Poznaj nieznane

Republika Południowej Afryki ciekawostki

ciekawostki, Republika Południowej Afryki

Republika Południowej Afryki

Republika Południowej Afryki rozciągająca się od oceanicznych przylądków po bazaltowe szczyty Gór Smoczych to najbardziej uprzemysłowiona gospodarka Afryki, globalny lider wydobycia platyny oraz kolebka przełomowych odkryć antropologicznych. Poznaj sekrety kopalni złota sięgających czterech kilometrów w głąb skorupy ziemskiej, pradawny krater Vredefort, historię pokojowego demontażu arsenału nuklearnego, tradycję filozofii Ubuntu oraz bogactwo endemicznego królestwa fynbos.

RPA - flaga
  • Kontynent: Afryka
  • Stolica: Pretoria
  • Język:  afrikaans, angielski, xhosa, ndebele, pedi, soto, suazi, tsonga, tswana, venda, zulu
  • Waluta: rand
  • Ludność: 59 622 350 (2020)
  • Powierzchnia: 1 221 037 km²
Ostatnia aktualizacja: 2026-09-23 20:54:40



133 ciekawostki o Republice Południowej Afryki

  1. Powstanie Unii Południowoafrykańskiej
    Dominium brytyjskie powstało 31 maja 1910 roku z połączenia czterech kolonii: Kraju Przylądkowego, Natalu, Transwalu i Oranii. Pełną niezależność republikańską i zerwanie więzi z Koroną ogłoszono dokładnie 51 lat później, w 1961 roku.
  2. Wskaźnik gęstości zaludnienia terytorium
    Średnia gęstość zaludnienia kraju wynosi około 50 osób na km², przy czym ludność skupia się w prowincjach Gauteng i KwaZulu-Natal. Półpustynne prowincje Przylądkowa Północna i Karoo cechuje gęstość poniżej 4 osób na km².
  3. Powierzchnia lądowa na krańcu kontynentu
    Całkowita powierzchnia lądowa wynosi 1 219 090 km², co czyni państwo niemal czterokrotnie większym terytorialnie od Polski. Linia brzegowa na styku Oceanu Atlantyckiego i Indyjskiego liczy ponad 2798 kilometrów.
  4. Struktura wyznaniowa społeczności chrześcijańskiej
    Chrześcijaństwo deklaruje ponad 80% populacji państwa, z czego dominują nurty protestanckie, zielonoświątkowe oraz tradycyjne Kościoły Syjonu (ZCC). W kraju istnieją także silne wspólnoty muzułmańskie i hinduistyczne.
  5. Bieg i dorzecze rzeki Oranje
    Rzeka Oranje osiąga długość 2200 kilometrów, biorąc początek w Górach Smoczych w Lesotho i uchodząc do Oceanu Atlantyckiego w Alexander Bay. Dorzecze tej rzeki pokrywa niemal połowę powierzchni całego kraju.
  6. Zróżnicowanie termiczne stref klimatycznych
    Klimat subtropikalny i śródziemnomorski kształtuje średnie temperatury od 23 °C w styczniu do 13 °C w lipcu na płaskowyżu Highveld. Na pustyni Kalahari letnie upały przekraczają 40 °C, a w Górach Smoczych zimą pada śnieg.
  7. Ustrój parlamentarno-prezydencki republiki
    Państwo funkcjonuje jako republika parlamentarna z silną władzą prezydenta, który jest wybierany przez Zgromadzenie Narodowe spośród posłów na pięcioletnią kadencję. Kraj posiada trzy stolice: Pretorię, Kapsztad i Bloemfontein.
  8. Najwyższy szczyt Gór Smoczych Mafadi
    Góra Mafadi wznosząca się na 3450 m n.p.m. na granicy z Lesotho jest najwyższym punktem terytorium państwa. Masyw ten wchodzi w skład bazaltowego pasma Gór Smoczych (Drakensberg / uKhahlamba).
  9. Narodowa dewiza w wymarłym języku ǀXam
    Oficjalna dewiza państwowa brzmi ǃke e꞉ ǀxarra ǁke w wymarłym języku rdzennego ludu San, co oznacza „Różni ludzie łączą się w jedności”. Została ona wprowadzona w 2000 roku wraz z nowym herbem republiki.
  10. Potrójna korona gospodarza mistrzostw świata
    Kraj jest jedynym państwem na świecie, które zorganizowało turnieje finałowe Pucharu Świata w rugby (1995), krykiecie (2003) i piłce nożnej (2010). Drużyna narodowa Springboks zdobyła rekordowe cztery tytuły mistrzów globu w rugby.
  11. Wiek piaskowców Góry Stołowej
    Góra Stołowa (Table Mountain) w Kapsztadzie wznosi się na 1086 m n.p.m., a budujące ją piaskowce ordowickie liczą ponad 450 milionów lat. Płaski płaskowyż szczytowy jest starszy od Alp czy Himalajów.
  12. Południowoafrykańskie korzenie koncernu SABMiller
    Założony w Johannesburgu w 1895 roku browar South African Breweries (SAB) przekształcił się w globalnego giganta SABMiller, przejętego w 2016 roku przez AB InBev za ponad 100 miliardów dolarów. Do dziś produkuje markę Castle Lager.
  13. Architektura luksusu w kompleksie Sun City
    Otwarty w 1992 roku hotel The Palace of the Lost City w kurorcie Sun City otacza 25-hektarowy sztuczny las tropikalny z mechaniczną laguną ze sztucznymi falami. Obiekt nawiązuje stylistyką do afrykańskich mitów o zaginionej cywilizacji.
  14. Zabytkowa linia kolejowa Rovos Rail
    Prywatny skład kolejowy Rovos Rail - Pride of Africa kursuje na trasie między Pretorią a Kapsztadem oraz Wodospadami Wiktorii w wagonach z lat 20. XX wieku. Uznawany jest za najbardziej ekskluzywny pociąg hotelowy na kontynencie.
  15. Skoki bungee z mostu Bloukrans
    Most łukowy Bloukrans Bridge w prowincji Przylądkowej Wschodniej oferuje komercyjny skok na bungee z wysokości 216 metrów nad dnem wąwozu. Jest to najwyższy tego typu punkt skoków z mostu drogowego na świecie.
  16. Montaż modeli Hummer H3 w Gqeberha
    Zakład General Motors w mieście Port Elizabeth (obecnie Gqeberha) był w latach 2006-2009 jedyną fabryką poza USA wytwarzającą model Hummer H3 z przeznaczeniem na rynki z ruchem lewostronnym w Europie, Azji i Afryce.
  17. Cmentarzysko wraków Przylądka Burz
    Wzburzone wody wokół Przylądka Igielnego i Dobrej Nadziei pochłonęły ponad 2500 statków żaglowych i parowców na przestrzeni pięciu stuleci. Z powodu częstych sztormów i zdradliwych prądów akwen nazwano Przylądkiem Burz.
  18. Przełomowe znaleziska w jaskini Klasies River
    W jaskiniach nad rzeką Klasies w prowincji Przylądkowej Wschodniej archeolodzy odkryli szczątki kopalne Homo sapiens datowane na ponad 120 000 lat. Świadczą one o wczesnym rozwoju zachowań behawioralnych współczesnego człowieka.
  19. Ulica Vilakazi Street w Soweto
    Ulica Vilakazi Street w dzielnicy Soweto w Johannesburgu jest jedyną ulicą na świecie, przy której mieszkali dwaj laureaci Pokojowej Nagrody Nobla: Nelson Mandela oraz arcybiskup Desmond Tutu. Miejsce to stanowi cel pielgrzymek historycznych.
  20. Światowa pozycja w eksporcie cytrusów
    Kraj zajmuje drugie miejsce na świecie w eksporcie świeżych cytrusów po Hiszpanii, wysyłając rocznie na rynki zagraniczne ponad 2,5 miliona ton pomarańczy, grejpfrutów i mandarynek. Sady koncentrują się w prowincji Limpopo.
  21. Kolonia pingwinów przylądkowych w Simon's Town
    Na plaży Boulders Beach w pobliżu Kapsztadu żyje chroniona kolonia pingwinów przylądkowych (Spheniscus demersus). Gatunek ten rozwija się w strefie chłodnego Prądu Benguelskiego bogatego w ryby ławicowe.
  22. Głębokość szybów wydobywczych Mponeng
    Kopalnia złota Mponeng w pobliżu Carletonville sięga na głębokość 4000 metrów pod powierzchnię ziemi, będąc najgłębszym wyrobiskiem górniczym stworzonym przez człowieka. Temperatura litej skały na dnie kopalni osiąga 66 °C.
  23. System certyfikacji jakości wody Blue Drop
    Dzięki rygorystycznemu programowi monitoringu Blue Drop Certification woda z sieci wodociągowej w Kapsztadzie, Durbanie i Johannesburgu spełnia najwyższe normy zdatności do bezpośredniego spożycia.
  24. Potencjał energetyczny państwowego koncernu Eskom
    Państwowe przedsiębiorstwo Eskom wytwarza ponad 40% energii elektrycznej na całym kontynencie afrykańskim. Energetyka opiera się na wielkich elektrowniach węglowych Medupi i Kusile oraz jedynej elektrowni jądrowej Koeberg.
  25. Kaskada wodospadu Tugela w Górach Smoczych
    Wodospad Tugela w Parku Narodowym Royal Natal spada pięcioma kaskadami o łącznej wysokości 948 metrów. Część geomorfologów uznaje go za najwyższy wodospad świata, podważając pomiary wenezuelskiego Salto Angel.
  26. Węzeł kontenerowy portu w Durbanie
    Port morski w Durbanie jest najruchliwszym terminalem kontenerowym w Afryce Subsaharyjskiej, obsługującym rocznie ponad 2,8 miliona TEU. Stanowi główne okno na świat dla uprzemysłowionego okręgu Johannesburg-Pretoria.
  27. Mistrzostwa Świata FIFA 2010 i vuvuzele
    Mundial rozegrany w czerwcu i lipcu 2010 roku był pierwszym turniejem FIFA rozegranym na kontynencie afrykańskim. Symbolem mistrzostw stały się plastikowe trąbki vuvuzela oraz oficjalna piłka Jabulani.
  28. Południowoafrykański Wielki Teleskop SALT
    Optyczny teleskop SALT w Sutherland na płaskowyżu Karoo posiada zwierciadło heksagonalne o średnicy 11 metrów, będąc największym pojedynczym instrumentem optycznym na półkuli południowej. Region cechuje brak zanieczyszczenia światłem.
  29. Prawa człowieka w konstytucji z 1996 roku
    Konstytucja przyjęta pod przewodnictwem Nelsona Mandeli w 1996 roku jako pierwsza na świecie zakazała dyskryminacji ze względu na orientację seksualną. Gwarantuje ona szeroki katalog praw socjalnych i równościowych.
  30. Geneza germańskiego języka afrikaans
    Język afrikaans wyewoluował w XVII wieku z dialektów niderlandzkich z wpływami języków malajskiego, portugalskiego i khoisan. Został uznany za samodzielny język urzędowy w 1925 roku.
  31. Początki kinematografii w Johannesburgu
    Pierwszy publiczny pokaz filmowy odbył się w maju 1896 roku w Johannesburgu, zaledwie kilka miesięcy po paryskim pokazie braci Lumière. Branża filmowa RPA należy do najstarszych i najlepiej rozwiniętych na półkuli południowej.
  32. Czystość optyczna atmosfery Kapsztadu
    Pomiary fizyki atmosferycznej NPL wykazały, że Kapsztad cechuje się wyjątkową przejrzystością powietrza dzięki silnym wiatrom południowo-wschodnim (Cape Doctor). Rozpraszanie Rayleigha nadaje niebu intensywną błękitną barwę.
  33. Pozycja obronna w rankingu Global Firepower
    Narodowe Siły Obronne RPA (SANDF) zajmują 33. miejsce na świecie i 3. miejsce w Afryce w zestawieniu Global Firepower. Armia posiada własne zaawansowane zaplecze zbrojeniowe koncernu Denel.
  34. Struktura kadrowa sił zbrojnych SANDF
    Stały personel wojskowy liczy ponad 73 000 żołnierzy służby czynnej, wspieranych przez 15 000 rezerwistów. Jednostki SANDF regularnie uczestniczą w misjach stabilizacyjnych ONZ i Unii Afrykańskiej w DR Konga.
  35. Kołowe wozy bojowe i myśliwce Gripen
    Arsenał sił zbrojnych obejmuje czołgi Olifant Mk2, kołowe wozy bojowe Ratel i Rooikat oraz samoloty wielozadaniowe JAS 39 Gripen. Przemysł zbrojeniowy słynie z pionierskich konstrukcji pojazdów odpornych na miny (MRAP).
  36. Roczne wydatki budżetowe na obronność
    Roczny budżet ministerstwa obrony wynosi około 3,1 miliarda dolarów, co stanowi niespełna 0,8% produktu krajowego brutto. Wydatki koncentrują się na dozorze granic i patrolowaniu szlaków morskich wokół Przylądka.
  37. Potencjał Marynarki Wojennej SAN
    Marynarka Wojenna operuje flotą czterech fregat rakietowych typu Valour (klasa Meko A-200) oraz trzema okrętami podwodnymi typu Heroine (klasa 209). Główną bazą morską jest port w Simon's Town.
  38. Rekord wiekowy skoku na bungee Mohra Keeta
    W 2010 roku 96-letni weteran Mohr Keet oddał skok na bungee z mostu Bloukrans, ustanawiając oficjalny rekord Guinnessa jako najstarszy skoczek na świecie. Wyczynu dokonał w obecności komisji sędziowskiej.
  39. Głębokość systemu korzeniowego figowca
    W jaskiniach Echo Caves w prowincji Mpumalanga odkryto korzenie dzikiego figowca Ficus ingens sięgające 120 metrów w głąb podłoża skalnego. Jest to najgłębiej udokumentowany system korzeniowy rośliny drzewiastej na Ziemi.
  40. Tradycyjne praktyki medycyny ludowej muthi
    W wierzeniach tradycyjnych uzdrowicieli (sangoma) praktyka palenia tkanek sępa miała zapewniać dar jasnowidzenia, co doprowadziło do drastycznego spadku populacji tych ptaków drapieżnych. Władze wprowadziły programy ścisłej ochrony gatunkowej.
  41. Rozwój technologii wzbogacania uranu Pelindaba
    W latach 70. ośrodek badawczy Pelindaba opracował unikatową aerodynamiczną metodę wzbogacania uranu, co pozwoliło na zbudowanie sześciu głowic jądrowych typu pistoletowego bez wsparcia mocarstw.
  42. Demontaż arsenału nuklearnego przed rokiem 1994
    W 1989 roku prezydent F.W. de Klerk nakazał całkowity demontaż wszystkich głowic jądrowych, a w 1991 roku RPA podpisała Układ o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej (NPT). Był to pierwszy taki przypadek w historii świata.
  43. Progresywna skala podatku dochodowego SARS
    Stawki podatku dochodowego od osób fizycznych wynoszą od 18% do 45% dla dochodów przekraczających 1,8 miliona randów rocznie. Podstawowa stawka podatku od osób prawnych (CIT) wynosi obecnie 27%.
  44. Strukturalny problem wysokiego bezrobocia
    Oficjalna stopa bezrobocia rejestrowanego wynosi 32,9%, a w szerokiej definicji (uwzględniającej osoby zniechęcone poszukiwaniem pracy) przekracza 41%. Jest to jeden z najwyższych wskaźników na świecie.
  45. Liczba miliarderów w gospodarce rynkowej
    Na liście najbogatszych ludzi magazynu Forbes figuruje 6 obywateli kraju kontrolujących aktywa w sektorze dóbr luksusowych, górnictwa i bankowości. Przodują rodziny Rupert i Oppenheimer.
  46. Majątek Johanna Ruperta i holding Richemont
    Przedsiębiorca Johann Rupert kontroluje szwajcarski holding luksusowy Compagnie Financière Richemont (marki Cartier, Montblanc) z majątkiem szacowanym na ponad 11 miliardów dolarów. Jest najbogatszym człowiekiem w Afryce.
  47. Przeciętna konsumpcja alkoholu etylowego
    Roczne spożycie czystego alkoholu wynosi około 9,3 litra na osobę powyżej 15. roku życia według raportów WHO. Rynek charakteryzuje się bardzo wysoką konsumpcją wśród osób pijących regularnie.
  48. Produkcja kremowego likieru Amarula
    Kremowy likier Amarula powstaje z owoców drzewa marula (Sclerocarya birrea), zbieranych ręcznie w stanie dzikim przez lokalne społeczności. Owoce podlegają fermentacji i dwuletniemu leżakowaniu w dębowych beczkach.
  49. Udział piwa i wina w strukturze konsumpcji
    W segmencie napojów alkoholowych piwo stanowi 56% rynku, podczas gdy wina odpowiadają za 18%, a napoje spirytusowe za 16%. Kraj posiada rozbudowany przemysł winiarski skupiony wokół Stellenbosch i Paarl.
  50. Struktura powszechnego obowiązku szkolnego
    Obowiązkowy cykl edukacyjny trwa 9 lat (klasy 1-9) i kończy się egzaminem General Education and Training Certificate. Kolejne trzy lata szkoły średniej wieńczy egzamin maturalny National Senior Certificate (Matric).
  51. Wiek rozpoczęcia nauki w szkole podstawowej
    Dzieci rozpoczynają naukę w klasie pierwszej w wieku 7 lat, poprzedzoną rocznym przygotowaniem przedszkolnym Grade R. Rok szkolny dzieli się na cztery semestry i trwa od połowy stycznia do grudnia.
  52. Inwestycje edukacyjne a nierówności społeczne
    Średni wynik standaryzowanych testów poznawczych populacji wynosi 77 punktów, co jest rezultatem głębokich dysproporcji w finansowaniu szkół z czasów apartheidu. Rząd przeznacza obecnie ponad 13% budżetu na edukację.
  53. Wskaźnik alfabetyzacji dorosłych obywateli
    Wskaźnik umiejętności czytania i pisania wśród osób powyżej 15. roku życia wynosi 95% według danych agencji Statistics South Africa. Wyzwaniem pozostaje jakość kształcenia czytania ze zrozumieniem w klasach wczesnoszkolnych.
  54. Czas poświęcany na czytanie i literaturę
    Badania NOP World wskazują, że mieszkańcy miast poświęcają na czytanie książek i prasy średnio 54 minuty dziennie. Rynek wydawniczy wspiera publikacje w 11 oficjalnych językach narodowych.
  55. Zoologiczne symbole tożsamości republiki
    Narodowym ptakiem jest żuraw rajski (Anthropoides paradiseus), ssakiem antylopa springbok, a rybą morską galjoen (Dichistius capensis). Symbole te podlegają ścisłej ochronie prawnej.
  56. Ograniczenia prędkości na ulicach miast
    Dopuszczalna prędkość na drogach miejskich wynosi 60 km/h, chyba że znaki drogowe wskazują strefę uspokojonego ruchu z limitem 40 km/h. Nadzór sprawują lokalne formacje Metro Police.
  57. Limity prędkości na autostradach krajowych
    Na drogach krajowych limit wynosi 100 km/h, a na wielopasmowych autostradach (National Roads) 120 km/h. Główne trasy takie jak N1 i N3 są objęte automatycznym odcinkowym pomiarem prędkości.
  58. Prawne limity trzeźwości kierowców
    Ustawowy limit alkoholu we krwi wynosi 0,5 promila (0,05 g/100 ml) dla kierowców prywatnych oraz 0,2 promila dla zawodowych kierowców ciężarówek i autobusów. Prowadzone są prace nad wprowadzeniem limitu zerowego.
  59. Statystyki śmiertelności w ruchu drogowym
    W wypadkach drogowych na terenie całego kraju ginie rocznie ponad 12 500 osób według raportów Road Traffic Management Corporation (RTMC). Piesi stanowią ponad 40% wszystkich śmiertelnych ofiar.
  60. Wpływ alkoholu na wypadki komunikacyjne
    Badania Medical Research Council wskazują, że alkohol jest czynnikiem sprawczym w ponad 50% śmiertelnych kolizji drogowych. Policja prowadzi wzmożone kontrole alkomatowe w weekendy i święta.
  61. Brytyjskie dziedzictwo ruchu lewostronnego
    W całym kraju obowiązuje ruch lewostronny, wprowadzony w XIX wieku w brytyjskich koloniach Przylądka i Natalu. Wszystkie pojazdy rejestrowane w kraju posiadają kierownicę umieszczoną po prawej stronie.
  62. Liczebność parku pojazdów mechanicznych
    W państwowym systemie eNaTIS zarejestrowanych jest ponad 12,5 miliona pojazdów, w tym 7,8 miliona samochodów osobowych. Aglomeracja Johannesburga cechuje się najwyższym natężeniem ruchu samochodowego w Afryce.
  63. Wskaźnik ubóstwa i współczynnik Giniego
    Poniżej narodowej granicy ubóstwa żyje około 55% populacji państwa. Ze współczynnikiem Giniego na poziomie 0,63 kraj cechuje się najwyższym stopniem nierówności dochodowych na kuli ziemskiej.
  64. Długość sieci dróg publicznych SANRAL
    Łączna sieć dróg publicznych liczy ponad 750 000 kilometrów, z czego 158 000 km to drogi utwardzone asfaltem. Jest to dziesiąta najdłuższa sieć drogowa na świecie i najnowocześniejsza w Afryce.
  65. Infrastruktura portów lotniczych ACSA
    Państwowa spółka ACSA zarządza siecią 9 głównych portów lotniczych, w tym węzłami w Johannesburgu, Kapsztadzie i Durbanie. Łącznie w rejestrach figuruje ponad 500 certyfikowanych lądowisk.
  66. Magistrale kolejowe i rozstaw przylądkowy
    Sieć kolejowa zarządzana przez Transnet Freight Rail liczy ponad 20 900 kilometrów linii. Zastosowano na niej historyczny rozstaw przylądkowy (Cape gauge) o szerokości szyn 1067 mm.
  67. Penetracja internetu mobilnego i światłowodów
    Z sieci internetowej korzysta regularnie ponad 43 miliony mieszkańców (około 72% populacji). Podstawowym kanałem łączności są sieci komórkowe 4G/5G oraz rozbudowywana sieć światłowodowa FTTX.
  68. Użytkownicy platform społecznościowych
    Liczba aktywnych użytkowników platformy Facebook przekracza 27 milionów kont, a najpopularniejszym komunikatorem pozostaje WhatsApp (używany przez 93% internautów). Handel internetowy rośnie w tempie 30% rocznie.
  69. Średnia prędkość pobierania danych w sieciach
    Średnia prędkość stacjonarnego internetu szerokopasmowego wynosi 75 Mb/s, a internetu mobilnego około 40 Mb/s według Speedtest Ookla. Kraj jest połączony z Europą podmorskimi światłowodami 2Africa i Equiano.
  70. Narodowa domena internetowa.za
    Oficjalną domeną najwyższego poziomu państwa jest .za (od holenderskiego Zuid-Afrika), administrowana przez ZADNA od 1990 roku. Przypisywana omyłkowo domena.cf należy do Republiki Środkowoafrykańskiej.
  71. Krajowe portale informacyjne i e-commerce
    Do najczęściej odwiedzanych domen.za należą portal informacyjny News24.com oraz platforma e-commerce Takealot.com. Wartość południowoafrykańskiego rynku cyfrowego przekracza 10 miliardów dolarów.
  72. Oficjalne aktywa rezerwowe SARB
    Bank centralny South African Reserve Bank posiada oficjalne rezerwy dewizowe i kruszcowe przekraczające 62 miliardy dolarów. Rezerwy zapewniają płynność finansową i wspierają stabilność randa.
  73. Wolumen złota w skarbcu banku centralnego
    Państwowe rezerwy kruszcu wynoszą 125,4 tony złota. Choć wydobycie złota w Zagłębiu Witwatersrand spadło w XXI wieku, kraj wyprodukował w historii niemal jedną trzecią całego wydobytego złota na Ziemi.

