Kiedy planujesz wyjazd do naszych zachodnich sąsiadów, perspektywa ataku dzikiej fauny rzadko spędza sen z powiek. Niemcy to nie Australia czy Amazonia. Mimo to, najgroźniejsze zwierzęta w Niemczech wcale nie mają wielkich kłów ani pazurów. Prawdziwe zagrożenie czai się w trawie i zaroślach, a rosnące temperatury drastycznie zwiększają zasięg występowania gatunków inwazyjnych.

Niemiecki Instytut im. Roberta Kocha od lat gromadzi dane dotyczące ukąszeń i infekcji odzwierzęcych. Statystyki pokazują, że w ubiegłym roku odnotowano ponad 400 przypadków kleszczowego zapalenia mózgu. Duże drapieżniki, takie jak wilki czy niedźwiedzie (pojawiające się sporadycznie w Alpach), unikają ludzi i stanowią zagrożenie czysto teoretyczne. Problem leży tam, gdzie go nie widać gołym okiem.

Zestawienie, które za moment poznasz, obala popkulturowe wyobrażenia o dzikiej przyrodzie. Dowiesz się, dlaczego nie powinieneś bać się spacerów po lesie, a raczej tego, co przyniesiesz na ubraniu, oraz jakie nowe gatunki owadów stają się coraz większym problemem sanitarnym.

Za najniebezpieczniejsze zwierzęta w Niemczech uznaje się kleszcze i komary tygrysie, będące wektorami groźnych chorób. Wśród większych zwierząt największe ryzyko stanowią dziki, zwłaszcza w okresie odchowu młodych, a także jadowite żmije zygzakowate.

Niewidzialni zabójcy: Owady i pajęczaki

Zdecydowanym numerem jeden w rankingu zagrożeń są pajęczaki. Kleszcz pospolity (Ixodes ricinus) jest obecny we wszystkich krajach związkowych, choć największe ryzyko infekcji występuje w Bawarii i Badenii-Wirtembergii. Pajęczaki te przenoszą boreliozę i kleszczowe zapalenie mózgu. Brak wyraźnych zim sprawia, że kleszcze są aktywne niemal przez cały rok (nawet od lutego do grudnia).

Tuż za nimi plasuje się gatunek inwazyjny, który z każdym rokiem przesuwa swoją granicę występowania na północ. Komar tygrysi (Aedes albopictus) dotarł już do Niemiec. Owad ten, w przeciwieństwie do rodzimych komarów, żeruje w ciągu dnia. Jego ugryzienie jest wyjątkowo bolesne. Co gorsza, komar tygrysi może przenosić wirusy dengi, zika oraz chikungunya. Niemieckie służby sanitarne prowadzą regularny monitoring jego populacji, szczególnie w regionach przygranicznych na południu kraju.

Jak się chronić?

Profilaktyka to jedyna skuteczna metoda. Stosuj repelenty z wysokim stężeniem DEET. Noś jasne ubrania podczas spacerów (łatwiej na nich zauważyć intruza). Po powrocie z lasu lub parku zawsze dokładnie oglądaj całe ciało. W przypadku zauważenia kleszcza usuń go jak najszybciej, używając specjalnej pęsety lub lasso, a nie tłuszczu, który prowokuje pajęczaka do wymiotów i zwiększa ryzyko zakażenia.

Fauna leśna i miejska: Kiedy waga ma znaczenie

Jeśli mówimy o dużych ssakach, dzik stanowi zdecydowanie największe zagrożenie fizyczne. W Niemczech żyje ogromna populacja tych zwierząt. Według danych Niemieckiego Związku Ochrony Przyrody (NABU), dorosłe samce potrafią ważyć nawet do 250 kg. Mają potężne kły (szable), nierzadko wystające na ponad 10 centymetrów. Dziki zazwyczaj są płochliwe. Problem pojawia się, gdy locha broni swoich młodych lub gdy zwierzę jest ranne w wyniku polowania czy wypadku drogowego.

W ostatnich latach dziki coraz chętniej wkraczają do miast, szukając łatwego pożywienia. Zdarzają się sytuacje, w których zwierzęta te niszczą trawniki w parkach, a nawet próbują wymuszać jedzenie od ludzi na terenach rekreacyjnych (np. podczas pikników). Władze apelują, aby w żadnym wypadku nie dokarmiać dzików, co jedynie potęguje problem i prowadzi do niebezpiecznych konfrontacji.

Co zrobić w przypadku spotkania z dzikiem?

Zachowaj spokój. Nie wykonuj gwałtownych ruchów i absolutnie nie uciekaj. Pomału wycofuj się, nie odwracając się do zwierzęcia plecami. Jeśli spotkasz młode (warchlaki), rozejrzyj się za lochą – najpewniej jest w pobliżu. Nigdy nie odcinaj zwierzęciu drogi ucieczki.

Pełzające niebezpieczeństwo: Jadowite gady

W Niemczech żyje tylko jeden powszechnie występujący jadowity gad: żmija zygzakowata (Vipera berus). Spotkasz ją głównie na nasłonecznionych polanach, wrzosowiskach i w górach, m.in. w Alpach Bawarskich, gdzie szuka miejsc do wygrzewania się na kamieniach. Żmija atakuje wyłącznie w ostateczności (zwykle gdy zostanie nadepnięta). Choć jad jest toksyczny, dla zdrowego dorosłego człowieka ukąszenie rzadko bywa śmiertelne. Niemniej wymaga natychmiastowej interwencji lekarskiej, podania antytoksyny i hospitalizacji, szczególnie w przypadku dzieci, osób starszych lub ugryzień w okolice głowy i szyi.

Zrozumienie, co w niemieckiej faunie faktycznie stanowi zagrożenie, pozwala uniknąć przykrych niespodzianek. Pamiętaj: natura rządzi się swoimi prawami, ale to mały kleszcz na łydce wyrządzi więcej szkody niż mityczny wilk z bajek o Czerwonym Kapturku.