Surinam historia

Historia Surinamu to fascynująca opowieść o najmniejszym niepodległym państwie Ameryki Południowej, które przeszło niezwykłą transformację z holenderskiej kolonii plantacyjnej w wieloetniczne i wielokulturowe społeczeństwo. Zbiór informacji i ciekawostek (uzyskanie niepodległości, najważniejsze bitwy i wydarzenia).

Ostatnia aktualizacja: 2025-09-18 19:22:56

24 ciekawostki o historii Surinamu

1. Niepodległość od Holandii uzyskana 25 listopada 1975.

Autor: poznajnieznane

2. W kraju tym kobiety mają prawo głosować od 1948 roku.

3. Kraj ten wstąpił do ONZ 4 grudnia 1975 r.

Autor: Statyk

4. Surinam został zauważony przez Krzysztofa Kolumba podczas jego trzeciej podróży w 1498 roku, jednak Hiszpanie nie byli zainteresowani kolonizacją tych terenów z powodu braku złota i gęstej dżungli.

5. Niewolnictwo zostało zniesione w 1863 roku.

Autor: Turyst

6. Na długo przed przybyciem Europejczyków tereny dzisiejszego Surinamu były zamieszkiwane przez ludy autochtoniczne. Największymi narodami w okresie kolonizacji byli Arawakowie, wędrowne plemię przybrzeżne żyjące z myślistwa i rybołówstwa, oraz Karibowie, którzy podporządkowali sobie Arawaków wzdłuż większości wybrzeża. Mniejsze grupy, takie jak Akurio, Trió, Warrau i Wayana, zamieszkiwały tropikalny las deszczowy w głębi lądu.

7. Pierwsze europejskie osadnictwo datuje się na 1613 rok, kiedy Holendrzy założyli placówkę handlową niedaleko wioski “Parmurbo” nad rzeką Surinam.

8. Pierwszą znaczącą próbę kolonizacji podjęli Anglicy. W 1650 roku lord Willoughby, gubernator Barbadosu, sfinansował wyprawę mającą na celu założenie kolonii. Major Anthony Rowse osiedlił się tam w jego imieniu, a do 1663 roku około 50 plantacji pracowało głównie dzięki pracy Indian i 3000 afrykańskich niewolników. Osada liczyła około 1000 białych osadników, do których dołączyli żydowscy uchodźcy z Brazylii, przyciągnięci wolnością religijną gwarantowaną przez Anglików.

9. 26 lutego 1667 roku osada została zaatakowana przez siedem holenderskich okrętów z regionu Zelandii, dowodzonych przez Abrahama Crijnssena. Fort Willoughby został zdobyty następnego dnia po trzech godzinach walki i przemianowany na Fort Zeelandia. Na mocy traktatu z Bredy podpisanego 31 lipca 1667 roku Holendrzy zachowali Surinam, podczas gdy Anglicy zatrzymali dawną holenderską kolonię Nowy Amsterdam (dzisiejszy Nowy Jork). Ten układ został oficjalnie potwierdzony w traktacie westminsterskim w 1674 roku.

10. W 1683 roku powołano Towarzystwo Surinamu (Sociëteit van Suriname), wzorowane na pomyśle Jeana-Baptiste’a Colberta, mające czerpać zyski z zarządzania i obrony kolonii. Jego uczestnikami, z równymi udziałami w odpowiedzialności i zyskach, były miasto Amsterdam, rodzina Van Aerssen van Sommelsdijck oraz Holenderska Kompania Zachodnioindyjska. Towarzystwo przetrwało do 1795 roku, kiedy tego rodzaju handel i działalność uznano za nie do przyjęcia.

11. Niewolnictwo było fundamentem gospodarki kolonii. Do 1713 roku na 200 plantacjach, produkujących głównie cukier, kawę, kakao i bawełnę na eksport do Amsterdamu, pracowało około 13 000 afrykańskich niewolników. Ich traktowanie było okrutne, a niewolnicy периодично uciekali do dżungli, tworząc społeczności Maronów (znanych również jako “Djukas” lub “Bakabusi Nengre”), które atakowały plantacje w poszukiwaniu dóbr i by uwolnić kobiety.

12. W XVIII wieku społeczności Maronów stawiły skuteczny opór. Trzy grupy Maronów podpisały traktaty pokojowe z władzami kolonialnymi, na mocy których zostały uznane za wolnych ludzi i otrzymywały roczny trybut w postaci towarów, które wcześniej “wyzwalali” z plantacji. Znani przywódcy Maronów to Alabi, Boni, Joli-coeur i Broos (Kapitan Broos).

13. Surinam był okupowany przez Brytyjczyków w 1799 roku, po wcieleniu Niderlandów przez Francję, i został zwrócony Holandii w 1816 roku, po klęsce Napoleona. Okres brytyjski nie przyniósł radykalnych zmian w życiu kolonii.