    zobacz: Rezerwy złota na świecie

  74. Wielkość produktu krajowego brutto
    Produkt krajowy brutto kraju wynosi około 400 miliardów dolarów, co czyni gospodarkę RPA największą lub drugą pod względem wielkości na kontynencie afrykańskim obok Nigerii i Egiptu.
  75. Relacja długu publicznego do PKB
    Wskaźnik długu brutto sektora rządowego wzrósł do poziomu 74% PKB w następstwie dofinansowania państwowych monopoli Eskom i Transnet. Większość długu stanowią obligacje emitowane na rynku krajowym.
  76. Zadłużenie zagraniczne gospodarki
    Łączne zadłużenie zagraniczne brutto wynosi około 170 miliardów dolarów, co odpowiada niespełna 45% PKB. Zadłużenie cechuje się długim profilem zapadalności, co ogranicza bezpośrednie ryzyko walutowe.
  77. Wskaźnik nadwagi i chorób cywilizacyjnych
    Nadwagę lub otyłość diagnozuje się u ponad 50% dorosłych kobiet i 30% mężczyzn. W 2018 roku wprowadzono podatek od napojów słodzonych (Health Promotion Levy), aby zwalczać epidemię cukrzycy typu 2.
  78. Konsumpcja wyrobów tytoniowych i przepisy
    Około 20% dorosłej populacji deklaruje regularne palenie tytoniu. Rząd wdrożył rygorystyczną ustawę zakazującą palenia w zamkniętych miejscach publicznych oraz wprowadził jednolite opakowania wyrobów tytoniowych.
  79. Legalizacja małżeństw osób tej samej płci
    Na mocy ustawy Civil Union Act z 30 listopada 2006 roku RPA stała się piątym krajem na świecie i pierwszym na kontynencie afrykańskim, który zalegalizował małżeństwa osób tej samej płci.
  80. Wieżowce Johannesburga i The Leonardo
    Wzniesiony w 1973 roku wieżowiec Carlton Centre (223 m) był przez 46 lat najwyższym budynkiem Afryki, aż do ukończenia w 2019 roku 234-metrowego The Leonardo w dzielnicy Sandton w Johannesburgu.
  81. Koncentracja wieżowców w dzielnicy Sandton
    W aglomeracji Johannesburga znajduje się ponad 10 budynków o wysokości powyżej 140 metrów. Dzielnica Sandton zyskała miano najbogatszego kilometra kwadratowego Afryki, skupiając centrale banków.
  82. Wysokość komina zakładów chemicznych Sasol
    Główny komin zakładów syntezy paliw z węgla Sasol w Secunda wznosi się na 301 metrów wysokości. Jest najwyższą wolnostojącą budowlą inżynieryjną w całej Afryce.
  83. Krajowy rekord mrozu w Buffelsfontein
    Najniższą oficjalną temperaturę w historii pomiarów wynoszącą -20,1 °C zarejestrowano 23 sierpnia 2013 roku na farmie Buffelsfontein w prowincji Przylądkowej Wschodniej podczas napływu mas powietrza polarnego.
  84. Absolutny rekord gorąca w Dolinie Rzeki Pomarańczowej
    Maksymalną temperaturę powietrza wynoszącą 50,0 °C odnotowano w miejscowości Dunbrody w dolinie Sundays River. Półpustynne doliny rzeczne w głębi lądu akumulują ekstremalne fale upałów.
  85. Największy na świecie program leczenia antyretrowirusowego
    W kraju żyje ponad 7,8 miliona osób z wirusem HIV (około 13% populacji). RPA prowadzi największy na świecie państwowy program bezpłatnej terapii antyretrowirusowej (ARV), który radykalnie wydłużył życie chorych.

    zobacz: 14 ciekawostek o Aids

  86. Wzrost oczekiwanej długości życia
    Dzięki powszechnemu dostępowi do leków ARV średnia oczekiwana długość życia wzrosła z 53 lat w 2005 roku do 65,5 roku (68 lat dla kobiet oraz 62 lata dla mężczyzn).
  87. Południowoafrykańscy laureaci Nagrody Nobla
    Aż 11 obywateli kraju otrzymało Nagrodę Nobla, w tym w dziedzinie literatury (Nadine Gordimer, J.M. Coetzee), pokoju (Albert Luthuli, Desmond Tutu, Nelson Mandela, F.W. de Klerk) oraz medycyny i chemii.

    zobacz: 13 ciekawostek o Nagrodzie Nobla

  88. Ustawowy wiek zawarcia małżeństwa
    Prawo cywilne ustala minimalny wiek wstąpienia w związek małżeński na 18 lat. Ustawa Recognition of Customary Marriages Act z 1998 roku uregulowała również status tradycyjnych małżeństw poligamicznych.
  89. Współczynnik dzietności kobiet
    Współczynnik dzietności wynosi 2,3 dziecka na kobietę, spadając stopniowo w ślad za postępującą urbanizacją i powszechniejszą edukacją kobiet. W 1970 roku wynosił ponad 5,5 dziecka.
  90. Mediana wieku społeczeństwa
    Mediana wieku populacji wynosi 28 lat, co plasuje strukturę demograficzną w fazie tzw. dywidendy demograficznej. W kraju mieszka ponad 60 milionów obywateli.
  91. Udział grup wiekowych w populacji
    Dzieci i młodzież do 14 lat stanowią 28% społeczeństwa, osoby w wieku produkcyjnym (15-64 lata) to 66%, natomiast seniorzy powyżej 65. roku życia to około 6%.
  92. Roczny bilans urodzeń i zgonów
    W kraju rejestruje się rocznie około 1,15 miliona urodzeń oraz 550 000 zgonów. Daje to dodatni przyrost naturalny na poziomie około 1% rocznie.
  93. Programy prewencji trzeźwości na drogach
    Agencja RTMC wskazuje, że spożycie alkoholu przed jazdą odpowiada za niemal 58% nocnych zderzeń czołowych. Władze wprowadziły mobilne laboratoria testów krwi Evidentiary Breath Alcotest.
  94. Udział w globalnym produkcie brutto
    Gospodarka generuje około 0,48% światowego PKB w ujęciu nominalnym oraz 0,65% według parytetu siły nabywczej. RPA jest jedynym afrykańskim członkiem grupy G20 oraz ugrupowania BRICS.
  95. Podniesienie progu odpowiedzialności karnej dzieci
    Nowelizacja ustawy Child Justice Act z 2019 roku podniosła minimalny wiek odpowiedzialności karnej z 10 do 12 lat. Dzieci poniżej tego pułapu nie mogą być aresztowane ani sądzone.
  96. Struktura użytkowania gruntów rolnych
    Użytki rolne zajmują ponad 960 000 km² (79% powierzchni kraju), z czego 84% stanowią naturalne pastwiska pod hodowlę bydła, owiec i strusi. Grunty orne zajmują około 12% powierzchni.
  97. Wskaźnik legalnego posiadania broni palnej
    Na 1000 mieszkańców przypada około 127 sztuk zarejestrowanej broni palnej. Ustawa Firearms Control Act wymaga od wnioskodawców zdania testu kompetencji oraz weryfikacji psychologicznej.
  98. Wysokogórski klimat miasteczka Dullstroom
    Miejscowość Dullstroom w prowincji Mpumalanga leży na wysokości 2077 m n.p.m. w paśmie Steenkampsberg. Słynie z chłodnego mikroklimatu, połowu pstrągów w jeziorach i zimowych przymrozków.

    zobacz: Najwyżej położone miasta według krajów świata

  99. Podpisanie Karty Narodów Zjednoczonych
    Kraj był państwem założycielskim ONZ 7 listopada 1945 roku, a premier Jan Smuts współredagował preambułę Karty Narodów Zjednoczonych. W latach 1974-1994 delegacja RPA była zawieszona w prawach członka z powodu apartheidu.
  100. Ustawowy wymiar czasu pracy BCEA
    Ustawa Basic Conditions of Employment Act ustala maksymalny czas pracy na 45 godzin tygodniowo (9 godzin dziennie przy 5 dniach pracy). Nadgodziny są płatne ze stawką minimum 150% podstawy.
  101. Wskaźnik koncentracji ludności w miastach
    Na obszarach zurbanizowanych mieszka ponad 68% populacji kraju, a proces migracji do metropolii Gautengu i Kapsztadu postępuje w tempie 1,8% rocznie.
  102. Powierzchnia lasów i plantacji komercyjnych
    Naturalne lasy zajmują niespełna 1% powierzchni lądowej, lecz powierzchnia przemysłowych plantacji sosny i eukaliptusa przekracza 1,2 miliona hektarów, zaopatrując przemysł celulozowy Sappi i Mondi.
  103. Historyczne zniesienie kary śmierci
    Ostatnią egzekucję wykonano w więzieniu w Pretorii w listopadzie 1989 roku. W 1995 roku Sąd Konstytucyjny w słynnej sprawie S v Makwanyane uznał karę śmierci za niezgodną z konstytucyjnym prawem do życia.
  104. Stawki podatków bezpośrednich PIT i CIT
    Najwyższa stawka podatku dochodowego od osób fizycznych wynosi 45% dla dochodów rocznych powyżej 1,81 mln ZAR. Podatek dochodowy od osób prawnych CIT obniżono do poziomu 27%.
  105. Stawka podatku od towarów i usług
    Podstawowa stawka podatku od towarów i usług (VAT) wynosi 15%. Podatek ten nie obejmuje 19 podstawowych artykułów żywnościowych, takich jak mąka kukurydziana, chleb, mleko, owoce i ryż.
  106. Polityka celu inflacyjnego banku centralnego
    Roczny wskaźnik inflacji cen konsumpcyjnych (CPI) wynosi około 5,2%, mieszcząc się w oficjalnym paśmie celu South African Reserve Bank (3-6%). Główną presję cenową generują koszty energii i paliw.
  107. Przeciętne wynagrodzenie w sektorze formalnym
    Średnie miesięczne wynagrodzenie brutto w sektorze formalnym wynosi około 26 800 randów (około 5800 PLN) według danych agencji Stats SA. Występują znaczne różnice płacowe między branżami.
  108. Bliskość geograficzna stolicy Botswany
    Najbliżej położoną zagraniczną stolicą od Pretorii w linii prostej jest Gaborone w Botswanie, oddalone o zaledwie 259 kilometrów. Obie metropolie łączy strategiczny korytarz transportowy.
  109. Najbardziej oddalona stolica globu
    Najdalej położoną stolicą na świecie w linii prostej od Pretorii jest Majuro na Wyspach Marshalla, oddalone o 15 599 kilometrów przez bezkres Oceanu Indyjskiego i Spokojnego.
  110. Zielony kanion rzeki Blyde
    Kanion rzeki Blyde w prowincji Mpumalanga ma głębokość 1372 metrów i długość 26 kilometrów, będąc jednym z największych zielonych kanionów na Ziemi. Zbocza porasta gęsta roślinność subtropikalna.

    zobacz: 10 najgłębszych kanionów

  111. Narodowy Ogród Zoologiczny w Pretorii
    Narodowy Ogród Zoologiczny w Pretorii zajmuje obszar 85 hektarów i posiada ponad 9000 zwierząt reprezentujących ponad 700 gatunków. Obejmuje największe akwarium morskie w głębi lądu w Afryce.

    zobacz: 10 największych ogrodów zoologicznych

  112. Eksploatacja złota na głębokości 4 kilometrów
    W kopalni złota Mponeng zjazd windą górniczą na poziom 4000 metrów zajmuje ponad godzinę z dwiema przesiadkami. W wyrobiskach pracują wydajne instalacje chłodnicze wtłaczające tysiące ton lodu dziennie.

    zobacz: 10 najgłębszych kopalni na świecie

  113. Pomiary wysokości wodospadu Tugela
    Pomiary geodezyjne z 2016 roku wykazały całkowitą wysokość spadu wodospadu Tugela na poziomie 983 metrów. Czyni to kaskadę najdłuższym ciągiem wodnym na świecie, zasilanym topniejącym śniegiem Mont-aux-Sources.

    zobacz: 10 najwyższych wodospadów na świecie

  114. Najdłuższa nazwa geograficzna w języku afrikaans
    Farma w Prowincji Północno-Zachodniej nosi nazwę Tweebuffelsmeteenskootmorsdoodgeskietfontein liczącą 44 litery. Oznacza ona w dosłownym tłumaczeniu „Źródło, gdzie dwa bawoły zostały zabite na śmierć jednym strzałem”.

    zobacz: 10 najdłuższych nazw miejscowości na świecie

  115. Słynny baobab Sunland w Limpopo
    Baobab afrykański Sunland Baobab w Modjadjiskloof miał obwód pnia wynoszący 47 metrów i średnicę 10,64 metra. W jego naturalnie wydrążonym wnętrzu przez dekady funkcjonował bar dla turystów.

    zobacz: 10 drzew o największej średnicy pnia

  116. Przemysł motoryzacyjny i montownie koncernów
    Kraj jest hubem motoryzacyjnym Afryki, montującym rocznie ponad 600 000 aut marek BMW, Mercedes, Toyota i Ford w zakładach w Rosslyn, Pretorii i Kariega. Większość produkcji trafia na eksport do Europy.

