego groszku (pastizzi tal-pizelli).
Podmorski kabel energetyczny Malta-Sicily Interconnector
Podmorski kabel elektroenergetyczny Malta-Sicily Interconnector o długości 120 km łączy sieć wyspy z europejskim systemem energetycznym w sycylijskiej Ragusa, pokrywając do 20% zapotrzebowania na prąd.
Tradycja dwóch zegarów na wieżach kościelnych
Na fasadach maltańskich kościołów tradycyjnie montuje się dwa zegary wskazujące różne godziny: prawy wskazuje właściwy czas, a lewy złą godzinę, aby zmylić diabła i uchronić nabożeństwo.
Największy rejestr bandery morskiej w Unii Europejskiej
Maltański rejestr statków handlowych jest największą banderą morską w Unii Europejskiej i szóstą na świecie z ponad 9000 zarejestrowanymi statkami o tonażu przekraczającym 80 milionów GT.
Tradycja ręcznego wyrobu pirotechniki na festy
Prawie każda z 68 gmin posiada własną manufakturę pirotechniczną, a coroczny Malta International Fireworks Festival prezentuje wielowiekowe tradycje podniebnych spektakli ogniowych.
Bastiony Fortu St. Elmo w Valletcie
Gwieździsty Fort St. Elmo wzniesiony na cyplu Sciberras odegrał bohaterską rolę podczas Wielkiego Oblężenia w 1565 roku. Dziś mieści Narodowe Muzeum Wojny prezentujące m.in. myśliwiec Gloster Gladiator Faith.

Dodaj ciekawostkę

19 ciekawostek o armii Iranu

Poznaj siły zbrojne Iranu: równoległą armię Pasdaran, podziemne miasta rakietowe, legendarne myśliwce F-14 Tomcat i taktykę roju motorówek. Sprawdź!

Tanie podróżowanie po Egipcie

Egipt to nie tylko luksusowe resorty. Dowiedz się, jak zaplanować tanie podróżowanie po Egipcie. Poznaj sposoby na tani transport, noclegi u lokalsów i uliczne jedzenie.

15 ciekawostek o edukacji w Meksyku

Poznaj realia meksykańskiego szkolnictwa. Sprawdź, jak działają lekcje z satelity, patriotyczne poniedziałki, darmowe podręczniki i system oceniania.

Jakie jest najlepsze zoo w Polsce i co warto w nim zobaczyć

Wybór najlepszego zoo w Polsce to zadanie złożone, ponieważ każdy obiekt oferuje unikalne doświadczenia i kolekcje zwierząt. Ocena ogrodu zoologicznego zależy od wielu czynników, takich jak dobrostan zwierząt, programy hodowlane, wartość edukacyjna oraz dodatkowe atrakcje. Warto przyjrzeć się kluczowym kryteriom, które pomagają wyłonić liderów w tej kategorii i sprawdzić, które placówki wyróżniają się na tle innych pod względem rzadkich gatunków i nowoczesnej infrastruktury.