14. Niewolnictwo w Surinamie zostało zniesione stosunkowo późno, bo w 1863 roku, podczas gdy Brytyjczycy znieśli je już w okresie swojich rządów. Jednak wyzwoleni niewolnicy byli zmuszeni kontynuować pracę na plantacjach na podstawie umów do 1873 roku, co było formą częściowego odszkodowania dla ich byłych panów. Co więcej, holenderski rząd w 1863 roku wypłacił każdemu właścicielowi niewolników 300 guldenów holenderskich za stratę siły roboczej.

15. Po ostatecznym uwolnieniu w 1873 roku większość wyzwoleńców opuściła plantacje i przeniosła się do stolicy, Paramaribo. Aby zrekompensować brak siły roboczej, kolonialne władze sprowadzały robotników kontraktowych z Azji. Sprowadzano pracowników z Chin, Portugalii (Madery), Indii Brytyjskich (tworząc społeczność Indo-Surinamczyków) oraz z Holenderskich Indii Wschodnich (głównie z Jawy, tworząc Jawajskich Surinamczyków). Ta polityka imigracyjna ukształtowała niezwykle zróżnicowane etnicznie społeczeństwo Surinamu.

16. W XX wieku eksploatowano bogate zasoby naturalne Surinamu: kauczuk, złoto i boksyt. Amerykańska firma Alcoa uzyskała prawa do dużych obszarów, gdzie odkryto boksyt, surowiec do produkcji aluminium. Kwestia praw do ziemi, przyznanych Maronom na mocy traktatów pokojowych, stała się później przedmiotem międzynarodowych sporów sądowych.

17. 23 listopada 1941 roku, na mocy porozumienia z holenderskim rządem na uchodźstwie, Stany Zjednoczone rozmieszciły wojska w Surinamie, aby chronić strategiczne kopalnie boksytu przed potencjalnym zajęciem przez państwa Osi.

18. W 1949 roku odbyły się pierwsze pełne wybory, a Julius Caesar de Miranda został wybrany na pierwszego premiera Surinamu. W 1954 roku Surinam uzyskał autonomię wewnętrzną, stając się jednym z trzech członków Królestwa Niderlandów obok Antyli Holenderskich i samej Holandii, z którą dzielił kwestie obronności i spraw zagranicznych.

19. Niepodległość od Holandii została ostatecznie przyznana 25 listopada 1975 roku po negocjacjach z lokalnym rządem, na czele którego stał Henck Arron z Narodowej Partii Surinamu (NPS). Pierwszym prezydentem został Johan Ferrier. Holandia zainicjowała program pomocy wart 1,5 miliarda dolarów amerykańskich, który miał trwać do 1985 roku.

20. Pomimo umów gwarantujących obywatelstwo, około jednej trzeciej populacji (głównie wykwalifikowani robotnicy) wyemigrowało do Holandii przed i po ogłoszeniu niepodległości, obawiając się, że nowe państwo nie będzie zdolne do przetrwania. Ta masowa emigracja spowodowała poważne załamanie gospodarcze w Surinamie.

21. 25 lutego 1980 roku demokratycznie wybrany rząd Hencka Arrona został obalony w wojskowym zamachu stanu przeprowadzonym przez sierżanta majora Désiego Bouterse. Prezydent Ferrier początkowo odmówił uznania nowego rządu, mianując Henka China A Sena na premiera, ale kolejny zamach pięć miesięcy później wyniósł China A Sena na stanowisko prezydenta. Reżim stał się coraz bardziej dyktatorski, zawieszając opozycję.

22. Punktem zwrotnym, który wstrząsnął narodem i izolował reżim na arenie międzynarodowej, były tak zwane „Zabójstwa grudniowe” (Decembermoorden). 8 grudnia 1982 roku w Fort Zeelandia wojsko zamordowało 15 prominentnych przeciwników politycznych. W odpowiedzi Holandia i Stany Zjednoczone wstrzymały pomoc dla Surinamu.

23. W 1986 roku wybuchła antyrządowa rebelia Maronów w interiorze, którzy nazywali siebie Komandem Dżungli (Jungle Commando) pod przywództwem Ronniego Brunswijka. Rząd Bouterse brutalnie próbował stłumić powstanie, paląc wioski. Ponad 10 000 Maronów uciekło do francuskiej Gujany jako uznani uchodźcy.

24. W 1987 roku Surinam przyjął nową cywilną konstytucję, a w 1988 roku Ramsewak Shankar został wybrany na prezydenta. Został on obalony w kolejnym wojskowym zamachu stanu zorganizowanym przez Bouterse w 1990 roku. Dopiero w 1991 roku opozycyjna Nowa Fronta na rzecz Demokracji i Rozwoju wygrała wybory parlamentarne, rozpoczynając powolny powrót do trwałej demokracji.

Autor: Pasjonat