    zobacz: Pojazdy mechaniczne w krajach świata

  117. Rozwój komercyjnych sieci 5G
    Kraj uruchomił pierwsze komercyjne sieci 5G w Afryce w 2020 roku za pośrednictwem operatorów Vodacom i MTN. Dostęp do ultraszybkiego internetu objął główne aglomeracje miejskie i centra biznesowe.
  118. Największy krater uderzeniowy Vredefort
    Powstały 2 miliardy lat temu krater meteorytowy Vredefort miał pierwotną średnicę około 300 kilometrów. Jest to najstarszy i największy potwierdzony krater uderzeniowy na Ziemi, wpisany na listę UNESCO.
  119. Pierwszy na świecie przeszczep ludzkiego serca
    Chirurg Christiaan Barnard przeprowadził 3 grudnia 1967 roku w Kapsztadzie pierwszą w historii medycyny udaną transplantację serca u pacjenta Louisa Washkansky'ego w szpitalu Groote Schuur.
  120. Podział władzy między trzema stolicami
    Kraj posiada trzy konstytucyjne stolice: Pretorię (władza wykonawcza), Kapsztad (ustawodawcza) i Bloemfontein (sądownicza). Podział ten ustalono podczas tworzenia Unii w 1910 roku, aby pogodzić rywalizujące prowincje.
  121. Bogactwo endemicznej formacji Fynbos
    Przylądkowe Państwo Florystyczne (Capensis) to najmniejsze, lecz najbardziej zagęszczone królestwo roślinne świata z ponad 9000 gatunków, z czego niemal 70% to endemity. Dominują wrzośce, protee i trzciny restio.
  122. Wydobycie największego diamentu Cullinan
    W kopalni Premier Mine pod Pretorią wydobyto w 1905 roku diament Cullinan o masie 3106 karatów (621 gramów). Po oszlifowaniu największe bryły Gwiazda Afryki I i II zdobią brytyjskie insygnia królewskie.
  123. Wykopaliska w Kolebce Ludzkości Sterkfontein
    Jaskinie Sterkfontein w kompleksie Cradle of Humankind dostarczyły ponad jednej trzeciej wszystkich znanych skamieniałości wczesnych homininów, w tym czaszki Pani Ples (Australopithecus africanus) sprzed 2,5 miliona lat.
  124. Światowy monopol w wydobyciu platyny
    Kompleks magmowy Bushveld kryje ponad 75% globalnych rezerw platyny, palladu i rodu. Południowoafrykańskie kopalnie odpowiadają za ponad 70% światowej produkcji tego strategicznego metalu.
  125. Ochrona Wielkiej Piątki w Parku Krugera
    Założony w 1898 roku Park Narodowy Krugera zajmuje niemal 20 000 km², będąc jednym z największych rezerwatów przyrody na kuli ziemskiej. Chroni największą na świecie dziką populację nosorożców białych i czarnych.
  126. Historyczny szlak Wielkiego Marszu Burów
    W latach 30. XIX wieku ponad 12 000 afrykanerskich osadników (Voortrekkerów) wyruszyło w Wielki Marsz (Groot Trek) w głąb lądu w celu uniezależnienia się od władzy brytyjskiej, zakładając republiki Transwal i Oranię.
  127. Triumf armii Zulusów pod Isandlwana
    W styczniu 1879 roku pod Isandlwana 20-tysięczna armia zuluskiego króla Cetshwayo uzbrojona w assegaie rozbiła pułk brytyjskiej piechoty liniowej. Była to największa porażka armii Imperium Brytyjskiego w starciu z rdzennymi siłami w Afryce.
  128. Izolacja więzienna na wyspie Robben Island
    Położona w Zatoce Stołowej wyspa Robben Island służyła przez dekady jako więzienie o zaostrzonym rygorze dla działaczy antyapartheidowych. Nelson Mandela spędził w celi o wymiarach 2 na 2,5 metra 18 z 27 lat swojego uwięzienia.
  129. Uprawa czerwonokrzewu Rooibos w Cederbergu
    Napar rooibos wytwarza się z czerwonokrzewu (Aspalathus linearis), który rośnie wyłącznie w górzystym regionie Cederberg na zachodzie kraju. Napój nie zawiera kofeiny i posiada chronione oznaczenie geograficzne w Unii Europejskiej.
  130. Dwanaście konstytucyjnych języków urzędowych
    Po wpisaniu w 2023 roku południowoafrykańskiego języka migowego (SASL) konstytucja uznaje 12 oficjalnych języków urzędowych, w tym zulu, xhosa, afrikaans i angielski. Daje to krajowi jedną z najwyższych pozycji na świecie.
  131. Tradycyjny rytuał inicjacyjny Ulwaluko
    Wśród ludu Xhosa tradycyjny obrzęd inicjacyjny Ulwaluko oznacza rytualne przejście chłopców w dorosłość poprzez odosobnienie w górach, obrzezanie i naukę praw plemiennych pod okiem starszyzny.
  132. Filozofia wspólnotowa Ubuntu
    Rdzenną zasadą etyczną definiującą społeczeństwo jest Ubuntu („Jestem, ponieważ jesteśmy”), głosząca prymat wspólnoty, empatii i wzajemnego szacunku nad indywidualizmem. Stanowiła ona fundament Komisji Prawdy i Pojednania.
  133. Sieć radioteleskopów MeerKAT i projekt SKA
    Półpustynny region Karoo jest główną lokalizacją globalnego projektu radioteleskopu Square Kilometre Array (SKA). Działający kompleks 64 anten MeerKAT pozwala na badanie początków formowania się pierwszych galaktyk we wszechświecie.

76 ciekawostek o Republice Środkowoafrykańskiej

  1. Data proklamacji niepodległości
    Republika Środkowoafrykańska uzyskała pełną niepodległość od Francji 13 sierpnia 1960 roku. Wcześniej terytorium to funkcjonowało w ramach francuskiego imperium kolonialnego pod nazwą Ubangi-Szari.
  2. Gęstość zaludnienia na tle Polski
    Średnie zagęszczenie ludności wynosi zaledwie około 7 osób/km², co czyni ten kraj jednym z najrzadziej zaludnionych obszarów globu. Dla porównania wskaźnik dla Polski wynosi 123 os./km².
  3. Porównanie powierzchni terytorium
    Obszar państwa obejmuje 622 984 km², co sprawia, że kraj jest 2 razy większy od Polski. Terytorium to jest w całości pozbawione bezpośredniego dostępu do wszechoceanu.
  4. Struktura wyznaniowa ludności
    Protestantyzm stanowi największą grupę religijną, deklarowaną przez 26% populacji kraju. Drugą siłą jest katolicyzm (25%), a istotną rolę odgrywają tradycyjne wierzenia animistyczne.
  5. Najniższa depresja topograficzna
    Najniższy punkt kraju znajduje się w korycie rzeki Ubangi na wysokości 335 m n.p.m. Rzeka ta stanowi kluczową arterię spławną łączącą stolicę z dorzeczem Konga.
  6. Roczny rozkład temperatur
    W strefie klimatu podrównikowego średnia temperatura wynosi 23°C w styczniu oraz 25°C w lipcu. Amplitudy dobowe w porze suchej bywają znacznie wyższe z powodu wiatru harmattan.
  7. Struktura ustrojowa państwa
    Konstytucyjnym ustrojem państwa jest republika z systemem prezydenckim. Szef państwa sprawuje zwierzchnictwo nad siłami zbrojnymi i powołuje premiera.
  8. Najwyższa kulminacja górska
    Najwyższym szczytem państwa jest Mont Ngaoui o wysokości 1410 m n.p.m., wznoszący się w Masywie Yadé na granicy z Kamerunem, w pobliżu wyżyny Bongo.
  9. Dewiza narodowa republiki
    Oficjalne motto państwowe zapisane w konstytucji brzmi: Unité, Dignité, Travail (Jedność, Godność, Praca). Hasło to stworzył ojciec założyciel republiki, Barthélemy Boganda.
  10. Odsetek ludności w slumsach
    W strefach zurbanizowanych aż 95% mieszkańców miast zamieszkuje osiedla o charakterze faweli. Wynika to z gwałtownego napływu uchodźców wewnętrznych uciekających przed walkami.
  11. Wysokość pensji minimalnej
    Gwarantowana płaca minimalna SMIG wynosiła 35 000 franków CFA miesięcznie, czyli około 218 franków za godzinę. Większość mieszkańców utrzymuje się jednak z rolnictwa samozaopatrzeniowego.
  12. Bazowa stawka podatku dochodowego
    Podstawowy podatek dochodowy od osób prawnych wynosi 30% podstawy opodatkowania. Dochody budżetowe państwa w dużej mierze zależą od ceł i międzynarodowej pomocy rozwojowej.
  13. Wahania oficjalnej stopy bezrobocia
    Poziom formalnego bezrobocia spadł z 41,8% w 2014 roku do 6% w 2018 roku według definicji ILO. Spadek ten odzwierciedla ucieczkę siły roboczej do szarej strefy i rolnictwa.
  14. Roczna konsumpcja czystego alkoholu
    Dorosły mieszkaniec spożywa średnio 3,8 litra czystego alkoholu rocznie. W statystykach tych dominują tradycyjne, domowe wyroby fermentowane z prosa i manioku.
  15. Struktura spożywanych trunków
    W oficjalnym obrocie piwo odpowiada za 16% konsumpcji alkoholu, spirytus za 2,4%, a wino za 0,6%. Pozostałą część stanowi nieewidencjonowane piwo tradycyjne.
  16. Długość edukacji obowiązkowej
    System oświatowy formalnie nakłada 6 lat obowiązkowej nauki na poziomie elementarnym. Trwające konflikty zbrojne powodują jednak masowe zamykanie wiejskich placówek.
  17. Ustawowy wiek rozpoczęcia nauki
    Dzieci rozpoczynają cykl kształcenia podstawowego w wieku 6 lat. Ze względu na niedobory infrastruktury w wielu klasach uczy się ponad 80 uczniów jednocześnie.
  18. Szacunki wskaźników poznawczych
    Uśredniony wynik testów psychometrycznych wynosi 71 punktów. Stan ten jest bezpośrednią konsekwencją przewlekłego niedożywienia i braku podręczników szkolnych.
  19. Wskaźnik analfabetyzmu dorosłych
    Ponad 63,2% osób powyżej 15 roku życia nie posiada umiejętności pisania ani czytania. Problem ten dotyka w sposób szczególny kobiety na prowincji.
  20. Tradycyjny owoc narodowy
    Za nieformalny symbol żywnościowy i narodowy owoc uznaje się banana, stanowiącego obok manioku podstawę codziennej diety energetycznej w dorzeczu rzek.
  21. Prędkość w obszarze zabudowanym
    W strefach miejskich dopuszczalna prędkość pojazdów wynosi 60 km/h. Brak sygnalizacji świetlnej i przejść dla pieszych czyni ruch miejski bardzo niebezpiecznym.
  22. Śmiertelność w wypadkach drogowych
    W 2019 roku na drogach zginęło 1790 osób, co daje wskaźnik 37,7 ofiar na 100 000 mieszkańców. Kraj plasuje się pod tym względem na 83. pozycji na świecie.
  23. Poziom motoryzacji kraju
    W całym państwie zarejestrowanych było zaledwie 19 300 pojazdów silnikowych, czyli 4 auta na 1000 osób. Większość taboru to terenowe samochody organizacji pomocowych.

    zobacz: Pojazdy mechaniczne w krajach świata

  24. Limit alkoholu u kierowców
    Ustawowy limit stężenia alkoholu we krwi kierowcy wynosi 0,8 promila. Z powodu braku alkomatów na prowincji kontrola trzeźwości ma charakter czysto uznaniowy.
  25. Dozwolona prędkość poza miastem
    Na nielicznych szlakach międzymiastowych limit prędkości wynosi 110 km/h. Faktyczna prędkość podróży jest drastycznie ograniczana przez wyrwy w drogach i punkty kontrolne.
  26. Skala chronicznego niedożywienia
    Zjawisko głodu i niedożywienia dotyka 41% populacji (ponad 2 miliony osób). Sytuację pogarsza blokowanie szlaków transportowych przez zbrojne ugrupowania.
  27. Wskaźnik skrajnego ubóstwa
    Aż 82% mieszkańców wegetuje za mniej niż 12 zł dziennie według kryteriów Banku Światowego. Gospodarka opiera się na wymianie bezgotówkowej i zbieractwie.
  28. Stan infrastruktury drogowej
    Z łącznej sieci ponad 20 278 km dróg, zaledwie około 700 km pokrywa nawierzchnia asfaltowa. Pozostała część to trakty gruntowe ulegające erozji w porze deszczowej.
  29. Baza transportu lotniczego
    Z 39 zarejestrowanych lądowisk w kraju jedynie 2 posiadają utwardzone pasy startowe. Głównym węzłem międzynarodowym jest port Bangui M'Poko.
  30. Poziom penetracji internetu
    W 2018 roku zaledwie 256 432 osoby miały łączność z internetem, co stanowiło niespełna 5% populacji. Dostęp do sieci koncentruje się niemal wyłącznie w stolicy.
  31. Aktywność w mediach społecznościowych
    Liczba zarejestrowanych kont na portalu Facebook sięgnęła 96 000 profili. Koszt pakietów danych mobilnych stanowi barierę dla większości mieszkańców.
  32. Krajowa domena internetowa
    Oficjalną domeną najwyższego poziomu dla Republiki Środkowoafrykańskiej jest końcówka.cf, utworzona w 1996 roku. Domena.cv należy do Republiki Zielonego Przylądka.
  33. Ruch w domenie krajowej
    Najczęściej odwiedzaną witryną zarejestrowaną z lokalnym rozszerzeniem jest portal google.cf, służący administracji i nielicznym przedsiębiorstwom.
  34. Wysokość rezerw dewizowych
    Aktywa rezerwowe państwa w banku centralnym BEAC wynosiły 260 milionów dolarów. Zasoby te stanowią zabezpieczenie wspólnej waluty regionalnej.
  35. Produkt krajowy brutto
    Wartość PKB Republiki Środkowoafrykańskiej wyniosła 2,76 miliarda dolarów w 2023 roku. Daje to jedno z ostatnich miejsc w światowych rankingach zamożności.
  36. Zadłużenie sektora publicznego
    Dług publiczny w 2018 roku osiągnął pułap 38,8% wartości PKB, czyli kwotę około 756 milionów dolarów. Zobowiązania w przeliczeniu na obywatela wynosiły 154 USD.
  37. Zadłużenie wobec zagranicy
    Zewnętrzne zobowiązania finansowe państwa w 2015 roku ukształtowały się na poziomie 630 milionów dolarów. Spłata długu pochłania znaczną część wpływów celnych.
  38. Wskaźniki używania tytoniu
    Średnie spożycie wynosi zaledwie 9 papierosów miesięcznie na dorosłą osobę. Niska siła nabywcza ogranicza popyt na fabryczne wyroby tytoniowe.
  39. Absolutne minimum termiczne
    Najniższą temperaturę w historii pomiarów zanotowano w Birao, gdzie odnotowano 3,1°C. Spadek temperatury wywołał napływ chłodnych mas powietrza znad Sahary.
  40. Krajowy rekord temperatury
    Maksymalna temperatura sięgnęła 45°C w strefie sahelijskiej w Birao. Północna część kraju cechuje się skrajnie suchym i upalnym mikroklimatem.
  41. Główne zagrożenia epidemiologiczne
    Wirus HIV/AIDS pozostaje jedną z głównych przyczyn zgonów obok zjadliwych postaci malarii tropikalnej. Służba zdrowia cierpi na chroniczny brak leków antyretrowirusowych.

    zobacz: 14 ciekawostek o Aids

  42. Wskaźnik trwania życia
    Oczekiwana długość życia należy do najniższych na Ziemi i wynosi 45,9 roku (47,3 lat dla kobiet i 44,5 dla mężczyzn). Wpływ na to ma skrajnie wysoka śmiertelność noworodków.

    zobacz: 10 krajów z najniższą oczekiwaną długością życia

  43. Wiek zawierania małżeństw
    Zgodnie z kodeksem rodzinnym minimalny wiek małżeński to 18 lat dla kobiet i 21 lat dla mężczyzn. W społecznościach wiejskich powszechne pozostają małżeństwa wczesne.
  44. Współczynnik dzietności matek
    Kobiety rodzą w ciągu życia średnio 4,4 dziecka. Brak powszechnego dostępu do antykoncepcji utrzymuje wysoki przyrost naturalny mimo wojen.
  45. Mediana wieku mieszkańców
    Średni wiek populacji kształtuje się na poziomie 19,5 roku. Bardzo młoda struktura demograficzna generuje ogromne wyzwania żywieniowe i edukacyjne.
  46. Struktura wiekowa społeczeństwa
    Dzieci do 14 roku życia stanowią 40,43% ogółu społeczeństwa (ponad 2 miliony osób). Osoby w wieku powyżej 65 lat stanowią zaledwie 3,52% populacji.
  47. Roczny bilans demograficzny
    W kraju rodzi się rocznie około 175 300 dzieci przy 69 000 zgonów. Dynamika demograficzna utrzymuje przyrost rzeczywisty na poziomie ponad 2% rocznie.
  48. Poziom dorzecza rzeki Ubangi
    Koryto rzeki Ubangi na rzędnej 335 m n.p.m. stanowi najniżej położony punkt całego kraju. Rzeka odprowadza wody z płaskowyżu bezpośrednio do rzeki Kongo.
  49. Powierzchnia gruntów uprawnych
    Grunty orne zajmują 50 800 km² terytorium, co stanowi zaledwie 8% całkowitej powierzchni. Potencjał rolniczy żyznych gleb pozostaje w większości niewykorzystany.
  50. Nasycenie bronią strzelecką
    Według rejestrów cywilnych broń palną posiada 10 osób na 1000 mieszkańców. Szacunki te nie obejmują jednak setek tysięcy sztuk broni w rękach bojówek.
  51. Najwyżej położone osiedle miejskie
    Miejscowość Bocaranga wznosi się na wysokości 1072 m n.p.m. w Masywie Yadé. Miasto leży w strefie chłodniejszego klimatu wyżynnego.

    zobacz: Najwyżej położone miasta według krajów świata

  52. Prawa wyborcze kobiet
    Kobiety uzyskały prawo głosu w 1986 roku za rządów André Kolingby, choć pierwsze ograniczone prawa wyborcze wprowadzono jeszcze pod administracją francuską w 1956 roku.
  53. Czas rejestracji działalności
    Procedury administracyjne przy rejestracji nowej spółki trwają średnio 14 dni roboczych. Biurokracja i korupcja pozostają jednak barierą dla inwestorów.
  54. Przystąpienie do struktur ONZ
    Kraj został przyjęty w poczet członków ONZ 20 września 1960 roku, zaledwie miesiąc po ogłoszeniu niepodległości. Był to element dekolonizacji Francuskiej Afryki Równikowej.
  55. Maksymalny tygodniowy czas pracy
    Kodeks pracy ustala normę tygodniową na poziomie 52 godzin pracy. W sektorze rolniczym czas pracy jest wyznaczany naturalnym cyklem pór deszczowych.
  56. Poziom urbanizacji państwa
    W miastach zamieszkuje obecnie 43% ogółu populacji kraju. Największym skupiskiem jest Bangi, gdzie koncentruje się handel i administracja państwowa.
  57. Zasoby leśne dorzecza Konga
    Gęste formacje leśne porastają 226 958 km² terenu, co stanowi 36,4% powierzchni państwa. Lasy te są częścią drugiego co do wielkości kompleksu dżungli na Ziemi.
  58. Wykonywanie wyroków śmierci
    Ostatnia formalna egzekucja na mocy wyroku sądowego odbyła się w 1981 roku. W 2022 roku parlament uchwalił całkowite zniesienie kary śmierci w kodeksie karnym.
  59. Stawki podatków bezpośrednich
    Najwyższa stawka podatku dochodowego dla osób fizycznych sięga 50% przy stawce 30% dla firm. Skomplikowany system fiskalny sprzyja unikaniu opodatkowania.
  60. Stawka podatku od towarów
    Podstawowa stawka podatku od towarów i usług (VAT) wynosi 19% wartości transakcji. Podatek ten obciąża głównie towary sprowadzane tranzytem przez port w Duali.
  61. Pozycja sił zbrojnych w rankingach
    Armia państwowa FACA zajmowała 129. miejsce w globalnych zestawieniach siły militarnej. Przez lata wojsko wymagało wsparcia misji błękitnych hełmów MINUSCA.
  62. Liczebność regularnej armii
    W 2018 roku stan osobowy wojsk rządowych FACA liczył 5800 żołnierzy zawodowych przy braku przeszkolonych rezerwistów. Armia została niemal od zera odbudowana przez instruktorów.
  63. Wyposażenie w ciężki sprzęt bojowy
    Na stanie armii figurowały zaledwie 4 czołgi oraz 51 wozów opancerzonych, wspierane przez 4 lekkie odrzutowce szkolne i 2 śmigłowce transportowe.
  64. Budżet resortu obrony
    Wydatki państwa na sektor obronny wyniosły w 2018 roku 18,5 miliona dolarów. Kwota ta niemal w całości pokrywała bieżące żołdy i wyżywienie personelu.
  65. Odległość do najbliższej stolicy
    Najbliżej położoną stolicą sąsiedniego kraju jest Jaunde w Kamerunie w odległości 781 km. Szlak łączący Bangi z Kamerunem to główny korytarz zaopatrzeniowy państwa.
  66. Dystans do najdalszej stolicy
    Najbardziej oddaloną stolicą od Bangi jest Apia na Samoa, leżąca w odległości 18 471 km. Punkty te znajdują się niemal po przeciwnych stronach globu.
  67. Wskaźnik dynamiki cen towarów
    Roczna stopa inflacji w 2022 roku wyniosła 5,58% w skali roku. Sztywny kurs franka CFA wobec euro chroni rynek przed hiperinflacją.

    zobacz: Rezerwy złota na świecie

  68. Koronacja cesarska Bokassy
    W grudniu 1977 roku dyktator Jean-Bédel Bokassa ogłosił się cesarzem Bokassą I, a koszt ceremonii koronacyjnej pochłonął 20 milionów dolarów, czyli 1/3 rocznego budżetu państwa.
  69. Tajemnicza anomalia magnetyczna
    W rejonie stolicy występuje anomalia magnetyczna Bangi, będąca jednym z największych zaburzeń pola magnetycznego Ziemi, wywołanym prawdopodobnie uderzeniem meteorytu.
  70. Ostoja goryli nizinnych
    Rezerwat Dzanga-Sangha chroni unikalną polanę leśną Dzanga Bai, zwaną wioską słoni, gdzie setki słoni leśnych i goryli nizinnych gromadzą się w poszukiwaniu soli mineralnych.
  71. Bogactwo diamentów aluwialnych
    Większość diamentów w kraju wydobywa się metodami rzemieślniczymi z aluwiów rzecznych w dorzeczach rzek Mambéré i Lobaye, a kamienie wyróżniają się wyjątkową czystością.
  72. Urzędowy język sangho
    Liberia i RPA to rzadkie wyjątki, lecz RŚA jako jedno z niewielu państw Afryki uczyniła język rdzenny sango językiem urzędowym na równi z językiem francuskim.
  73. Kaskady hydroenergetyczne Boali
    Na rzece Mbali znajdują się wodospady Boali o wysokości 50 metrów i szerokości ćwierć kilometra, które zasilają kluczową dla stolicy elektrownię wodną.
  74. Złoża uranu w Bakoumie
    W rejonie Bakouma odkryto złoża rudy uranu szacowane na 20 000 ton, których eksploatację wstrzymano ze względu na niestabilność polityczną i brak kolei.
  75. Eksperyment z kryptowalutą Sango
    W 2022 roku RŚA stała się pierwszym krajem w Afryce, który uznał bitcoin za oficjalny środek płatniczy i uruchomił projekt państwowej kryptowaluty Sango Coin.
  76. Lokalna grupa etniczna Aka
    Gęste lasy południowo-zachodniej części kraju zamieszkuje lud pigmejski Aka, którego tradycyjna polifoniczna muzyka wokalna została wpisana na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO.

74 ciekawostki o Republice Zielonego Przylądka

  1. Data proklamacji niepodległości
    Archipelag uzyskał pełną suwerenność od Portugalii 5 lipca 1975 roku po wieloletniej walce polityczno-wyzwoleńczej partii PAIGC.
  2. Gęstość zaludnienia wysp
    Średnia gęstość zaludnienia wynosi około 124 osób/km², co stanowi wartość zbliżoną do wskaźnika notowanego w Polsce.
  3. Powierzchnia w porównaniu z Polską
    Całkowite terytorium lądowe wynosi 4033 km², co sprawia, że archipelag jest ponad 77 razy mniejszy od powierzchni Polski.
  4. Dominująca struktura wyznaniowa
    Kościół rzymskokatolicki skupia około 77% obywateli, co stanowi bezpośrednie dziedzictwo portugalskiej kolonizacji od XV wieku.
  5. Amplitudy temperatur w skali roku
    Średnia temperatura powietrza wynosi 21°C w styczniu oraz około 25°C w najcieplejszym okresie przypadającym na wrzesień i październik.
  6. Ustrój polityczny państwa
    Kraj funkcjonuje jako stabilna republika semiprezydencka z wielopartyjnym parlamentem wybieranym w wyborach powszechnych.
  7. Polacy na archipelagu
    Na stałe na wyspach mieszka zaledwie kilkudziesięciu Polaków, a całe terytorium podlega kompetencji Ambasady RP w Rabacie.
  8. Najwyższy punkt archipelagu
    Najwyższym wzniesieniem kraju jest czynny stratowulkan Pico do Fogo o wysokości 2829 m n.p.m.
  9. Oficjalna dewiza państwowa
    Dewizą zapisaną w symbolach państwowych jest hasło Jedność, Praca, Postęp (Unidade, Trabalho, Progresso).
  10. Krajowa płaca minimalna
    Ustawowa płaca minimalna w sektorze prywatnym wzrosła do poziomu 17 000 escudo (CVE) miesięcznie.
  11. Podatek dochodowy od firm
    Podstawowa stawka podatku dochodowego od osób prawnych (IRPC) wynosi 20%, z preferencjami dla małych podmiotów.
  12. Dynamika stopy bezrobocia
    Stopa bezrobocia rejestrowanego wynosi około 12,2%, wykazując wyraźny spadek w porównaniu z kryzysowymi latami poprzedniej dekady.
  13. Średnie roczne spożycie alkoholu
    Statystyczny dorosły mieszkaniec archipelagu spożywa rocznie około 6,9 litra czystego alkoholu etylowego.
  14. Krajowa struktura konsumpcji trunków
    W strukturze spożycia dominują tradycyjne napoje fermentowane i trzcinowe (54%) oraz piwo stanowiące 44,6% rynku.
  15. Liczba lat nauki obowiązkowej
    Obowiązkowa i bezpłatna edukacja podstawowa na terenie całego kraju trwa ustawowo 6 lat.
  16. Wiek rozpoczęcia edukacji
    Dzieci na całym archipelagu rozpoczynają naukę w szkole podstawowej z chwilą ukończenia 6. roku życia.
  17. Testy poznawcze w statystykach
    Starsze publikacje psychometryczne szacowały średni wynik na poziomie 76 punktów, lecz badania te budzą poważne spory metodologiczne.
  18. Wskaźnik alfabetyzacji społeczeństwa
    Wskaźnik analfabetyzmu wśród osób powyżej 15. roku życia spadł do 12,4%, co jest jednym z najlepszych wyników w Afryce Zachodniej.
  19. Limit prędkości w miastach
    Dopuszczalna prędkość pojazdów w terenie zabudowanym wynosi standardowo 50 km/h, chyba że znaki stanowią inaczej.
  20. Limity na trasach zamiejskich
    Maksymalna prędkość poza terenem zabudowanym to 90 km/h, a na nielicznych odcinkach dróg szybkiego ruchu do 120 km/h.
  21. Dopuszczalny poziom alkoholu u kierowców
    Ustawowy limit stężenia alkoholu we krwi kierowcy wynosi w prawie lokalnym maksymalnie 0,8 promila.
  22. Śmiertelność na drogach
    Wskaźnik zgonów w wypadkach komunikacyjnych wynosi około 26,8 ofiar na 100 000 mieszkańców w ujęciu rocznym.
  23. Liczba zarejestrowanych aut
    Baza pojazdów mechanicznych w kraju obejmuje ponad 72 455 jednostek, co daje wskaźnik 133 aut na 1000 mieszkańców.

    zobacz: Pojazdy mechaniczne w krajach świata

  24. Wskaźnik ubóstwa dochodowego
    Około 39% obywateli archipelagu funkcjonuje poniżej progu umiarkowanego ubóstwa socjalnego w ujęciu statystyk lokalnych.
  25. Łączna sieć dróg utwardzonych
    Infrastruktura drogowa obejmuje ponad 1350 km tras z nawierzchnią asfaltową lub tradycyjną kostką brukową.
  26. Liczba operacyjnych lotnisk
    Na wyspach działa łącznie 7 lotnisk z utwardzonym pasem startowym, z czego 4 posiadają status międzynarodowy.
  27. Całkowity brak sieci kolejowej
    Na archipelagu jest 0 km linii kolejowych; dawniej istniały jedynie krótkie trakcje przemysłowe w kopalniach soli na wyspie Sal.
  28. Dostępność sieci internetowej
    Dostęp do globalnej sieci internetowej posiada obecnie ponad 70% populacji kraju, głównie za sprawą łączności mobilnej.
  29. Użytkownicy portali społecznościowych
    Konta na platformie Facebook posiada ponad 240 000 mieszkańców, co stanowi blisko połowę obywateli archipelagu.
  30. Krajowa domena internetowa
    Oficjalną domeną najwyższego poziomu przypisaną do państwa jest .cv, zarządzana przez lokalną agencję telekomunikacyjną.
  31. Najpopularniejsze portale lokalne
    Głównymi krajowymi domenami generującymi ruch informacyjny są rtc.cv (nadawca publiczny) oraz serwisy komercyjne.
  32. Poziom oficjalnych rezerw walutowych
    Rezerwy walutowe Banku Zielonego Przylądka przekraczają wartość 511 milionów dolarów, gwarantując stabilność waluty.
  33. Wartość produktu krajowego brutto
    Nominalny Produkt Krajowy Brutto państwa wynosi około 2,6 miliarda dolarów, napędzany w dużej mierze sektorem turystycznym.
  34. Wskaźnik długu publicznego
    Poziom całkowitego zadłużenia publicznego przekraczał w okresach spowolnienia 114% PKB, wymuszając programy konsolidacji fiskalnej.
  35. Wolumen długu zagranicznego
    Zobowiązania zagraniczne kraju wobec międzynarodowych instytucji finansowych wynoszą ponad 1,6 miliarda dolarów.
  36. Średnie spożycie wyrobów tytoniowych
    Przeciętna miesięczna konsumpcja wynosi statystycznie 28 papierosów na dorosłego mieszkańca, co plasuje kraj wśród niskich wskaźników.
  37. Rekord najniższej temperatury
    Absolutne minimum termiczne na archipelagu odnotowano w rejonie Monte Velha, gdzie słupek rtęci spadł do 5°C.
  38. Rekord najwyższej temperatury
    Maksymalna historyczna temperatura powietrza została zmierzona w stolicy Praia i wyniosła dokładnie 37,3°C.
  39. Przeciętna długość życia
    Średnia oczekiwana długość życia wynosi 74 lata, przy czym dla kobiet wskaźnik sięga 78 lat, a dla mężczyzn 70 lat.
  40. Minimalny wiek zawarcia małżeństwa
    Zgodnie z kodeksem cywilnym pełną samodzielną zdolność do zawarcia związku małżeńskiego osiąga się w wieku 18 lat.
  41. Wiek pierwszego macierzyństwa
    Kobiety na archipelagu rodzą swoje pierwsze dziecko przeciętnie w wieku 19,5 roku.
  42. Wskaźnik dzietności kobiet
    Współczynnik dzietności wykazuje stały trend spadkowy i wynosi obecnie średnio 2,1 dziecka na kobietę.
  43. Mediana wieku społeczeństwa
    Społeczeństwo archipelagu jest demograficznie młode, a mediana wieku wynosi zaledwie 28 lat.
  44. Struktura wiekowa mieszkańców
    Grupa w wieku produkcyjnym (15-64 lata) stanowi blisko 65% społeczeństwa, podczas gdy seniorzy powyżej 65 lat to 5%.
  45. Roczny przyrost naturalny
    Rocznie na wyspach rodzi się około 10 800 dzieci przy jednoczesnej liczbie około 3200 zgonów.
  46. Zmiana organizacji ruchu drogowego
    Ruch lewostronny został definitywnie zniesiony i zastąpiony ruchem prawostronnym 1 czerwca 1928 roku.
  47. Areał gruntów rolnych
    Grunty wykorzystywane rolniczo zajmują zaledwie około 19% powierzchni ze względu na suchy klimat i skaliste podłoże.
  48. Wskaźnik posiadania broni palnej
    Szacunki wskazują, że w rękach ludności cywilnej znajduje się około 54 sztuk broni na 1000 mieszkańców.
  49. Najwyżej położona osada
    Miejscowość Estância Roque na wyspie Fogo leży na wysokości niemal 1500 m n.p.m., stanowiąc najwyższy punkt osadniczy.

    zobacz: Najwyżej położone miasta według krajów świata

  50. Prawa wyborcze kobiet
    Kobiety uzyskały pełne czynne i bierne prawo wyborcze w roku uzyskania niepodległości, czyli w 1975 roku.
  51. Czas rejestracji działalności gospodarczej
    Dzięki reformie cyfrowej „Empresa no Dia” firmę można zarejestrować w mniej niż 24 godziny, zamiast dawnych 52 dni.
  52. Przystąpienie do struktur ONZ
    Państwo zostało formalnie przyjęte w poczet członków Organizacji Narodów Zjednoczonych 16 września 1975 roku.
  53. Wskaźnik urbanizacji kraju
    Ponad 67% ludności archipelagu zamieszkuje obecnie tereny zurbanizowane, głównie na wyspach Santiago i São Vicente.
  54. Powierzchnia terenów leśnych
    Obszary leśne i zadrzewione stanowią około 21% powierzchni lądowej, głównie dzięki sztucznym zalesieniom akacjami.
  55. Zniesienie kary ostatecznej
    Ostatnia egzekucja odbyła się w 1835 roku, a konstytucyjny zakaz stosowania kary śmierci wprowadzono w 1981 roku.
  56. Podatek od osób fizycznych
    Stawki podatku dochodowego od osób fizycznych (IRPS) mają charakter progresywny i sięgają maksymalnie 27,5%.
  57. Podstawowa stawka podatku VAT
    Podatek od towarów i usług (Imposto sobre o Valor Acrescentado - IVA) wynosi standardowo 15%.
  58. Wskaźnik inflacji konsumenckiej
    Roczna stopa inflacji po skoku do poziomu 7,9% w 2022 roku uległa wyraźnemu wyhamowaniu w kolejnych latach.
  59. Najbliższa stolica zagraniczna
    Najbliżej położoną stolicą kontynentalną w linii prostej od miasta Praia jest senegalski Dakar oddalony o 652 km.
  60. Najbardziej oddalona stolica
    Najdalej położoną stolicą świata w linii prostej od stolicy archipelagu jest Honiara na Wyspach Salomona (19 298 km).
  61. Sztywny kurs wymiany waluty
    Escudo Zielonego Przylądka ma stały parytet wymiany wobec euro po kursie 110,265 CVE, gwarantowany przez Portugalię.
  62. Liczebność globalnej diaspory
    Liczba emigrantów z archipelagu i ich potomków na świecie wynosi ponad 700 000 osób, przewyższając populację kraju.
  63. Wiatrowo-słoneczny miks energetyczny
    Wyspy dążą do osiągnięcia 50% energii odnawialnej w miksie elektroenergetycznym dzięki silnym pasatom atlantyckim.
  64. Odtwarzanie wody metodą odsalania
    Aż 85% wody pitnej dostarczanej do miejskich sieci wodociągowych powstaje w procesie odsalania wody morskiej.
  65. Kolebka architektury Cidade Velha
    Założone w 1462 roku miasto Cidade Velha było pierwszą stałą europejską osadą kolonialną w strefie międzyzwrotnikowej.
  66. Język narodowy Crioulo
    Chociaż językiem urzędowym jest portugalski, codzienną mową 99% mieszkańców jest język kreolski kabuverdianu.
  67. Gniazdowanie żółwi karetta
    Plaże wysp Sal i Boa Vista są trzecim największym na świecie siedliskiem lęgowym zagrożonego żółwia karetta.
  68. Brak jakichkolwiek węży
    Na całym archipelagu naturalnie występuje 0 gatunków węży, co czyni go całkowicie wolnym od tych gadów.
  69. Podział na grupy nawietrzne i zawietrzne
    Archipelag dzieli się geograficznie na wyspy Barlavento (nawietrzne) na północy oraz Sotavento (zawietrzne) na południu.
  70. Morski port głębokowodny Mindelo
    Zlokalizowany w zalanej kalderze port Porto Grande w Mindelo służył od XIX wieku jako główna stacja węglowa Atlantyku.
  71. Geneza stylu muzycznego morna
    Wpisany na listę UNESCO styl muzyczny morna narodził się na wyspie Boa Vista jako wyraz tęsknoty za ojczyzną (saudade).
  72. Uprawa winorośli na wulkanicznym popiele
    W kalderze Chã das Caldeiras winogrona uprawia się bezpośrednio w czarnym pyle wulkanicznym na wysokości 1700 m n.p.m.
  73. Oficjalna zmiana nazwy w ONZ
    W 2013 roku rząd zgłosił w ONZ oficjalną prośbę, by we wszystkich językach stosować nazwę Cabo Verde zamiast tłumaczeń.
  74. Brak regularnych sił zbrojnych
    Kraj utrzymuje formację Guarda Nacional liczącą 1200 żołnierzy, pełniącą głównie funkcje patrolowe i straży wybrzeża.

177 ciekawostek o Rosji

  1. Data formalnego powołania Federacji
    Współczesna Federacja Rosyjska powstała formalnie 26 grudnia 1991 roku w wyniku rozwiązania Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich na mocy Deklaracji Rady Najwyższej ZSRR.
  2. Średnia gęstość zaludnienia
    Gęstość zaludnienia Rosji wynosi średnio 8,4 osoby na km². Wynik ten jest kilkunastokrotnie niższy niż w Polsce, gdzie na kilometr kwadratowy przypada 123 mieszkańców.
  3. Porównanie powierzchni terytorium
    Z terytorium wynoszącym 17 098 242 km² Rosja jest największym państwem świata, przewyższając powierzchnię Polski ponad 55-krotnie.
  4. Główne wyznanie religijne
    Dominującym wyznaniem w kraju pozostaje prawosławie deklarowane przez 66% dorosłych mieszkańców, podlegające jurysdykcji Patriarchatu Moskiewskiego.
  5. Najdłuższy ciek wodny Syberii
    Najdłuższą rzeką płynącą w całości na terytorium państwa jest syberyjska Lena o długości 4400 km, uchodząca deltą do Morza Łaptiewów.
  6. Konstytucyjne miano państwa
    Oficjalna nazwa kraju to Federacja Rosyjska, złożona z 83 podmiotów federalnych o zróżnicowanym statusie autonomicznym.
  7. Model ustrojowy federacji
    Ustrój państwa opiera się na systemie semiprezydenckim, w którym urząd prezydenta dysponuje nadrzędnymi uprawnieniami wykonawczymi.
  8. Polska mniejszość w Federacji Rosyjskiej
    Liczebność osób deklarujących polskie pochodzenie w Rosji szacuje się na ponad 200 000 osób, w tym potomków dawnych zesłańców na Syberię.
  9. Najwyższy szczyt Kaukazu
    Najwyższym wzniesieniem kraju i Kaukazu jest Elbrus o wysokości 5642 m n.p.m., będący wygasłym stratowulkanem o dwóch wierzchołkach.

    zobacz: 10 najwyższych szczytów w Europie

  10. Roczne amplitudy temperatur
    Klimat charakteryzuje się skrajnymi temperaturami, od -13 °C w styczniu do 19 °C w lipcu w europejskiej strefie umiarkowanej.
  11. Ustawowe ograniczenia sprzedaży alkoholu
    W 2012 roku wprowadzono ustawę zakazującą spożywania alkoholu w miejscach publicznych oraz ograniczającą jego sprzedaż w godzinach nocnych.
  12. Liczebność i reformy struktur policyjnych
    W 2011 roku przeprowadzono reformę milicji w policję, redefiniując strukturę Ministerstwa Spraw Wewnętrznych (MWD) i standardy patroli.
  13. Etykieta i tematy tabu w relacjach
    W rosyjskim kodzie kulturowym kwestie zawodowe i zarobkowe bywają oddzielane od życia towarzyskiego podczas nieformalnych spotkań.
  14. Regulacje lokali gastronomicznych
    Do zaostrzenia przepisów antyalkoholowych sieci fast food stanowiły strefy wolne od alkoholu w rosyjskich aglomeracjach.
  15. Popularność kuchni japońskiej
    W rosyjskich miastach powstały tysiące lokali serwujących sushi, które stało się jednym z najpopularniejszych dań zamawianych na wynos.
  16. Postawy wobec języków obcych
    W prowincjonalnych ośrodkach nieznajomość języków obcych bywa barierą, ustępującą tradycyjnej lokalnej gościnności.
  17. Zabytkowa Krzywa Wieża w Niewiansku
    Wybudowana w 1725 roku wieża w Niewiansku posiadała metalowy uziom odgromowy na ćwierć wieku przed eksperymentami Benjamina Franklina.
  18. Pionierskie badania nad transplantologią
    W 1936 roku Władimir Diemichow skonstruował w Moskwie pierwsze na świecie mechaniczne sztuczne serce wspomagające krążenie u zwierząt.
  19. Architektura Moskiewskiego Metra
    Otwarta w 1935 roku sieć metra w Moskwie słynie ze stacji wykończonych marmurem, granitem i mozaikami w stylu socrealizmu.
  20. Dostęp do wód morskich
    Terytorium lądowe Rosji oblewają wody 13 mórz należących do zlewisk trzech oceanów oraz bezodpływowego basenu Morza Kaspijskiego.

    zobacz: 10 krajów z najdłuższą linią brzegową

  21. Cyfrowa kultura emotikonów
    W rosyjskim piśmie internetowym pojedyncze nawiasy zamykające funkcjonują jako powszechny zamiennik tradycyjnych uśmieszków graficznych.
  22. Bezpośredniość komunikacyjna w języku
    W języku rosyjskim standardowe prośby formułowane są w sposób bezpośredni i bezpretensjonalny, co wynika ze specyfiki gramatyki.
  23. Jedyny prezydent Związku Radzieckiego
    Michaił Gorbaczow był pierwszym i jedynym prezydentem ZSRR, sprawując ten urząd od marca 1990 roku do rozwiązania państwa w grudniu 1991 roku.
  24. Wieloetniczny skład federacji
    W granicach Rosji zamieszkuje ponad 190 odrębnych narodowości i grup etnicznych, posługujących się dziesiątkami rdzennych języków.
  25. Zasoby leśne tajgi syberyjskiej
    Rosyjskie lasy borealnej strefy tajgi stanowią największy zwarty kompleks leśny Ziemi, kumulując setki miliardów ton węgla.

    zobacz: 10 największych państw pod względem powierzchni na świecie

  26. Udział Syberii w globalnym drzewostanie
    Borealne lasy Syberii skupiają ponad 20% wszystkich zasobów leśnych planety, stabilizując klimat półkuli północnej.
  27. Otwarcie pierwszej restauracji McDonald's
    Dnia 31 stycznia 1990 roku w Moskwie otwarto pierwszy lokal McDonald's na placu Puszkina, obsługując rekordowe 30 000 klientów pierwszego dnia.
  28. Infrastruktura kulturalna Petersburga
    W Petersburgu funkcjonuje ponad 200 obiektów muzealnych oraz 80 teatrów, z historycznym Teatrem Maryjskim na czele.
  29. Sieć szkolnictwa wyższego
    W Rosji działa ponad 700 instytucji akademickich, kształcących miliony studentów na kierunkach inżynieryjnych i nauk ścisłych.
  30. Zasoby słodkiej wody w Bajkale
    Jezioro Bajkał gromadzi 20% światowych zasobów słodkiej wody powierzchniowej, mieszcząc 23 615 km³ wody w głębokim rowie tektonicznym.
  31. Konstrukcja spójników w języku rosyjskim
    W rosyjskiej składni rolę polskiego spójnika rozłącznego pełni słowo ili zastępujące alternatywę w zdaniach współrzędnych.
  32. Obwód murów obronnych Kremla
    Ceglane mury Moskiewskiego Kremla mają łączną długość 2235 metrów i zabezpieczone są 20 basztami obronnymi z XV wieku.
  33. Najcięższy dzwon carski
    Eksponowany na Kremlu Car-kołokoł waży 202 tony i mierzy 6,14 metra wysokości; odłamał się podczas pożaru w 1737 roku.
  34. Średniowieczna twierdza Kreml
    Kreml wzniesiony z czerwonej cegły przez włoskich architektów w latach 1485-1495 był jedną z najnowocześniejszych twierdz epoki.
  35. Cieśnina Beringa i odległość do USA
    Pomiędzy rosyjską wyspą Ratmanowa a amerykańską wyspą Little Diomede odległość wynosi zaledwie 3,8 km w Cieśninie Beringa.
  36. Powierzchnia Jeziora Ładoga
    Jezioro Ładoga o powierzchni 17 891 km² w Karelii jest największym słodkowodnym jeziorem w całej Europie.
  37. Populacja aglomeracji moskiewskiej
    Moskwa liczy ponad 13 milionów stałych mieszkańców, będąc najludniejszym miastem położonym w granicach kontynentu europejskiego.

    zobacz: 10 największych miast w Europie (populacja)

  38. Wysokość wieży telewizyjnej Ostankino
    Wieża Ostankino w Moskwie mierzy 540,1 metra wysokości, stanowiąc najwyższą wolnostojącą konstrukcję inżynieryjną w Europie od 1967 roku.
  39. Liczba miliarderów w stolicy
    W Moskwie mieszka ponad 70 miliarderów dolarowych, kontrolujących aktywa surowcowe i finansowe w rankingu Forbesa.
  40. Zbiory Rosyjskiej Biblioteki Państwowej
    W gmachu Rosyjskiej Biblioteki Państwowej w Moskwie zgromadzono ponad 47 milionów jednostek archiwalnych i starodruków.
  41. Pierwszy załogowy lot kosmiczny
    Dnia 12 kwietnia 1961 roku Jurij Gagarin na pokładzie statku Wostok 1 wykonał pierwszy w dziejach ludzkości orbitalny lot wokół Ziemi.
  42. Długość i dorzecze rzeki Wołgi
    Wołga o długości 3530 km jest najdłuższą rzeką Europy, uchodzącą do Morza Kaspijskiego rozległą deltą pod Astrachaniem.

    zobacz: 10 najdłuższych rzek w Europie

  43. Powstanie gry komputerowej Tetris
    W 1984 roku Aleksiej Pażytnow w moskiewskiej Akademii Nauk zaprogramował logiczną grę Tetris na komputerze Elektronika 60.
  44. Biegun zimna w Ojmiakonie
    W syberyjskiej osadzie Ojmiakon w 1933 roku zmierzono temperaturę -67,7 °C, co stanowi rekord zimna dla stale zamieszkanych osad.
  45. Pozycja w światowym wydobyciu ropy
    Rosja pozostaje drugim największym eksporterem ropy naftowej na świecie, wydobywając ponad 10 milionów baryłek dziennie ze złóż syberyjskich.
  46. Zbiory artystyczne Ermitażu
    W petersburskim Ermitażu znajduje się ponad 3 miliony dzieł sztuki, eksponowanych w kompleksie Pałacu Zimowego nad Newą.
  47. Dysproporcja demograficzna płci
    W rosyjskiej populacji żyje o około 10 milionów więcej kobiet niż mężczyzn, co wynika z wysokiej nadumieralności mężczyzn w średnim wieku.
  48. Wytwarzanie wódek zbożowych
    Pierwsze udokumentowane wzmianki o gorzałce chlebowej pochodzą z XV wieku z terenów Wielkiego Księstwa Moskiewskiego.
  49. Laureaci Nagrody Nobla
    Reprezentanci Rosji i ZSRR zdobyli łącznie ponad 25 Nagród Nobla, m.in. Iwan Pawłow, Lew Landau oraz Andriej Sacharow.
  50. Wysokość wulkanu Kluczewska Sopka
    Stratowulkan Kluczewska Sopka na Kamczatce mierzy 4750 m n.p.m., będąc najwyższym aktywnym wulkanem w całej Eurazji.
  51. Głębokość maksymalna Jeziora Bajkał
    Jezioro Bajkał osiąga maksymalną głębokość 1642 metrów, stanowiąc najgłębszą i najstarszą kryptodepresję słodkowodną świata.

    zobacz: 10 najgłębszych jezior na świecie

  52. Zmarzlinowe kurhany kultury pazyryckiej
    W dolinie rzeki Ukok w Ałtaju odkryto zamrożone grobowce sprzed 2500 lat z doskonale zachowanymi mumiami kultury pazyryckiej.
  53. Ranga militarna w globalnych rankingach
    W rankingu Global Firepower armia rosyjska utrzymywała 2. miejsce na świecie pod względem potencjału konwencjonalnego i rakietowego.
  54. Liczebność regularnych formacji zbrojnych
    W 2018 roku siły zbrojne Rosji liczyły ponad milion żołnierzy zawodowych oraz 2,5 miliona zarejestrowanych rezerwistów.
  55. Stan ilościowy ciężkiego sprzętu wojskowego
    Zasoby pancerne i lotnicze Rosji obejmowały tysiące czołgów w rezerwie oraz ponad 3900 statków powietrznych w siłach powietrzno-kosmicznych.
  56. Budżet Ministerstwa Obrony
    Wydatki na zbrojenia i modernizację armii w 2018 roku wyniosły 61 miliardów dolarów w ujęciu oficjalnego budżetu obronnego.
  57. Liczba głównych okrętów wojennych
    Trzon marynarki Wojenno-Morskiej Floty stanowi ponad 80 głównych okrętów bojowych, w tym atomowe okręty podwodne typu Borej.
  58. Strategiczne rezerwy głowic jądrowych
    Rosja posiada największy arsenał nuklearny na Ziemi, liczący około 5500 głowic jądrowych w triadzie strategicznej.

    zobacz: 10 największych wybuchów jądrowych

  59. Moskiewskie Muzeum Historii Wódki
    W kompleksie Izmajłowo w Moskwie działa Muzeum Historii Wódki, prezentujące 500 lat tradycji destylacji spirytusu w Rosji.
  60. Mosty nad rzeką Moskwą
    W granicach administracyjnych Moskwy wybudowano ponad 400 mostów i wiaduktów przecinających rzekę Moskwę i kanały żeglugowe.
  61. Najczęstsze nazwiska w populacji
    Najbardziej rozpowszechnionymi nazwiskami w Rosji są Iwanow, Smirnow oraz Kuzniecow, wywodzące się od imion i dawnych rzemiosł.
  62. Radioaktywne skażenie jeziora Karaczaj
    Jezioro Karaczaj na Uralu zostało skażone przez odpady nuklearne kombinatu Majak i w latach 90. całkowicie zalane betonem.
  63. Głębokość Odwiertu Kolskiego
    Projekt badawczy SG-3 na Półwyspie Kolskim osiągnął głębokość 12 262 metrów w 1989 roku, będąc najgłębszym odwiertem pionowym w dziejach.
  64. Dopuszczalne stężenie alkoholu u kierowców
    Limit stężenia alkoholu we krwi kierowcy w Rosji wynosi 0,3 promila (0,16 mg/l w wydychanym powietrzu) po nowelizacji kodeksu.
  65. Zakaz palenia w strefach publicznych
    Ustawa z 2013 roku wprowadziła zakaz palenia na dworcach, lotniskach, w lokalach gastronomicznych i w pobliżu wejść do metra.

    zobacz: 10 największych systemów metra na świecie

  66. Regulacje handlu wyrobami spirytusowymi
    Państwo zlikwidowało sprzedaż alkoholu w kioskach ulicznych i wprowadziło system monitoringu EGAIS do walki z nielegalnym bimbrownictwem.
  67. Spór terytorialny o Wyspy Kurylskie
    Rosja i Japonia do dziś nie podpisały traktatu pokojowego z powodu nierozstrzygniętego sporu o cztery południowe Wyspy Kurylskie."),
  68. Spadek spożycia wódki w statystykach
    Wprowadzenie cen minimalnych spowodowało znaczny spadek konsumpcji wódki na rzecz piwa i win w strukturze sprzedaży.
  69. Sprzedaż Alaski w 1867 roku
    Dnia 30 marca 1867 roku car Aleksander II sprzedał Stanom Zjednoczonym terytorium Alaski za kwotę 7,2 miliona dolarów w złocie.
  70. Polska załoga na Kremlu w 1610 roku
    W październiku 1610 roku wojska polskie pod dowództwem Stanisława Żółkiewskiego wkroczyły na Kreml, obsadzając twierdzę do listopada 1612 roku.
  71. Głębokie trzęsienie ziemi na Morzu Ochockim
    W maju 2013 roku pod Morzem Ochockim wystąpiło trzęsienie ziemi o magnitudzie 8,3 na rekordowej głębokości 609 km.
  72. Tkanki mamuta na Wyspie Lachowskiej
    W 2013 roku na Syberii odnaleziono szczątki mamucicy z płynną krwią zakonserwowaną w wiecznej zmarzlinie przez 39 000 lat.
  73. Osiągnięcia w sportach walki
    Zawodnicy z Rosji dominują w międzynarodowych turniejach karate kyokushin, sambo oraz zapasów w stylu wolnym.
  74. Ustawowa stawka płacy minimalnej MROT
    Wysokość federalnej płacy minimalnej MROT wynosi ponad 19 200 rubli miesięcznie, podlegając podwyżkom w zależności od regionu.
  75. Średnie wynagrodzenie w gospodarce
    Przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto w Federacji Rosyjskiej wynosi ponad 70 000 rubli według danych agencji Rosstat.
  76. Wysokość podatku dochodowego od osób fizycznych
    Przez lata obowiązywał liniowy podatek dochodowy 13%, który w 2021 roku zastąpiono stawką progresywną do 15% dla wysokich dochodów.
  77. Reforma wieku emerytalnego z 2018 roku
    W 2018 roku podniesiono wiek emerytalny do 65 lat dla mężczyzn oraz do 60 lat dla kobiet, rozkładając proces na lata do 2028 roku.
  78. Wskaźnik bezrobocia rejestrowanego
    Stopa bezrobocia w Rosji w 2018 roku wynosiła 4,7%, a w kolejnych latach spadła do historycznych minimów poniżej 3%.
  79. Majątek Władimira Potanina
    Przemysłowiec Władimir Potanin kontrolujący koncern Nornickel posiada majątek szacowany przez Forbes na ponad 20 miliardów dolarów.

    zobacz: 10 najbogatszych ludzi w Europie

  80. Roczne spożycie alkoholu według WHO
    Spożycie czystego alkoholu w Rosji spadło do około 10,5 litra na osobę rocznie w wyniku kampanii prozdrowotnych.
  81. Tradycyjny trunek narodowy
    Wódka pozostaje narodowym alkoholem o chronionej normie państwowej GOST, standaryzującej proces rektyfikacji spirytusu.
  82. Struktura sprzedaży alkoholi
    W wolumenie spożywanego alkoholu piwo stanowi 38%, wyroby spirytusowe 51%, a wina gronowe obejmują 11% rynku.
  83. Powszechny obowiązek szkolny
    Obowiązkowy etap kształcenia w rosyjskich szkołach trwa 11 lat w systemie jedenastolatki dla dzieci w wieku 7-18 lat.
  84. Wiek rozpoczęcia nauki w szkole
    Dzieci w Rosji rozpoczynają naukę w pierwszej klasie w wieku 7 lat w szkołach ogólnokształcących.
  85. Średni poziom ilorazu inteligencji populacji
    Badania porównawcze plasują uśredniony wskaźnik ilorazu inteligencji mieszkańców Rosji na poziomie 97 punktów IQ.
  86. Wskaźnik umiejętności czytania i pisania
    Wskaźnik alfabetyzacji w Federacji Rosyjskiej wynosi 99,7% dorosłej populacji, będąc spuścizną radzieckiego programu likwidacji analfabetyzmu.
  87. Czas poświęcany na czytanie literatury
    Rosjanie spędzają na lekturze książek i prasy średnio ponad 50 minut dziennie, plasując się w czołówce czytelnictwa na świecie.
  88. Państwowe symbole zwierzęce i heraldyczne
    Herbem Federacji Rosyjskiej jest złoty dwugłowy orzeł carski, a tradycyjnym symbolem narodowym pozostaje niedźwiedź brunatny.
  89. Kulturowe znaczenie brzozy brodawkowatej
    Za narodowe drzewo i symbol krajobrazu uważana jest brzoza brodawkowata opiewana w pieśniach i poezji Siergieja Jesienina.
  90. Mobilizacja podczas I wojny światowej
    W latach 1914-1917 Imperium Rosyjskie powołało pod broń ponad 15 milionów żołnierzy, ponosząc ciężkie straty na froncie wschodnim.
  91. Limity prędkości na drogach miejskich
    Standardowy limit prędkości w terenie zabudowanym wynosi 60 km/h na głównych ulicach w całej Federacji Rosyjskiej.
  92. Ograniczenia na trasach pozamiejskich
    Dopuszczalna prędkość wynosi 90 km/h na drogach jednojezdniowych oraz 110 km/h na wyznaczonych autostradach magistralnych.
  93. Wskaźnik śmiertelności na drogach
    Wskaźnik śmiertelności na rosyjskich drogach wynosi około 12 ofiar na 100 000 mieszkańców rocznie w statystykach GIBDD.
  94. Udział alkoholu w wypadkach komunikacyjnych
    Około 9% śmiertelnych wypadków drogowych spowodowanych jest przez kierowców znajdujących się pod wpływem alkoholu.
  95. Liczba zarejestrowanych pojazdów mechanicznych
    W Rosji zarejestrowano ponad 50 milionów aut osobowych i ciężarowych, co daje około 350 pojazdów na 1000 mieszkańców.
  96. Wskaźnik ubóstwa skrajnego
    Około 0,5% populacji żyje w warunkach skrajnego ubóstwa dochodowego według standardów Banku Światowego.
  97. Tragiczne żniwo fali upałów z 2010 roku
    Fala upałów i pożarów torfowisk w lecie 2010 roku spowodowała śmierć ponad 50 000 osób w europejskiej części Rosji.
  98. Łączna długość utwardzonych dróg kołowych
    Długość utwardzonej sieci drogowej wynosi ponad 1,3 miliona kilometrów, w tym trasy federalne łączące Moskwę z Syberią.
  99. Infrastruktura portów lotniczych
    W kraju funkcjonuje ponad 1200 lotnisk i lądowisk, z których blisko 600 posiada pasy o twardej nawierzchni betonowej.
  100. Przepustowość moskiewskiego węzła lotniczego
    Lotnisko Szeremietiewo obsługuje rocznie ponad 35 milionów pasażerów, będąc największym portem lotniczym w kraju.
  101. Długość i elektryfikacja magistrali kolejowych
    Rosyjskie koleje RŻD zarządzają siecią ponad 105 000 km torów, z czego ponad 54 000 km tras jest w pełni zelektryfikowanych.
  102. Przewozy pasażerskie w moskiewskim metrze
    Moskiewskie metro o długości tras ponad 400 km przewozi ponad 2,4 miliarda pasażerów rocznie na 16 liniach.
  103. Systemy kolei podziemnej w metropoliach
    Systemy metra działają w siedmiu miastach: Moskwie, Petersburgu, Nowosybirsku, Niżnym Nowogrodzie, Samarze, Kazaniu i Jekaterynburgu.
  104. Powszechność dostępu do sieci internetowej
    Dostęp do internetu posiada ponad 85% mieszkańców kraju, co odpowiada ponad 120 milionom aktywnych użytkowników.
  105. Użytkowanie platform społecznościowych
    W Rosji dominują krajowe portale VKontakte i Odnokłassniki, skupiające dziesiątki milionów aktywnych profili użytkowników.
  106. Średnia prędkość stacjonarnego internetu
    Średnia przepustowość stacjonarnego internetu szerokopasmowego wynosi około 96 Mb/s w badaniach prędkości łączy Ookla.
  107. Krajowa domena internetowa najwyższego poziomu
    Główną domeną najwyższego poziomu dla Federacji Rosyjskiej jest końcówka.ru utworzona w 1994 roku oraz cyrylicka.рф.
  108. Najpopularniejsze portale internetowe w kraju
    Wśród serwisów w domenie.ru największy ruch generuje wyszukiwarka Yandex, portal pocztowy Mail.ru oraz platformy e-commerce.
  109. Wartość oficjalnych rezerw walutowych
    Rezerwy dewizowe Banku Rosji w 2018 roku przekraczały 458 miliardów dolarów, stanowiąc bufor finansowy państwa.
  110. Zasoby złota kruszcowego w Banku Rosji
    Rosyjski bank centralny zgromadził 2330 ton złota w rezerwach, plasując kraj na 5. miejscu w światowym rankingu kruszcowym.

    zobacz: Rezerwy złota na świecie

  111. Wielkość produktu krajowego brutto
    Produkt krajowy brutto Rosji wynosi ponad 1,8 biliona dolarów, co dawało gospodarce 11. miejsce na świecie w ujęciu nominalnym.
  112. Niski wskaźnik długu publicznego do PKB
    Dług sektora rządowego Rosji wynosił 12,6% PKB w 2018 roku, należąc do najniższych wskaźników zadłużenia na świecie.
  113. Zadłużenie zagraniczne brutto gospodarki
    Zadłużenie zagraniczne brutto Rosji w 2018 roku wynosiło 486 miliardów dolarów, po czym uległo dalszej redukcji.
  114. Liczba gospodarstw domowych w kraju
    W Federacji Rosyjskiej zarejestrowanych jest ponad 52 miliony gospodarstw domowych według danych spisu powszechnego.
  115. Dostęp do centralnej sieci wodociągowej
    W odległych osadach wiejskich ponad 20% domostw nie posiada podłączenia do centralnej kanalizacji i bieżącej wody.
  116. Koszty organizacji zimowych igrzysk w Soczi
    Zimowe Igrzyska Olimpijskie w Soczi w 2014 roku kosztowały ponad 50 miliardów dolarów, będąc najdroższymi igrzyskami w historii.
  117. Skala nadwagi w dorosłej populacji
    Według badań epidemiologicznych około 27% dorosłych mieszkańców Rosji cierpi na otyłość kliniczną.
  118. Wskaźnik palenia tytoniu wśród dorosłych
    Przeciętny palący dorosły mieszkaniec wypala ponad 200 papierosów miesięcznie, pomimo podwyżek podatku akcyzowego.
  119. Wysokość wieżowca Wieża Federacja
    Wieżowiec Wieża Federacja w zespole Moskwa-City mierzy 374 metry wysokości i 95 pięter w swojej wyższej wieży Wschodniej.
  120. Europejski rekord wysokości Łachta Centr
    Ukończony w 2018 roku wieżowiec Łachta Centr w Petersburgu mierzy 462,5 metra wysokości, będąc najwyższym budynkiem w Europie.
  121. Zagęszczenie budynków wysokich w Moskwie
    W Moskwie wybudowano ponad 11 000 budynków przekraczających 35 metrów, tworzących gęstą zabudowę wielorodzinną.
  122. Liczba drapaczy chmur w panoramie stolicy
    W granicach Moskwy znajduje się ponad 40 wieżowców powyżej 150 metrów, zlokalizowanych głównie w dzielnicy biznesowej MIBC.
  123. Krajowe minimum termiczne w Wierchojańsku
    W Wierchojańsku w lutym 1892 roku odnotowano temperaturę -67,8 °C, co uznano za absolutne minimum termiczne półkuli północnej.
  124. Absolutny rekord upału w Kałmucji
    Rekord ciepła w Rosji padł w lipcu 2010 roku w Kałmucji na stacji Utta, gdzie termometry wskazały 45,4 °C w cieniu.
  125. Główne przyczyny śmiertelności mieszkańców
    Najczęstszą przyczyną zgonów w Rosji pozostają choroby układu sercowo-naczyniowego oraz choroba niedokrwienna serca.
  126. Oczekiwana długość trwania życia
    Średnia długość życia w Rosji wynosi 74 lata dla kobiet oraz zaledwie 61,6 lat dla mężczyzn, ukazując głęboką lukę zdrowotną.
  127. Minimalny wiek zawarcia małżeństwa
    Zgodnie z kodeksem rodzinnym wiek uprawniający do ślubu wynosi 18 lat, z możliwością obniżenia do 16 lat w szczególnych wypadkach.
  128. Wiek kobiet rodzących pierwsze dziecko
    Średni wiek kobiet rodzących pierwsze dziecko wynosi 25,9 lat według oficjalnych rejestrów demograficznych Rosstatu.
  129. Współczynnik dzietności w Federacji Rosyjskiej
    Współczynnik dzietności w Rosji wynosi 1,42 dziecka na kobietę, kształtując się znacznie poniżej poziomu zastępowalności pokoleń.
  130. Mediana wieku populacji federacji
    Mediana wieku mieszkańców Rosji wynosi 40,3 lat w danych spisowych, co wskazuje na proces trwałego starzenia się narodu.
  131. Struktura wiekowa społeczeństwa rosyjskiego
    Dzieci do 14 lat stanowią 16,7% populacji Rosji, osoby w wieku 15-64 lata to 68%, a seniorzy powyżej 65 lat obejmują 15,3% obywateli.
  132. Roczna dynamika demograficzna zgonów
    W Rosji rejestruje się rocznie około 1,2 miliona urodzeń przy ponad 1,8 miliona zgonów, co generuje stały ubytek naturalny.
  133. Najgłębsza depresja lądowa na kontynencie
    Nizina Nadkaspijska i brzeg Morza Kaspijskiego leżą 28 metrów poniżej poziomu morza, stanowiąc najniższy punkt w Europie.
  134. Likwidacja sezonowej zmiany czasu
    W 2014 roku Rosja zniosła zmianę czasu, wprowadzając na stałe całoroczny standardowy czas zimowy w 11 strefach.
  135. Fonetyka naśladowcza w języku rosyjskim
    Dźwięk miauczenia kota w języku rosyjskim zapisywany jest jako miau-miau lub mur-mur w literaturze dziecięcej.
  136. Relacje Katarzyny II ze Stanisławem Poniatowskim
    W 1755 roku w Petersburgu wielka księżna Katarzyna nawiązała romans z późniejszym ostatnim królem Polski Stanisławem Augustem Poniatowskim.
  137. Udział w tworzeniu globalnego produktu brutto
    Udział gospodarki Rosji w światowym produkcie brutto wynosi około 1,9% w ujęciu nominalnym.
  138. Rozpiętość stref czasowych na terytorium
    Terytorium Federacji Rosyjskiej podzielone jest na 11 równoległych stref czasowych, od Kaliningradu (UTC+2) po Kamczatkę (UTC+12).
  139. Wiek odpowiedzialności karnej nieletnich
    Zgodnie z kodeksem karnym odpowiedzialność karna za ciężkie przestępstwa rozpoczyna się w Rosji od ukończenia 14. roku życia.
  140. Areał i struktura gruntów ornych
    Grunty rolne w Rosji obejmują ponad 2,1 miliona km², co odpowiada 13% powierzchni tego rozległego państwa.
  141. Wskaźnik posiadania broni w społeczeństwie
    W Rosji legalną broń palną posiada około 89 na 1000 mieszkańców, głównie w postaci strzelb myśliwskich na Syberii.
  142. Najwyżej położona osada w Europie
    Wysokogórska wieś Kuruszu w Dagestanie leży na wysokości 2560 m n.p.m., będąc najwyższą stałą osadą w Europie.

    zobacz: Najwyżej położone miasta według krajów świata

  143. Prawa wyborcze kobiet po rewolucji lutowej
    Kobiety w Rosji uzyskały pełne prawa wyborcze w lipcu 1917 roku na mocy dekretu Rządu Tymczasowego po rewolucji lutowej.
  144. Czas rejestracji podmiotu gospodarczego
    Dzięki cyfryzacji procedury rejestracji spółki z o.o. w Federalnej Służbie Podatkowej trwają 3 dni robocze.
  145. Członkostwo założycielskie w ONZ
    ZSRR był członkiem założycielem ONZ 24 października 1945 roku, a Rosja przejęła stałe miejsce w Radzie Bezpieczeństwa w 1991 roku.
  146. Ustawowy tygodniowy czas pracy
    Standardowy czas pracy w pełnym wymiarze wynosi w Rosji 40 godzin tygodniowo zgodnie z kodeksem pracy.
  147. Stopień urbanizacji społeczeństwa
    W miastach mieszka 75% ludności Federacji Rosyjskiej, z silną koncentracją w wielkich aglomeracjach zachodnich.
  148. Zasoby leśne w powierzchni kraju
    Lasy pokrywają 49,4% terytorium Rosji, zajmując obszar ponad 8 milionów kilometrów kwadratowych tajgi.
  149. Moratorium na wykonywanie kary śmierci
    Ostatnią egzekucję wykonano w 1996 roku w więzieniu Butyrki, po czym wprowadzono bezterminowe moratorium na karę śmierci.
  150. Regulacje dotyczące wizerunku w przestrzeni
    Prawo pracy i przepisy służb mundurowych zakazują widocznych tatuaży na twarzy u funkcjonariuszy publicznych.
  151. Stawka podatku dochodowego od firm
    Podstawowa stawka podatku dochodowego od osób prawnych CIT w Rosji wynosi 20%, dzielona między budżet federalny i regionalny.
  152. Podstawowa stawka podatku VAT
    Od 2019 roku podstawowa stawka podatku VAT w Rosji wynosi 20%, po podwyżce z dotychczasowego poziomu 18%.
  153. Wskaźnik inflacji konsumenckiej
    Wskaźnik rocznej inflacji CPI w Rosji w 2022 roku wyniósł 11,9% w następstwie sankcji międzynarodowych i załamania importu.
  154. Krajowy system nawigacji satelitarnej GLONASS
    Federacja Rosyjska zarządza własnym globalnym systemem pozycjonowania GLONASS, opartym na konstelacji 24 satelitów.
  155. Orbitalny eksperyment ze zwierciadłem Znamya
    W lutym 1993 roku stacja Mir rozwinęła 20-metrowe kosmiczne zwierciadło Znamya 2, oświetlając 5-kilometrowy pas Ziemi w nocy.
  156. Dystans do stolicy Białorusi
    Najbliżej położoną stolicą zagraniczną w linii prostej od Moskwy jest Mińsk w odległości 675 km na zachód.
  157. Odległość do stolicy Nowej Zelandii
    Najbardziej oddaloną stolicą świata w linii prostej od Moskwy jest Wellington leżące w odległości 16 547 km.
  158. Wolumen produkcji samochodów osobowych
    W 2020 roku w rosyjskich fabrykach wyprodukowano 1,43 miliona aut, po czym nastąpiło wycofanie zachodnich koncernów motoryzacyjnych.

    zobacz: 10 krajów produkujących najwięcej pojazdów silnikowych

  159. Zbiory jabłek w sadownictwie
    Roczna produkcja jabłek w rosyjskich sadach przekracza 1,9 miliona ton owoców, koncentrując się w Kraju Krasnodarskim.

    zobacz: 10 krajów z największą produkcją jabłek na świecie

  160. Globalny prymat w powierzchni lasów
    Z powierzchnią lasów przekraczającą 808 milionów hektarów Rosja posiada największy areał leśny na kuli ziemskiej.

    zobacz: 10 najbardziej zalesionych krajów

  161. Długość lądowej granicy z Kazachstanem
    Granica lądowa między Rosją a Kazachstanem liczy 7598 kilometrów długości, będąc najdłuższą ciągłą granicą lądową na świecie.

    zobacz: 10 najdłuższych granic w Azji

  162. Długość jaskini Botowskiej na Syberii
    Jaskinia Botowska w obwodzie irkuckim liczy 69,7 km zbadanych korytarzy, będąc najdłuższą jaskinią w całej Rosji.

    zobacz: 10 najdłuższych jaskiń w Azji

  163. Pożar tajgi kurkowo-szyrawski z 1936 roku
    W sierpniu 1936 roku wielki pożar lasów w obwodzie riazańskim zniszczył setki wsi i pochłonął ponad 1200 ofiar śmiertelnych.

    zobacz: 10 najbardziej śmiercionośnych pożarów

  164. Letnie pożary torfowisk wokół Moskwy
    Fala upałów z 2010 roku doprowadziła do pożarów torfowisk, pokrywając Moskwę gęstym toksycznym smogiem na wiele tygodni.

    zobacz: 10 najbardziej śmiercionośnych fal upałów

  165. Zbiory Rosyjskiej Biblioteki Narodowej w Petersburgu
    Rosyjska Biblioteka Narodowa w Petersburgu przechowuje ponad 38 milionów dokumentów, w tym bezcenny Kodeks z Petersburga z 1008 roku.

    zobacz: 10 największych bibliotek w Europie

  166. Obszar i hydrologia Morza Kaspijskiego
    Morze Kaspijskie o powierzchni 371 000 km² jest największym jeziorem bezodpływowym globu, oblewającym brzegi pięciu państw.

    zobacz: 10 największych jezior na świecie

  167. Pojemność kompleksu hotelowego Izmajłowo
    Wybudowany na igrzyska w 1980 roku kompleks hotelowy Izmajłowo w Moskwie mieści 5000 pokoi w czterech wieżowcach.

    zobacz: 10 największych hoteli na świecie

  168. Rekordowa widownia koncertu Jeana-Michela Jarre'a
    W 1997 roku pod Uniwersytetem Moskiewskim koncert Jeana-Michela Jarre'a z okazji 850-lecia Moskwy zgromadził 3,5 miliona widzów.

    zobacz: 10 największych koncertów pod względem widowni

  169. Powierzchnia wystawiennicza Ermitażu
    Kompleks pałacowy Ermitażu dysponuje 66 842 m² powierzchni wystawowej w 350 reprezentacyjnych salach muzealnych.

    zobacz: 10 największych muzeów w Europie

  170. Obszar Ogrodu Zoologicznego w Moskwie
    Założony w 1864 roku Moskiewski Ogród Zoologiczny zajmuje 21 hektarów i prezentuje ponad 1000 gatunków zwierząt świata.

    zobacz: 10 największych ogrodów zoologicznych

  171. Powierzchnia azjatyckiej części terytorium
    Azjatycka część Federacji Rosyjskiej zajmuje 13,1 miliona km², co stanowi 77% powierzchni całego państwa.

    zobacz: 10 największych państw pod względem powierzchni w Azji

  172. Maksymalny zasięg terytorialny Imperium Rosyjskiego
    W 1866 roku Imperium Rosyjskie obejmowało obszar 23,7 miliona km² na trzech kontynentach: w Europie, Azji i Ameryce Północnej.

    zobacz: 10 największych państw w historii według powierzchni

  173. Wulkaniczna geneza szczytu Elbrus
    Góra Elbrus o wysokości 5642 m n.p.m. na Kaukazie jest wygasłym wulkanem i zarazem najwyższym szczytem kontynentu europejskiego.

    zobacz: 10 największych wulkanów w Europie

  174. Parametry wieżowca Łachta Centr
    Petersburski wieżowiec Łachta Centr mierzy dokładnie 462,5 metra wysokości i jest siedzibą koncernu energetycznego Gazprom.

    zobacz: 10 najwyższych budynków w Europie

  175. Wysokość pomnika Matka Ojczyzna Wzywa!
    Wzniesiony na Kurhanie Mamaja w Wołgogradzie pomnik Matka Ojczyzna Wzywa! ma 85 metrów wysokości betonu i stali.

    zobacz: 10 najwyższych pomników

  176. Stan parku samochodowego w Rosji
    W 2022 roku w Rosji zarejestrowano ponad 58 milionów pojazdów mechanicznych, co dawało wskaźnik 395 aut na 1000 obywateli.

    zobacz: Pojazdy mechaniczne w krajach świata

  177. Długość Kolei Transsyberyjskiej
    Główny szlak Kolei Transsyberyjskiej liczy 9289 km z Moskwy do Władywostoku, przecinając 8 stref czasowych i 16 wielkich rzek.
  178. Odkrycie układu okresowego pierwiastków
    W 1869 roku Dymitr Mendelejew sformułował w Petersburgu prawo okresowości pierwiastków chemicznych, przewidując istnienie nieznanych wówczas pierwiastków.
  179. Przełom w technologii kosmicznej Sputnik
    Dnia 4 października 1957 roku wystrzelono Sputnika 1, pierwszego sztucznego satelitę Ziemi, zapoczątkowując erę podboju kosmosu.
  180. Zasoby gazu ziemnego koncernu Gazprom
    Rosja dysponuje największymi na świecie zasobami gazu ziemnego szacowanymi na 38 bilionów m³, skupionymi w rejonie Jamalsko-Nienieckim.
  181. Słupy wietrzenia Manpupunior na Uralu
    Siedem kamiennych ostańców Manpupunior w Republice Komi wznosi się na wysokość do 42 metrów, stanowiąc geologiczny pomnik przyrody.
  182. Konstrukcja automatycznego karabinka Kałasznikowa
    Skonstruowany w 1947 roku karabinek AK-47 autorstwa Michaiła Kałasznikowa wyprodukowano w ponad 100 milionach egzemplarzy na całym świecie.
  183. Gejzery w Dolinie Gejzerów na Kamczatce
    Odkryta w 1941 roku Dolina Gejzerów na Kamczatce skupia ponad 20 dużych gejzerów wyrzucających wrzątek i parę na wysokość kilkunastu metrów.
  184. Kopalnia diamentów Mir w Jakucji
    Odkrywkowa kopalnia diamentów Mir ma 525 metrów głębokości i 1200 metrów średnicy, tworząc głęboki krater w wiecznej zmarzlinie.
  185. Eksklawa obwodu królewieckiego nad Bałtykiem
    Wydzielony obwód królewiecki o powierzchni 15 125 km² stanowi silnie zmilitaryzowaną eksklawę Rosji otoczoną przez Polskę, Litwę i Morze Bałtyckie.
  186. Dolina Śmierci w rejonie rzeki Wiluj
    W rejonie rzeki Wiluj w Jakucji występują anomalne formacje geologiczne i kotły metalowe, określane w folklorze mianem Doliny Śmierci.
  187. Budowa Petersburga nad bagnami Newy
    W 1703 roku car Piotr I Wielki założył Petersburg na bagnistych wyspach ujścia Newy, przenosząc tam stolicę państwa w 1712 roku.
  188. Ochrona tygrysa amurskiego na Dalekim Wschodzie
    W lasach Kraju Nadmorskiego żyje około 600 tygrysów amurskich, największych dzikich kotów na świecie objętych ścisłą ochroną.
  189. Bitwa pod Borodino w kampanii 1812 roku
    Pod Borodino we wrześniu 1812 roku w starciu armii Kutuzowa i Napoleona zginęło lub odniosło rany ponad 70 000 żołnierzy obu stron.
  190. Pierwsza elektrownia jądrowa na świecie
    W 1954 roku w Obnińsku uruchomiono pierwszą na świecie cywilną elektrownię jądrową AM-1 o mocy 5 MW z reaktorem grafitowym.
  191. Tradycyjne drewniane lalki matrioszki
    Pierwszą rosyjską matrioszkę wykonano w 1890 roku w podmoskiewskiej posiadłości Abramcewo, inspirując się japońską figurką mędrca Fukurumy.
  192. Katastrofa meteorytu tunguskiego z 1908 roku
    W czerwcu 1908 roku nad rzeką Podkamienna Tunguska eksplozja ciała niebieskiego o sile 15 megaton powaliła 80 milionów drzew na obszarze 2000 km².
  193. Bariera przeciwpowodziowa w Zatoce Fińskiej
    Ukończona w 2011 roku tama petersburska o długości 25 km chroni dawne miasto carów przed niszczycielskimi wezbraniami wód Bałtyku.
  194. Teatr Bolszoj i tradycja rosyjskiego baletu
    Gmach Teatru Bolszoj wzniesiony w 1825 roku w Moskwie pozostaje jedną z najbardziej prestiżowych scen baletowych i operowych świata.
  195. Syberyjska kolej magistralna BAM
    Linia Bajkalsko-Amurska (BAM) liczy 4324 km i została poprowadzona przez skrajnie trudne tereny wiecznej zmarzliny na północ od Transsybu.
  196. Wydobycie niklu i palladu w Norylsku
    Zakłady w arktycznym Norylsku odpowiadają za 40% światowej produkcji palladu, działając w warunkach wiecznej zmarzliny.
  197. Bitwa stalingradzka i zwrot strategiczny
    Obrona Stalingradu toczona w latach 1942-1943 kosztowała życie ponad 1,5 miliona ludzi i złamała ofensywny potencjał Wehrmachtu na wschodzie.
  198. Kolekcja jaj jubilerskich Fabergé
    Pracownia Petera Carla Fabergé stworzyła 52 carskie jaja wielkanocne ze złota, platyny i kamieni szlachetnych dla rodziny Romanowów.
  199. Flota lodołamaczy o napędzie atomowym
    Rosja jest jedynym państwem na świecie eksploatującym flotę cywilnych lodołamaczy o napędzie jądrowym typu Arktika na Północnej Drodze Morskiej.
  200. Zabytkowy zespół drewniany na wyspie Kiży
    Na wyspie Kiży na jeziorze Onega wznosi się 22-kopułowa cerkiew Przemienienia Pańskiego z 1714 roku, wzniesiona w całości z drewna bez gwoździ.
  201. Traktat z Nerczyńska z Chinami z 1689 roku
    Podpisany w 1689 roku Traktat w Nerczyńsku był pierwszym formalnym porozumieniem granicznym i handlowym pomiędzy carską Rosją a cesarstwem Qing.
  202. Rezerwat biosfery delta Wołgi i lotosy
    W delcie Wołgi pod Astrachaniem rosną pola lotosu orzechodajnego, będące najbardziej wysuniętym na północ naturalnym stanowiskiem tej rośliny.
  203. Odkrycie komory bursztynowej w Carskim Siole
    Zrekonstruowana w 2003 roku Bursztynowa Komnata w Carskim Siole powstała z 6 ton bałtyckiego bursztynu, zastępując oryginał zaginiony w 1945 roku.
  204. Pancernik Potiomkin i bunt na Morzu Czarnym
    W czerwcu 1905 roku na pancerniku Kniaź Potiomkin wybuchł bunt marynarzy Floty Czarnomorskiej, który stał się symbolem pierwszej rewolucji rosyjskiej.
  205. Zasoby słodkowodnej foki bajkalskiej
    Endemiczna foka bajkalska (nerpa) liczy ponad 100 000 osobników i jest jedynym na Ziemi gatunkiem foki żyjącym wyłącznie w wodach słodkich.
  206. Wodospad Talnikowy na płaskowyżu Putorana
    Na Płaskowyżu Putorana znajduje się wodospad Talnikowy o wysokości 482 metrów, będący jednym z najwyższych kaskadowych progów wodnych w Azji.
  207. Cargrad i rola Trzeciego Rzymu
    Po upadku Konstantynopola w 1453 roku mnich Filoteusz sformułował doktrynę głoszącą, że Moskwa jest duchowym Trzecim Rzymem.
  208. Eksploracja dna oceanu pod Biegunem Północnym
    W sierpniu 2007 roku batyskafy Mir-1 i Mir-2 zeszły na dno Oceanu Arktycznego na głębokość 4261 metrów, wbijając tytanową flagę Rosji pod biegunem.
  209. Bitwa na Jeziorze Pejpus w 1242 roku
    W bitwie na lodzie Jeziora Pejpus w kwietniu 1242 roku książę Aleksander Newski rozbił wojska zakonu kawalerów mieczowych.
  210. Zasoby mineralne Półwyspu Chibin na Północy
    W masywie Chibinów na Półwyspie Kolskim występuje ponad 500 minerałów, w tym największe światowe złoża apatytów i nefelinów.
  211. Tradycja herbaciana i kultura samowara
    Wytwarzane od XVIII wieku w Tule samowary miedziane stały się centrum rosyjskiego rytuału picia mocnej herbaty z konfiturami.

128 ciekawostek o Rumunii

  1. Deklaracja niepodległości w 1877 roku
    Rumunia ogłosiła niepodległość od Imperium Osmańskiego 9 maja 1877 roku w trakcie wojny rosyjsko-tureckiej. Pełne międzynarodowe uznanie suwerenności nastąpiło na kongresie berlińskim w 1878 roku.
  2. Gęstość zaludnienia około 80 osób na km²
    Średnia gęstość zaludnienia wynosi około 84 osób na km², przy czym ludność koncentruje się w Nizinie Wołoskiej i Mołdawii Zachodniej. Regiony karpackie i deltowe charakteryzują się znacznie niższym zaludnieniem.
  3. Powierzchnia terytorium 238 397 km²
    Całkowity obszar lądowy wynosi 238 397 km², co czyni Rumunię 1,3-krotnie mniejszą od Polski. Kraj jest dziewiątym co do wielkości państwem Unii Europejskiej pod względem powierzchni.
  4. Struktura wyznaniowa Kościoła prawosławnego
    Kościół Prawosławny skupia 86,5% populacji państwa według danych ze spisu powszechnego. Rumuński Kościół Prawosławny jest drugim co do wielkości Kościołem prawosławnym na świecie.
  5. Bieg Dunaju przez terytorium kraju
    Rzeka Dunaj osiąga długość 1075 kilometrów w granicach Rumunii, tworząc największą deltę rzeczną w UE. Rzeka stanowi główną oś transportu śródlądowego i granicę z Serbią i Bułgarią.
  6. Gimnastyka sportem narodowym
    Gimnastyka artystyczna i sportowa jest uznawana za nieoficjalny sport narodowy dzięki licznym złotym medalom olimpijskim. Nadia Comăneci jako pierwsza w historii uzyskała notę 10,0 na igrzyskach w Montrealu w 1976 roku.
  7. Republikański ustrój parlamentarny
    Kraj funkcjonuje jako republika semiprezydencka, w której prezydent wybierany w wyborach powszechnych powołuje premiera. Parlament dwuizbowy składa się z Izby Deputowanych i Senatu.
  8. Polonia w Rumunii około 3000 osób
    Zarejestrowana społeczność polska liczy około 3000 stałych rezydentów, mieszkających głównie w Bukareszcie, Klużu-Napoca i Timișoarze. Działa Związek Polaków w Rumunii z siedzibą w Suczawie.
  9. Szczyt Moldoveanu 2544 m n.p.m.
    Najwyższym punktem kraju jest szczyt Moldoveanu wznoszący się na 2544 m n.p.m. w paśmie Făgăraș w Karpatach Południowych. Drugim co do wysokości szczytem jest Negoiu (2535 m n.p.m.).
  10. Rumunia ziemią Boga według wierzeń ludowych
    Rumuni tradycyjnie określają swój kraj mianem „Grădina Maicii Domnului" (Ogród Matki Bożej), wierząc w boską opatrzność nad zróżnicowanym krajobrazem gór, równin i wybrzeża Morza Czarnego.
  11. Straty ludności w II wojnie światowej
    W latach 1940-1945 Rumunia straciła około 377 000 obywateli (wojskowych i cywilnych), co stanowiło około 2% populacji. Kraj ponosił straty po stronie Osi do 1944 roku, następnie po stronie aliantów.
  12. Pałac Parlamentu w Bukareszcie
    Wzniesiony w latach 80. XX wieku Pałac Parlamentu jest drugim co do wielkości budynkiem administracyjnym świata po Pentagonie. Koszt budowy przekroczył 3,5 miliarda euro przy użyciu materiałów z całego kraju.
  13. Najmniejszy banknot świata 10 bani z 1917 roku
    W 1917 roku wydano banknot o nominale 10 bani o wymiarach 27,5 × 38 mm, będący najmniejszym papierowym środkiem płatniczym w historii numizmatyki. Emitowano go w okresie okupacji niemieckiej.
  14. Lodowiec Scărișoara w górach Apuseny
    Podziemny lodowiec Scărișoara w masywie Bihor liczy ponad 3500 lat i zawiera 75 000 m³ lodu. Jest drugim co do wielkości podziemnym lodowcem w Europie po lodowcu w jaskini Eisriesenwelt w Austrii.
  15. Bezdomne psy na ulicach miast
    Na ulicach rumuńskich miast żyje szacunkowo ponad 250 000 bezdomnych psów. W Bukareszcie prowadzone są programy sterylizacji i adopcji, zmniejszające liczbę bezpańskich zwierząt.
  16. Muzeum ASTRA w Sybinie z 400 obiektami
    Muzeum Techniki Ludowej ASTRA w Sybinie prezentuje ponad 400 zabytkowych obiektów architektury ludowej, w tym młyny wodne, wiatraki, kuźnie i prasy do wina z różnych regionów Rumunii.
  17. Timișoara pierwsze oświetlenie elektryczne w Europie
    Timișoara było pierwszym miastem w Europie, które wprowadziło elektryczne oświetlenie ulic w 1889 roku. W 1869 roku uruchomiono tu również pierwsze konne tramwaje na kontynencie.
  18. Samolot Coandă-1910 z napędem odrzutowym
    Henri Coandă zaprojektował i zbudował w 1910 roku pierwszy na świecie samolot z napędem odrzutowym Coandă-1910. Maszyna zaprezentowana na paryskim salonie lotniczym wykorzystywała silnik termoodrzutowy.
  19. Najwęższa ulica Strada Sforii w Braszowie
    Ulica Strada Sforii w Braszowie ma szerokość zaledwie 1,32 metra, będąc jedną z najwęższych ulic w Europie. Łączy dwie historyczne dzielnice miasta i jest atrakcją turystyczną.
  20. Barwny cmentarz w Săpânța (Cimitirul Vesel)
    Cmentarz w Săpânța koło Marmarosz słynie z kolorowych drewnianych nagrobków z malowanymi scenami z życia zmarłych. Nazywany jest „Wesołym Cmentarzem" (Cimitirul Vesel) i wpisany na listę UNESCO.
  21. Pozycja w rankingu militarnym Global Firepower
    Siły Zbrojne Rumunii zajmują 37. miejsce na świecie w zestawieniu Global Firepower. Potencjał armii koncentruje się na interoperacyjności z siłami NATO i ochronie wschodniej flanki sojuszu.
  22. Liczebność personelu wojskowego
    Stały personel armii liczy około 65 000 żołnierzy zawodowych, wspieranych przez formacje rezerwowe. Pobór powszechny zawieszono w 2006 roku na rzecz armii w pełni zawodowej.
  23. Wyposażenie czołgi TR-85 i myśliwce F-16
    Wojska lądowe użytkują czołgi TR-85M1 i transportery opancerzone Piranha III. Siły powietrzne dysponują myśliwcami F-16 Fighting Falcon zakupionymi od Portugalii i Norwegii.
  24. Budżet obronny około 4,5 miliarda euro
    Roczny budżet obronny wynosi około 4,5 miliarda euro (ponad 2% PKB). Kraj realizuje program modernizacji sił zbrojnych w ramach zobowiązań sojuszniczych NATO.
  25. Flota morska w Konstancy i Manalii
    Marynarka Wojenna operuje flotą fregat typu Regele Ferdinand i okrętów podwodnych typu Kilo. Port w Konstancy jest największym portem morskim na Morzu Czarnym.
  26. Zero tolerancji dla alkoholu u kierowców
    Dopuszczalne stężenie alkoholu we krwi kierowcy wynosi 0,0 promila. Policja drogowa prowadzi rygorystyczne kontrole trzeźwości, a przekroczenie limitu grozi odpowiedzialnością karną.
  27. Banknot milionowy 1 000 000 lei z 2003 roku
    W 2003 roku wprowadzono banknot o nominale 1 000 000 lei, będący najwyższym nominałem w historii rumuńskiej waluty. W 2005 roku przeprowadzono denominację, zastępując 10 000 starych lei 1 nowym lei.
  28. Miniaturki wódki 0,2 l w sklepach
    W sklepach spożywczych dostępna jest wódka 37,5% w kartonikach 0,2 l, popularna wśród konsumentów o niższych dochodach. Alkohol jest tani i łatwo dostępny w całym kraju.
  29. Płaca minimalna 3300 lei w 2024 roku
    Ustawowa płaca minimalna wynosi 3300 lei miesięcznie (około 2700 PLN) w sektorze prywatnym. W budownictwie i rolnictwie obowiązuje podwyższone minimum 3700 lei.
  30. Średnia pensja 7500 lei brutto
    Średnie miesięczne wynagrodzenie brutto wynosi około 7500 lei (około 6200 PLN) według Narodowego Instytutu Statystycznego (INS). Występują dysproporcje między Bukaresztem a prowincją.
  31. Podatek dochodowy liniowy 10%
    Stawka podatku dochodowego od osób fizycznych wynosi 10% (podatek liniowy). Podatek dochodowy od osób prawnych (CIT) wynosi 16%, a dla mikroprzedsiębiorstw 1-3% od przychodu.
  32. Wiek emerytalny 65 lat mężczyzn i 63 lata kobiet
    Wiek emerytalny mężczyzn wynosi 65 lat, a kobiet 63 lata (stopniowo podnoszony do 65). Wypłaty realizuje państwowy zakład ubezpieczeń społecznych CNPAS.
  33. Stopa bezrobocia 5,6%
    Stopa bezrobocia wynosi około 5,6% według danych Eurostatu. Rynek pracy cierpi na niedobór wykwalifikowanych pracowników w sektorach IT, budowlanym i medycznym.
  34. Miliarderzy w rankingu Forbes
    Na liście najbogatszych ludzi magazynu Forbes figuruje kilku obywateli Rumunii z majątkami w sektorze energetycznym i handlowym, na czele z Ionem Țiriaciem (bankowość, ubezpieczenia, nieruchomości).
  35. Majątek Iona Țiriacia i holding Țiriac Holding
    Przedsiębiorca Ion Țiriac zgromadził majątek wyceniany na ponad 2 miliardy dolarów dzięki koncernowi Țiriac Holding obejmującemu banki, ubezpieczenia, salony samochodowe i hotele.
  36. Spożycie alkoholu 14,4 litra
    Roczne spożycie czystego alkoholu wynosi około 14,4 litra na mieszkańca powyżej 15. roku życia według WHO. Konsumpcja opiera się na piwie, winie i tradycyjnych wódkach.
  37. Alkohole țuică, palincă i vin fiert
    Tradycyjnymi trunkami są țuică (wódka śliwkowa) i palincă (podwójnie destylowana wódka). Zimą popularny jest grzane wino (vin fiert) z cynamonem i goździkami.
  38. Struktura sprzedaży alkoholu piwo 50%
    W strukturze sprzedaży napojów alkoholowych piwo stanowi 50% rynku, wino 29%, a wódki i spirytusy 21%. Rumunia jest jednym z największych producentów wina w Europie Środkowej.
  39. Obowiązek szkolny 11 lat
    Powszechny obowiązek szkolny trwa 11 lat dla dzieci i młodzieży w wieku 6-17 lat (edukacja podstawowa i średnia). Szkolnictwo publiczne jest bezpłatne.
  40. Wiek rozpoczęcia edukacji 6 lat
    Dzieci rozpoczynają oficjalną edukację w klasie pierwszej w wieku 6 lat. Rok szkolny dzieli się na dwa semestry i trwa od połowy września do końca czerwca.
  41. Średni poziom IQ 94
    Średni wynik standaryzowanych testów poznawczych populacji wynosi 94 punkty. Rumuńscy uczniowie osiągają wysokie wyniki w międzynarodowych olimpiadach matematycznych i informatycznych.
  42. Analfabetyzm 1,2%
    Wskaźnik alfabetyzacji dorosłych obywateli wynosi 98,8%. Programy edukacji dorosłych eliminują resztki analfabetyzmu strukturalnego w regionach wiejskich.
  43. Ryś euroazjatycki symbolem fauny
    Narodowym zwierzęciem jest ryś euroazjatycki (Lynx lynx), zamieszkujący lasy karpackie. W Karpatach rumuńskich żyje największa w Europie populacja rysia, wilków i niedźwiedzi brunatnych.
  44. Zmiana czasu letniego
    Zmiana czasu na zimowy następuje w ostatnią niedzielę października w strefie czasu wschodnioeuropejskiego (UTC+2 / UTC+3).
  45. Dąb drzewem narodowym
    Drzewem narodowym jest dąb (Quercus robur), symbolizujący siłę i długowieczność. Lasy dębowe pokrywają znaczną część nizin i przedgórzy karpackich.
  46. Prędkość w mieście 50 km/h
    Podstawowy limit prędkości w obszarze zabudowanym wynosi 50 km/h, przy czym w centrach historycznych miast znaki wprowadzają strefy 30 km/h.
  47. Poza miastem 90-130 km/h
    Na drogach krajowych limit wynosi 90 km/h, a na autostradach maksymalna dozwolona prędkość dla aut osobowych wynosi 130 km/h.
  48. Wypadki drogowe 1881 ofiar
    Liczba ofiar śmiertelnych wypadków drogowych wynosi około 1700-1900 osób rocznie. Rumunia ma jeden z najwyższych wskaźników śmiertelności drogowej w UE.
  49. Alkohol a wypadki drogowe
    Nietrzeźwi kierowcy odpowiadają za około 5% śmiertelnych kolizji drogowych. Policja drogowa prowadzi całoroczne kontrole trzeźwości na głównych trasach.
  50. Zarejestrowane pojazdy 8,5 mln
    W rejestrach figuruje ponad 8,5 miliona zarejestrowanych pojazdów. Kraj intensywnie rozwija sieć stacji ładowania aut elektrycznych.

    zobacz: Pojazdy mechaniczne w krajach świata

  51. Ubóstwo 4,1% populacji
    Około 4,1% populacji żyje za mniej niż 5,5 USD dziennie według Banku Światowego. Programy socjalne i fundusze UE wspierają redukcję ubóstwa.
  52. Drogi utwardzone 84 185 km
    Łączna sieć dróg publicznych wynosi ponad 84 000 kilometrów, w tym ponad 1000 kilometrów autostrad. Trwają inwestycje w autostradę A1 Bukareszt-Krajowa-Timișoara-Arad.
  53. 45 lotnisk
    Sieć portów lotniczych obejmuje lotniska w Bukareszcie (Otopeni i Băneasa), Klużu-Napoca, Timișoarze i Konstancy, obsługujące rocznie ponad 25 milionów pasażerów.
  54. Koleje 20 077 km
    Koleje państwowe Căile Ferate Române (CFR) zarządzają siecią 20 077 kilometrów torów. Zelektryfikowanych jest 6600 km linii.
  55. Metro w Bukareszcie 69 km
    Metro w Bukareszcie liczy 69,3 kilometra tras i 51 stacji na 4 liniach. Rocznie korzysta z niego około 173 miliony pasażerów.
  56. Dostęp do internetu 85%
    Z sieci internetowej korzysta ponad 85% mieszkańców państwa. Rumunia należy do liderów prędkości internetu stacjonarnego i mobilnego w Europie.
  57. Użytkownicy sieci społecznościowych
    Z platformy Facebook korzysta ponad 9 milionów osób. Rumuni są aktywnymi użytkownikami mediów społecznościowych i platform streamingowych.
  58. Prędkość internetu 232 Mb/s
    Średnia prędkość stacjonarnego internetu szerokopasmowego wynosi ponad 230 Mb/s według pomiarów Speedtest Ookla. Bukareszt jest jednym z najszybszych miast świata pod względem internetu.
  59. Domena internetowa.ro
    Oficjalną domeną najwyższego poziomu państwa jest .ro, zarządzana przez rejestr RoTLD od 1993 roku. Domena.ru należy do Rosji.
  60. Popularne strony.ro
    Do najczęściej odwiedzanych domen należy portal internetowy google.ro, eMAG.ro (największy sklep online) i ProSport.ro.
  61. Rezerwy walutowe Banku Rumunii
    Oficjalne aktywa rezerwowe Banku Rumunii wynoszą ponad 50 miliardów euro. Kraj przyjął strategię wejścia do strefy euro docelowo w 2029 roku.
  62. Rezerwy złota 103,6 tony
    Bank Rumunii posiada 103,6 tony złota w oficjalnych rezerwach, co daje krajowi 36. miejsce na świecie.

    zobacz: Rezerwy złota na świecie

  63. Wartość PKB 350 mld USD
    Wartość produktu krajowego brutto kraju wynosi około 350 miliardów dolarów (ponad 18 000 USD per capita). Gospodarka napędzana jest przez usługi, przemysł i rolnictwo.
  64. Dług publiczny do PKB 47%
    Wskaźnik długu publicznego do PKB wynosi około 47%, mieszcząc się w unijnym kryterium z Maastricht (60%).
  65. Dług zagraniczny brutto
    Łączne zadłużenie zagraniczne brutto wynosi około 120 miliardów euro, odzwierciedlając powiązania kapitałowe sektora bankowego.
  66. Konsumpcja papierosów
    Około 23% dorosłych mieszkańców deklaruje palenie tytoniu. Obowiązuje zakaz palenia w zamkniętych lokalach gastronomicznych i miejscach publicznych.
  67. Pochodzenie narodu rumuńskiego
    Rumuni są potomkami zlatynizowanych Daków i kolonistów rzymskich. Język rumuński należy do grupy języków romańskich wschodnich z wpływami słowiańskimi, węgierskimi i tureckimi.
  68. Język rumuński romański z wpływami słowiańskimi
    Język rumuński jest jedynym językiem romańskim w Europie Wschodniej, około 20% słownictwa ma pochodzenie słowiańskie. Alfabet łaciński przyjęto oficjalnie w 1862 roku.
  69. Najbardziej religijny kraj w Europie
    Ponad 90% mieszkańców deklaruje wiarę religijną, co czyni Rumunię jednym z najbardziej religijnych krajów w Europie. Kościół prawosławny odgrywa ważną rolę w życiu społecznym.
  70. Vlad III Palownik pierwowzór Draculi
    Książę Vlad III cel Mare (Vlad Palownik) był władcą Wołoszczyzny w XV wieku, znanym z walki z Imperium Osmańskim. Jego imię i legenda zainspirowały Brama Stokera do stworzenia postaci hrabiego Draculi.
  71. Najniższa temperatura -38,5 °C
    Najniższą temperaturę powietrza wynoszącą -38,5 °C zarejestrowano w miejscowości Bod w styczniu 1942 roku.
  72. Najwyższa temperatura 44,5 °C
    Krajowy rekord temperatury maksymalnej wynoszący 44,5 °C zanotowano w Brăila w sierpniu 1952 roku.
  73. Choroby układu krążenia
    Choroby układu krążenia i nowotwory odpowiadają za ponad 60% zgonów. Powszechny system ubezpieczeń zdrowotnych CNAS zapewnia dostęp do leczenia.
  74. Średnia długość życia 76 lat
    Średnia oczekiwana długość życia w chwili narodzin wynosi 76,5 roku (80,2 roku dla kobiet oraz 72,6 roku dla mężczyzn).
  75. Czterech noblistów z Rumunii
    Czterech obywateli otrzymało Nagrodę Nobla: George Emil Palade (medycyna 1974), Elie Wiesel (pokój 1986), Herta Müller (literatura 2009) i John Polanyi (chemia 1986).

    zobacz: 13 ciekawostek o Nagrodzie Nobla

  76. Członkostwo w NATO od 2004 roku
    Kraj dołączył do NATO 29 marca 2004 roku. Rumunia gości szczyt sojuszu w Bukareszcie w 2008 roku i jest kluczowym członkiem wschodniej flanki.

    zobacz: 10 ciekawostek o NATO

  77. Wiek małżeński 16 lat kobiety i 18 lat mężczyźni
    Minimalny wiek wstąpienia w związek małżeński wynosi 18 lat (lub 16 lat dla kobiet za zgodą sądu). Śluby cywilne są obowiązkowe przed ceremonią religijną.
  78. Wiek matek przy pierwszym porodzie 26 lat
    Przeciętny wiek kobiety przy narodzinach pierwszego dziecka wynosi 26,5 roku.
  79. Dzietność 1,3
    Współczynnik dzietności wynosi 1,3 dziecka na kobietę, utrzymując się poniżej progu zastępowalności pokoleń.
  80. Mediana wieku 43 lata
    Mediana wieku populacji wynosi 43 lata, co czyni rumuńskie społeczeństwo jednym ze starszych w regionie.
  81. Struktura wiekowa
    Dzieci do 14. roku życia stanowią 14,5% społeczeństwa, osoby w wieku produkcyjnym (15-64 lata) to 70%, natomiast seniorzy powyżej 65 lat stanowią 15,7% ludności.
  82. Bilans urodzeń i zgonów
    W kraju rodzi się rocznie około 180 000 dzieci, a liczba zgonów wynosi około 240 000. Ujemny przyrost naturalny kompensuje emigracja zarobkowa i powroty rodaków.
  83. Odpowiedzialność karna od 14 lat
    Zgodnie z kodeksem karnym pełną odpowiedzialność karną ponoszą osoby, które ukończyły 14. rok życia.
  84. Grunty rolne 139 820 km²
    Użytki rolne zajmują 139 820 km² (61% powierzchni kraju). Rumunia jest jednym z największych producentów kukurydzy, pszenicy i słonecznika w UE.
  85. Broń palna 7 sztuk na 1000 mieszkańców
    Na 1000 mieszkańców przypada około 7 sztuk zarejestrowanej broni palnej, służącej głównie do polowań i sportu.
  86. Najwyższe miasto Fundata 1360 m
    Miejscowość Fundata leży na wysokości 1360 m n.p.m. w Karpatach Południowych, będąc najwyżej położoną miejscowością w kraju.

    zobacz: Najwyżej położone miasta według krajów świata

  87. Rejestracja firmy 11 dni
    Rejestracja spółki handlowej trwa średnio 11 dni. Rumunia poprawiła pozycję w rankingach łatwości prowadzenia działalności gospodarczej.
  88. Członkostwo w ONZ od 1955 roku
    Kraj został przyjęty do ONZ 14 grudnia 1955 roku.
  89. Tydzień pracy 40 godzin
    Ustawowy tydzień pracy wynosi 40 godzin. Pracownikom przysługuje minimum 20 dni roboczych płatnego urlopu wypoczynkowego rocznie.
  90. Urbanizacja 55%
    W obszarach miejskich mieszka 55% populacji kraju. Główne miasta to Bukareszt (1,8 mln), Kluż-Napoka (325 tys.), Timișoara (319 tys.) i Jassy (290 tys.).
  91. Lasy 63 716 km²
    Lasy pokrywają ponad 6,3 miliona hektarów (27,7% powierzchni kraju). Dominują lasy dębowe, bukowe i iglaste w Karpatach.
  92. Zniesienie kary śmierci w 1989 roku
    Kara śmierci została zniesiona po rewolucji w grudniu 1989 roku. Ostatnia egzekucja (dyktatora Nicolae Ceaușescu i jego żony Eleny) miała miejsce 25 grudnia 1989 roku.
  93. Podatki PIT 10% i CIT 16%
    Stawka podatku dochodowego od osób fizycznych wynosi 10%. Podatek dochodowy od osób prawnych CIT wynosi 16%, a dla mikroprzedsiębiorstw 1-3%.
  94. Podatek VAT 19%
    Podstawowa stawka podatku od towarów i usług (TVA) wynosi 19%. Obowiązują stawki obniżone 9% na żywność, leki i hotele oraz 5% na książki.
  95. Inflacja 13,8% w 2022 roku
    Roczny wskaźnik inflacji cen konsumpcyjnych wynosił 13,8% w 2022 roku, spadając do około 6-7% w 2024 roku.
  96. Najbliższa stolica Sofia 295 km
    Najbliższą zagraniczną stolicą od Bukaresztu w linii prostej jest Sofia w Bułgarii, oddalona o 295 kilometrów.
  97. Najdalsza stolica Wellington 17 453 km
    Najdalej położoną stolicą na kuli ziemskiej w linii prostej od Bukaresztu jest Wellington w Nowej Zelandii, oddalone o 17 453 kilometry.
  98. Pałac Parlamentu 365 000 m²
    Pałac Parlamentu w Bukareszcie jest drugim co do wielkości budynkiem administracyjnym świata po Pentagonie, o powierzchni użytkowej 365 000 m².

    zobacz: 10 największych budynków pod względem powierzchni podłóg

  99. Zamek Brana i legenda Draculi
    Zamek w Branie koło Braszowa jest popularnie utożsamiany z siedzibą hrabiego Draculi, choć historycznie należał do królowej Marii. Zamek przyciąga miliony turystów rocznie.
  100. Malowane cerkwie Mołdawii (UNESCO)
    Zespół siedmiu malowanych cerkwi w Mołdawii wpisano na listę UNESCO. Ściany zewnętrzne pokrywają freski z XV-XVI wieku przedstawiające sceny biblijne i żywoty świętych.
  101. Delta Dunaju (UNESCO)
    Delta Dunaju o powierzchni 5800 km² jest największym deltą rzeczną w UE i rezerwatem biosfery. Żyje tu ponad 300 gatunków ptaków, w tym największa kolonia pelikanów w Europie.
  102. Transfăgărășan najpiękniejsza droga świata
    Droga krajowa DN7C przez pasmo Făgăraș (Transfăgărășan) została uznana przez magazyn Top Gear za jedną z najpiękniejszych dróg świata. Liczy 157 km i osiąga wysokość 2042 m n.p.m.
  103. Kopalnie soli w Praid i Turda
    Kopalnia soli w Turda przekształcona została w podziemny park rozrywki z jeziorem, kręgielnią i amfiteatrem na głębokości 112 metrów. Solne powietrze leczy choroby układu oddechowego.
  104. Zamek Peles w Sinaia
    Neorenesansowy zamek Peleș w Sinaia zbudowany w latach 1873-1914 był letnią rezydencją króla Karola I. Interior zdobią witraże, rzeźby w drewnie i kolekcja broni.
  105. Twierdza Sarmizegetusa Regia
    Stolica starożytnego królestwa Daków Sarmizegetusa Regia wpisana na listę UNESCO leży w górach Orăștie. Zachowały się świątynie, mury obronne i kamienne kalendarze.
  106. Rumuńska szkoła gimnastyczna
    Rumuńska szkoła gimnastyczna wykształciła takie legendy jak Nadia Comăneci, Ecaterina Szabo i Simona Amânar. Kraj zdobył ponad 100 medali olimpijskich w gimnastyce.
  107. Katedra Patriarchalna w Bukareszcie
    Katedra Patriarchalna w Bukareszcie z XVII wieku jest siedzibą Rumuńskiego Kościoła Prawosławnego. Wewnątrz przechowywane są relikwie św. Dymitra z Besarabii.
  108. Stare Miasto w Sybinie (UNESCO)
    Historyczne centrum Sybina wpisano na listę UNESCO w 2007 roku. Miasto było Europejską Stolicą Kultury w 2007 roku i słynie z piwnic z oczami (luki w dachach).
  109. Wyspa Księży w Jeziorze Bielea
    Wyspa Księży (Insula Șerpilor) na Jeziorze Bielea w Karpatach jest jedynym w Rumunii miejscem występowania jadowitych żmij zygzakowatych.
  110. Rezerwat niedźwiedzi brunatnych Libești
    Rezerwat niedźwiedzi brunatnych Libești w Karpatach chroni ponad 100 uratowanych niedźwiedzi z nielegalnych hodowli i cyrków. To największy tego typu ośrodek w Europie.
  111. Festiwal Sarmale w Praid
    Festiwal Sarmale w Praid to coroczne święto tradycyjnej potrawy sarmale (gołąbki w liściach kapusty lub winorośli). Konkursy kulinarne przyciągają tysiące gości.
  112. Most Decebal nad Dunajem
    Most imienia Decebala w Drobeta-Turnu Severin łączy Rumunię z Serbią przez Dunaj. Most ma długość 1382 metrów i jest kluczowym elementem korytarza transportowego.
  113. Błota i wygasłe wulkany Berca
    Błota z gazami ziemnymi w Berca (Vulcanii Noroioși) to unikatowy rezerwat geologiczny z formacjami błotno-gazowymi przypominającymi wulkany.
  114. Cytadela Alba Carolina w Alba Iulia
    Barokowa cytadela Alba Carolina w Alba Iulia z XVIII wieku jest symbolem zjednoczenia Rumunii w 1918 roku. Wewnątrz znajduje się katedra koronacyjna.
  115. Rezerwat sfinksu i baby w Bucegi
    W masywie Bucegi znajdują się formacje skalne Sfinks i Baba Mare o antropomorficznych kształtach, powstałe w wyniku erozji wiatrowej.
  116. Muzeum wsi Dimitrie Gusti w Bukareszcie
    Muzeum Wsi im. Dimitrie Gusti w Bukareszcie prezentuje ponad 300 tradycyjnych obiektów architektury ludowej z całej Rumunii.
  117. Kurort nadmorski Mamaia
    Mamaia jest największym kurortem nad Morzem Czarnym w Rumunii, z 8 km piaszczystych plaż i nowoczesną infrastrukturą turystyczną.
  118. Wąwóz Turda Cheile Turzii
    Wąwóz Turda o długości 2900 metrów i wysokości ścian do 300 metrów jest rezerwatem przyrody z rzadkimi gatunkami roślin i ptaków drapieżnych.
  119. Zamek Huniady w Hunedoarze
    Średniowieczny zamek Huniady (Corvinilor) w Hunedoarze z XV wieku jest jednym z największych zamków w Europie Wschodniej z gotyckimi i renesansowymi elementami.
  120. Klasztor Putna w Bukowinie
    Klasztor Putna z XV wieku jest nekropolią książąt mołdawskich i symbolem duchowości rumuńskiej. Słynie z bogato zdobionych fresków i ikon.
  121. Jezioro Czerwone Lacul Roșu
    Jezioro Czerwone (Lacul Roșu) u podnóża góry Hășmaș powstało w 1837 roku w wyniku osunięcia ziemi. Woda zabarwiona jest na czerwono przez żelazo.
  122. Stara stolica Târgoviște
    Târgoviște było stolicą Wołoszczyzny w XV-XVIII wieku. Zachowała się książęca cytadela i Turn Dâmbovicioarei.
  123. Festiwal Filmowy TIFF w Klużu
    Transilvania International Film Festival (TIFF) w Klużu-Napoca jest największym festiwalem filmowym w Rumunii, odbywającym się corocznie od 2002 roku.
  124. Kopalnie złota w Roșia Montană
    Roșia Montană to historyczny region wydobycia złota w Karpatach Zachodnich od czasów rzymskich. Projekt wydobycia przemysłowego budzi kontrowersje ekologiczne.
  125. Rezerwat żubrów w Vama Buzăului
    Rezerwat żubrów w Vama Buzăului w Karpatach chroni reintrodukowane żubry europejskie. To pierwszy taki projekt w Rumunii.
  126. Cytadela Rasnov w Karpatach
    Średniowieczna cytadela Rasnov z XIII wieku leży na wzgórzu nad miastem Râșnov. Zamek pełnił funkcję obronną przed najazdami tureckimi.
  127. Most nad Dunajem w Giurgiu-Ruse
    Most Przyjaźni Giurgiu-Ruse nad Dunajem łączy Rumunię z Bułgarią. Ma długość 2224 metry i jest jednym z dwóch drogowych mostów przez Dunaj.
  128. Festiwal Cerbul de Aur w Braszowie
    Festiwal Cerbul de Aur (Złoty Jeleń) w Braszowie to międzynarodowy festiwal muzyki, odbywający się od 1968 roku. Uczestniczyli w nim tacy artyści jak ABBA, Pink Floyd i Whitney Houston.
Dodaj ciekawostkę
Podana nazwa autora dodana zostanie na stronie pod ciekawostką/ciekawostkami.
Zanim ciekawostka trafi na stronę poznajnieznane.pl poddana zostaje wstępnej weryfikacji. Podanie prawdziwego maila pozwoli nam skontaktować się z Wami w razie jakichś uwag, pytań.
Zależy nam na unikalnej treści, dlatego prosimy dodawać ciekawostki napisane własnymi słowami.
🌍 Odkrywaj dalej! Wybierz kolejne państwo:
🔍

    19 ciekawostek o armii Iranu

    19 ciekawostek o armii Iranu

    Poznaj siły zbrojne Iranu: równoległą armię Pasdaran, podziemne miasta rakietowe, legendarne myśliwce F-14 Tomcat i taktykę roju motorówek. Sprawdź!

    Tanie podróżowanie po Egipcie

    Tanie podróżowanie po Egipcie

    Egipt to nie tylko luksusowe resorty. Dowiedz się, jak zaplanować tanie podróżowanie po Egipcie. Poznaj sposoby na tani transport, noclegi u lokalsów i uliczne jedzenie.

    15 ciekawostek o edukacji w Meksyku

    15 ciekawostek o edukacji w Meksyku

    Poznaj realia meksykańskiego szkolnictwa. Sprawdź, jak działają lekcje z satelity, patriotyczne poniedziałki, darmowe podręczniki i system oceniania.

    Jakie jest najlepsze zoo w Polsce i co warto w nim zobaczyć

    Jakie jest najlepsze zoo w Polsce i co warto w nim zobaczyć

    Wybór najlepszego zoo w Polsce to zadanie złożone, ponieważ każdy obiekt oferuje unikalne doświadczenia i kolekcje zwierząt. Ocena ogrodu zoologicznego zależy od wielu czynników, takich jak dobrostan zwierząt, programy hodowlane, wartość edukacyjna oraz dodatkowe atrakcje. Warto przyjrzeć się kluczowym kryteriom, które pomagają wyłonić liderów w tej kategorii i sprawdzić, które placówki wyróżniają się na tle innych pod względem rzadkich gatunków i nowoczesnej infrastruktury.

    12 ciekawostek o pracy w Gabonie

    12 ciekawostek o pracy w Gabonie

    Poznaj rynek pracy w Gabonie. Sprawdź stawkę SMIG 150 000 XAF, dominację sektora naftowego, politykę gabońszczyzny i zasady nowego kodeksu pracy.

    Artykuły o Republice Południowej Afryki

    Republika Południowej Afryki społeczeństwo

    21 ciekawostek o społeczeństwie Republiki Południowej Afryki

    Republika Południowej Afryki

    Republika Południowej Afryki ciekawostki

    pytania i odpowiedzi grafika

    Republika Południowej Afryki pytania i odpowiedzi

    top 10 grafika

    Republika Południowej Afryki – TOP 10

    Republika Południowej Afryki porady

    Republika Południowej Afryki porady

    Republika Południowej Afryki rekordy

    24 ciekawostki o wszystkim co naj, naj… w Republice Południowej Afryki

    Republika Południowej Afryki geografia

    17 ciekawostek o geografii Republiki Południowej Afryki

    Republika Południowej Afryki prawo, przepisy

    11 ciekawostek o prawie i przepisach w Republice Południowej Afryki

    Republika Południowej Afryki sport

    15 ciekawostek o sporcie w Republice Południowej Afryki

    Pretoria

    15 ciekawostek o stolicy Republiki Południowej Afryki

    ⇒ wszystkie artykuły o Republice Południowej Afryki

    reklama ADDwNET

    Ciekawostki o 194 krajach świataświat grafika

    Quizy o 194 krajach świata

    TOP 10: ciekawostki

    2 komentarze

    1. zgoda dnia 28 marca 2018 o godz. 00:06

      szukam odppowiedzi na pytanie;; co było na starej fladze …czy flsfi ..brytyjska , holenderska i…??? co jeszcze

      Odpowiedz
      • Poznaj nieznane dnia 28 marca 2018 o godz. 09:41

        Poprzednia flaga obowiązująca w latach 1928-1994 była flagą Burów. Przypominała wyglądem holenderską, z tą różnicą, że górny pasek był pomarańczowy, a nie czerwony. W środkowej jej części, na białym pasku, znajdowała się flaga Wielkiej Brytanii, Wolnego Państwa Oranii i Transwalu.

    Wyślij komentarz

    Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *