Armenia ciekawostki

Armenia, ciekawostki

Armenia jest to państwo w Azji na Kaukazie Południowym.

Kontynent: Azja
Stolica: Erywań
Język: ormiański
Waluta: dram, 1 PLN = 119.14 AMD (kurs: 1 lutego 2022)
Ludność: 2 939 912 (2022)
Powierzchnia: 29 743 km²

Ostatnia aktualizacja: 2026-03-19 15:19:24

122 ciekawostki o Armenii

Armenia ogłosiła niepodległość od Związku Radzieckiego 21 września 1991 roku w wyniku referendum, w którym zdecydowana większość obywateli opowiedziała się za suwerennością. Ten dzień jest obchodzony jako najważniejsze święto państwowe.
Średnia gęstość zaludnienia wynosi około 103 osóby/km² (2025). Dla porównania w Polsce gęstość zaludnienia to około 123 osoby/km².
W Armenii niezwykle popularne są sporty siłowe, takie jak zapasy i podnoszenie ciężarów, w których kraj odnosi międzynarodowe sukcesy. Dużą popularnością cieszą się również szachy, piłka nożna i boks.
Dominującą religią jest chrześcijaństwo, a ponad 92% populacji należy do Apostolskiego Kościoła Ormiańskiego, jednej z najstarszych chrześcijańskich wspólnot narodowych na świecie, o unikalnej liturgii i tradycji.
Najdłuższą rzeką przepływającą przez Armenię jest Araks, która stanowi naturalną granicę z Turcją i Iranem. Jej całkowita długość to ponad 1000 km, ale tylko część tego biegu znajduje się na terytorium Armenii.
Pełna oficjalna nazwa kraju to Republika Armenii (Հայաստանի Հանրապետություն, Hayastani Hanrapetut’yun).
Narodowym napojem jest kawa: mocna, czarna, słodka, parzona w tygielku.
Kraj ten zamieszkuje 1 200 Polaków, głównie potomkowie zesłańców oraz specjalistów, którzy przybyli do kraju w czasach ZSRR.
Najwyższym szczytem Armenii jest wygasły wulkan Aragac (4090 m n.p.m.), który jest masywem składającym się z czterech wierzchołków otaczających krater.
Nazwa Armenia wywodzi się z perskiej nazwy Armanestân i Arman.
Według danych na 2023 rok, około 26,5% ludności Armenii żyło poniżej progu ubóstwa.
Według tradycji za ślub płaci pan młody i jego rodzina.
Najbardziej popularnym gatunkiem muzycznym w Armenii, oprócz muzyki ludowej, jest pop. Dużą popularnością cieszy się również muzyka klasyczna oraz jazz, czego dowodem jest coroczny Yerevan Jazz Fest.
Ormianie posługują się unikalnym alfabetem ormiańskim, stworzonym około 405 roku przez mnicha Mesropa Masztoca. Alfabet ten, składający się z 39 liter, był kluczowy dla zachowania tożsamości narodowej i rozwoju literatury, zwłaszcza po przyjęciu chrześcijaństwa.
Symboliczna dla Ormian góra Ararat, na której według Biblii osiadła Arka Noego, znajduje się obecnie na terytorium Turcji, tuż za granicą. Jest ona jednak doskonale widoczna z Erywania i stanowi centralny element armeńskiej tożsamości narodowej i herbu państwowego.
Diaspora ormiańska na świecie jest znacznie liczniejsza niż populacja kraju. Szacuje się, że poza granicami Armenii mieszka od 7 do 10 milionów osób pochodzenia ormiańskiego, z największymi społecznościami w Rosji, Stanach Zjednoczonych i Francji.
Kuchnia ormiańska jest jedną z najstarszych na świecie i charakteryzuje się wykorzystaniem świeżych ziół, warzyw i mięsa jagnięcego. Kluczowym elementem posiłków jest lawasz, cienki, płaski chleb wypiekany w specjalnym piecu (tonir), który został wpisany na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO.
Ormianie nazywają swój kraj Hajastan (Հայաստան), co oznacza "kraina Hajka". Według legendy, Hajk był prawnukiem Noego i patriarchą, od którego wywodzą się wszyscy Ormianie.
W 1915 roku podczas I Wojny Światowej, doszło do tureckiej rzezi Ormian, w wyniku której życie straciło 30% ówczesnej populacji Armenii (ponad milion osób).
Po II wojnie światowej Armenia stała się najbogatszą republiką ZSRR.
Nie ma czegoś takiego jak recepta. W aptece bez problemu można kupić każdy antybiotyk.
W Armenii obowiązuje zerowa tolerancja dla kierowców prowadzących pojazdy pod wpływem alkoholu (limit 0,0 promila). Kary za złamanie tego przepisu są bardzo surowe.
Granice Armenii z Turcją i Azerbejdżanem pozostają zamknięte od lat 90. XX wieku z powodu nierozwiązanych konfliktów politycznych, w tym kwestii ludobójstwa Ormian i konfliktu o Górski Karabach.
Armenia jest pierwszym krajem na świecie, który przyjął chrześcijaństwo jako religię państwową w 301 roku. Kluczową rolę w chrystianizacji kraju odegrał św. Grzegorz Oświeciciel.
Mężczyźni zgodnie z tradycją ubierają się w ciemne stroje.
W Armenii wiele osób potrafi porozumieć się w języku polskim.
Urzędnicy mają przerwę obiadową między 13 a 14 godziną.
Od 2012 roku Armenia zrezygnowała ze zmiany czasu z zimowego na letni i pozostaje w strefie czasowej UTC+4.
Płaca minimalna w Armenii od 1 stycznia 2023 roku wynosi 75 000 dramów ormiańskich (AMD) miesięcznie (około 770 zł).
Średnie miesięczne wynagrodzenie w Armenii w ostatnich latach dynamicznie rosło. W 2023 roku wynosiło ono około 270 000 AMD (około 2780 zł).
Od 2020 roku w Armenii obowiązuje płaski podatek dochodowy od osób fizycznych, którego stawka wynosi 20%. Zastąpił on wcześniejszy system progresywny.
Standardowy wiek emerytalny w Armenii wynosi 63 lata, zarówno dla kobiet, jak i dla mężczyzn.
Stopa bezrobocia w 2018 roku wynosiła 20,4%. Od tego czasu, dzięki ożywieniu gospodarczemu, wskaźnik ten znacznie spadł i w 2024 roku oscylował wokół 13%.
Narodowym alkoholem Armenii jest brandy, produkowane m.in. w słynnej fabryce Ararat w Erywaniu. Dużą popularnością cieszy się również oghi, czyli tradycyjna wódka owocowa, destylowana najczęściej z morwy, winogron lub śliwek.
Według danych Światowej Organizacji Zdrowia, średnie roczne spożycie alkoholu w Armenii wynosi około 5 litrów czystego spirytusu na osobę.
Najwięcej pije się spirytusu - 85%, następnie piwa - 10% i wina 5%.
Obowiązkowa i bezpłatna edukacja w Armenii trwa 12 lat i obejmuje szkołę podstawową, gimnazjum oraz liceum.
Edukacja rozpoczyna się w wieku 6 lat. Rok szkolny startuje 1 września, w Dniu Wiedzy i Piśmiennictwa.
Średni poziom IQ wynosi 94.
W kraju tym jest 0,2% osób powyżej 15 roku życia, które nie potrafią czytać, ani pisać (około 6 008 osób).
Narodowym owocem Armenii jest morela. Jej łacińska nazwa botaniczna, Prunus armeniaca, oznacza "śliwę armeńską", co historycznie wiązano z pochodzeniem tego owocu. Kolory moreli (pomarańczowy, czerwony i żółty) znalazły odzwierciedlenie w dolnym pasie flagi narodowej.
W terenie zabudowanym dozwolona prędkość w zależności od obszaru waha się od 40 do 60 km/h.
Poza terenem zabudowanym dozwolona prędkość to 90 km/h, a na autostradach 110 km/h.
W 2013 roku na skutek wypadków drogowych życie straciło 316 osób.
1,9 % śmiertelnych wypadków spowodowały osoby będące pod wpływem alkoholu.
Z powodu niedożywienia cierpi 23 % społeczeństwa (około 690 000 osób).
17 % populacji żyje za mniej niż 12 zł dziennie.
W kraju tym jest ponad 7 792 km dróg utwardzonych (0,01 % wszystkich dróg na świecie).
W kraju tym jest 11 lotnisk, 10 z utwardzoną nawierzchnią.
W Armenii tym jest ponad 703 km torów kolejowych (104. miejsce na świecie), dane z 2020 roku. 703 km linii jest zelektryfikowanych.
W Erewanie znajduje się linia metra o długości 13,4 km (10 stacji). Otwarta została w 1981 roku. Rocznie korzysta z niej około 15,8 milionów osób.
W kraju tym ponad ~~2 126 000 (2015)~~ 2 126 716 (2018) osób ma dostęp do internetu (około 71% społeczeństwa).
Założonych zostało około ~~870 000 (2015)~~ 990 000 (2018) kont na Facebooku.
Krajową domeną najwyższego poziomu jest .am. Ze względu na skojarzenie z radiem AM i angielskim słowem "I am", jest chętnie wykorzystywana przez międzynarodowe firmy technologiczne, stacje radiowe i projekty internetowe.
Najpopularniejszymi stronami z rozszerzeniem .am są: statigr.am, google.am i news.am.
Kraj ten posiada w 2018 roku ponad $2 008 000 000 (8 594 240 000 zł) rezerwy walutowej (0,013% rezerw walutowych wszystkich krajów świata).
Produkt krajowy brutto (PKB)...
- w 2015 roku wynosi $11 469 000 000 (49 087 320 000 zł),
- w 2018 roku wynosiła $11 540 000 000 (49 391 200 000 zł).
Dług wewnętrzny na początku 2015 roku wynosił 41,2 % PKB, czyli około: $4 725 228 000 (20 223 975 840 zł).
Dług zagraniczny na początku...
- 2015 roku wynosił około: $8 537 000 000 (36538360000 zł),
- 2018 roku wynosi około: $10 688 000 000 (45744640000 zł).
24 % dorosłych osób mieszkających w tym kraju ma nadwagę.
W kraju tym dorosła osoba pali średnio 135 papierosów miesięcznie.
Najwyższą budowlą w kraju jest wieża telewizyjna w Yerevan o wysokości 311,7 metrów. Powstała w 1977 roku.
Najniższa temperatura: -41,9 °C zmierzona została w Ashotsk.
Rekordowo wysoka temperatura w Armenii, +43,7°C, została odnotowana w mieście Meghri na południu kraju 1 sierpnia 2011 roku.
Armenia jest jednym z najbardziej górzystych krajów na świecie. Średnia wysokość terenu wynosi około 1800 m n.p.m., a około 90% powierzchni kraju leży na wysokości ponad 1000 m n.p.m.
Główną przyczyną zgonów w Armenii, są choroby układu krążenia, w tym choroba niedokrwienna serca i udary mózgu.
Średnia długość życia w tym kraju to 73,7 lata (kobiety - 76,7 lat i mężczyźni - 70,2 lat).
Wiek uprawniający do zawarcia małżeństwa w Armenii wynosi 18 lat. W wyjątkowych przypadkach, za zgodą rodziców i sądu, możliwe jest zawarcie małżeństwa przez osoby, które ukończyły 17 lat.
W kraju tym kobieta rodzi pierwsze dziecko mając średnio 23.5 lat.
Współczynnik dzietności w Armenii jest jednym z niższych w regionie i wynosi około 1,7 dziecka na kobietę.
Średni wiek osób zamieszkujących ten kraj to 34.2 lat.
W kraju tym jest około:
- 571 000 osób (19.05 %) w przedziale wiekowym 0-14 lat.
- 2 106 000 osób (70.24 %) w przedziale wiekowym 15-64 lat.
- 321 200 osób (10.71 %) mających ponad 65 lat.
W kraju tym rocznie rodzi się około 40 800 dzieci (1.4% populacji), a umiera około 28 000 osób (0.9% populacji).
Najniżej położonym miejscem w kraju jest dolina rzeki Debed - 400 m n.p.m.
Armenia jest najstarszym krajem chrześcijańskim na świecie. Władca Tiridates przyjął chrzest w 301 roku n.e.
Suszone pestki moreli, które są jedną z najpopularniejszych przekąsek w Armenii z jednej strony są naturalnym lekiem na raka, a z drugiej zawierają bardzo szkodliwy dla zdrowia cyjanek.
Armenia, jako kraj o wielkich tradycjach szachowych, wprowadziła szachy jako obowiązkowy przedmiot w szkołach podstawowych w 2011 roku, aby rozwijać u dzieci logiczne myślenie i kreatywność.
zobacz: 24 ciekawostki o szachach
W Armenii jest 17106 km² gruntów rolnych (57% powierzchni kraju).
125 osób na 1000 posiada broń palną.
W kraju tym papierosy można kupić od 19 roku życia.
Najwyżej położonym miastem w kraju jest Sevan.
W kraju tym formalności związane z założeniem firmy trwają 24 dni.
Kraj ten wstąpił do ONZ 2 marca 1992 r.
Tydzień pracy wynosi 40 godzin.
Około 64% populacji Armenii mieszka w miastach, z czego największa koncentracja przypada na stolicę, Erywań, gdzie mieszka ponad jedna trzecia wszystkich mieszkańców kraju.
2742 km² powierzchni kraju porastają lasy (9,2%)
Armenia zajmuje 83 miejsce w zestawieniu najlepszych armii świata.
Jest w niej ponad 44 800 zawodowych żołnierzy i 170 900 rezerwistów (2018 rok).
Ilość sprzętu:
- 2018 rok - 229 czołgów, 636 wozów opancerzonych, 64 samolotów odrzutowych i 42 śmigłowców.
Na armię w 2018 roku przeznaczono ponad 512 000 000 dolarów (2 191 360 000 zł).
W kraju tym wysokość podatku dochodowego dla osób fizycznych wynosi 36%, a dla firm 20% (2018 rok).
Podatek od towarów i usług wynosi 20% (2018 rok).
Poziom inflacji w Armenii w 2018 roku wynosi 2,3%.
Najbliższą stolicą w linii prostej od Erywań jest Tbilisi (Gruzja) - 170 km.
Najdalej położoną stolicą w linii prostej od Erywań jest Wellington (Nowa Zelandia) - 15881 km.
Katedra w Eczmiadzynie, zbudowana w latach 301-303, jest uważana za najstarszą katedrę na świecie. Jest to duchowe centrum Apostolskiego Kościoła Ormiańskiego i siedziba jego zwierzchnika.
Poziom inflacji w Armenii w 2022 roku wynosił 8,64% (80. miejsce na świecie).
zobacz: Rezerwy złota na świecie
W 2021 roku w Armenii zarejestrowanych było 524 039 pojazdów mechanicznych (177 na 1 000 mieszkańców) - 115. miejsce na świecie.
zobacz: Pojazdy mechaniczne w krajach świata
W 2023 roku PKB (produkt krajowy brutto) Armenii oszacowano na $24 540 000 000 (114. miejsce na świecie).
zobacz: PKB na świecie
Średnia prędkość internetu w Armenii w 2024 roku to 38,95 Mb/s (98. miejsce na świecie).
zobacz: Prędkość internetu na świecie
Narodowym instrumentem Armenii jest duduk, wykonany z drewna morelowego. Jego melancholijne i głębokie brzmienie jest nieodłącznym elementem ormiańskiej muzyki ludowej i zostało wpisane na listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego UNESCO. Muzykę z wykorzystaniem duduka można usłyszeć m.in. na ścieżce dźwiękowej filmu "Gladiator".
Jednym z najbardziej żywiołowych ormiańskich świąt jest Wardawar, obchodzone 14 tygodni po Wielkanocy. Tego dnia, niezależnie od wieku, wszyscy oblewają się nawzajem wodą, co ma symbolizować oczyszczenie i przynosić szczęście. Tradycja ta ma korzenie w czasach pogańskich.
Armenia słynie z chaczkarów, czyli bogato zdobionych kamiennych płyt wotywnych z motywem krzyża. Każdy chaczkar jest unikalny i stanowi arcydzieło ormiańskiej sztuki rzeźbiarskiej. W całym kraju zachowało się ich kilkadziesiąt tysięcy.
Stolica Armenii została założona w 782 r. p.n.e. jako twierdza Erebuni, co czyni ją starszą od Rzymu. Swoją potoczną nazwę zawdzięcza charakterystycznej architekturze z różowego tufu wulkanicznego, który nadaje miastu unikalny kolor, zwłaszcza o wschodzie i zachodzie słońca.
Położony na skraju głębokiego wąwozu klasztor Tatew to jeden z najważniejszych zabytków Armenii. Można do niego dotrzeć najdłuższą na świecie odwracalną kolejką linową, "Skrzydła Tatewu", która oferuje zapierające dech w piersiach widoki na góry i dolinę rzeki Worotan.
Jezioro Sewan to jedno z największych wysokogórskich jezior na świecie, położone na wysokości około 1900 m n.p.m. Jego krystalicznie czysta, lazurowa woda i otaczające je góry tworzą malowniczy krajobraz. Na półwyspie nad jeziorem znajduje się zabytkowy klasztor Sewanawank.
W ostatnich latach Armenia przeżywa boom w sektorze technologicznym, stając się regionalnym hubem IT. Kraj przyciąga zagranicznych inwestorów i specjalistów.
Gościnność jest fundamentem ormiańskiej kultury. Odmowa zaproszenia na posiłek jest uznawana za nietakt. Uczty (kef) są obfite, a stoły uginają się od tradycyjnych potraw, takich jak szaszłyki (chorowac), gołąbki w liściach winogron (dolma) i różnorodne sałatki.
Khor Virap, malowniczo położony klasztor, tuż przy granicy z Turcją, jest jednym z najważniejszych miejsc pielgrzymkowych w Armenii. To tutaj, w głębokiej studni, przez 13 lat więziony był św. Grzegorz Oświeciciel. Z klasztoru roztacza się ikoniczny widok na ośnieżony szczyt Araratu.
Ormiańskie korzenie mieli wybitni Polacy, tacy jak poeci Juliusz Słowacki i Zbigniew Herbert, reżyser Jerzy Kawalerowicz czy kompozytor Krzysztof Penderecki.
Wzniesiona w I wieku n.e. w stylu grecko-rzymskim, świątynia w Garni jest jedyną zachowaną w całości pogańską budowlą na terenie Armenii. Poświęcona była bogu słońca Mitrze. Została zrekonstruowana w czasach radzieckich.
Mieszczący się w Erywaniu Instytut Matenadaran im. Mesropa Masztoca to jedno z największych na świecie repozytoriów starożytnych manuskryptów. Przechowuje ponad 23 000 rękopisów, które są bezcennym źródłem wiedzy o historii, literaturze i nauce nie tylko Armenii, ale całego regionu.
Charles Aznavour, legendarny francuski piosenkarz i aktor był z pochodzenia Ormianinem i przez całe życie aktywnie działał na rzecz swojej ojczyzny, zwłaszcza po tragicznym trzęsieniu ziemi w 1988 roku. Jest uznawany za bohatera narodowego.
Wszyscy członkowie znanego na całym świecie metalowego zespołu System of a Down mają ormiańskie korzenie. W swojej twórczości często poruszają tematykę ludobójstwa Ormian i sytuacji politycznej w Armenii.
Co roku w październiku w miejscowości Areni odbywa się festiwal wina, podczas którego lokalni producenci prezentują swoje trunki. Region ten jest kolebką winiarstwa – to właśnie tutaj, w jaskini Areni-1, odkryto najstarszą na świecie, liczącą 6100 lat, winnicę.
Geghard, niezwykły kompleks klasztorny, częściowo wykuty w litej skale, jest wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Jego nazwa oznacza "włócznia", co nawiązuje do przechowywanej tu niegdyś Włóczni Przeznaczenia, którą przebito bok Chrystusa.
Ormianie są mistrzami w opowiadaniu historii, anegdot i toastów (kenats). Ta umiejętność jest wysoko ceniona i stanowi ważny element życia towarzyskiego i rodzinnego, a coroczny festiwal opowiadania historii w Tumanyan przyciąga miłośników tej sztuki z całego kraju.
Charakterystyczne dla ormiańskiej architektury sakralnej elementy, takie jak ostrołuki i sklepienia żebrowe, pojawiły się w Armenii na wieki przed tym, zanim stały się popularne w europejskiej architekturze gotyckiej, co sugeruje możliwy wpływ ormiańskich budowniczych na rozwój gotyku.
Owoc granatu jest jednym z najważniejszych symboli narodowych Armenii. Symbolizuje płodność, obfitość i szczęście. Jego motyw jest wszechobecny w ormiańskiej sztuce, rzemiośle i biżuterii.
zobacz: 7 ciekawostek o granatach
Trzęsienie ziemi w Spitaku w 1988 roku to jedno z najtragiczniejszych wydarzeń w nowożytnej historii Armenii. Trzęsienie ziemi o magnitudzie 6,8 zniszczyło miasta Spitak i Leninakan (dziś Giumri), powodując śmierć co najmniej 25 000 osób i pozostawiając setki tysięcy bez dachu nad głową.
Tkactwo dywanów jest jednym z najstarszych rzemiosł w Armenii. Tradycyjne ormiańskie dywany charakteryzują się bogatą symboliką, geometrycznymi wzorami i intensywnymi kolorami, uzyskiwanymi z naturalnych barwników.
Przez ponad 30 lat historia niepodległej Armenii była zdominowana przez krwawy konflikt z Azerbejdżanem o zamieszkaną przez Ormian enklawę Górskiego Karabachu. Konflikt zakończył się w 2023 roku całkowitym przejęciem kontroli nad regionem przez Azerbejdżan i masowym exodusem ludności ormiańskiej.

Dodaj ciekawostkę

Szlak belgijskich piw trapistów: trasa dla smakoszy i fanów historii

Gotowy plan podróży szlakiem belgijskich piw trapistów. Zobacz, jak zorganizować trasę po klasztorach Flandrii i Walonii, gdzie szukać Westvleteren i ile to kosztuje.

19 ciekawostek o zwyczajach w Gruzji

„Supra”, czyli gruzińska uczta, to centrum życia towarzyskiego, podczas której przy suto zastawionym stole rozmawia się o rodzinie, polityce, życiu i śmierci, a celem jest umacnianie więzi… Zbiór informacji i ciekawostek o zwyczajach w Gruzji.

12 ciekawostek o pracy w Botswanie

Rząd Botswany ustala płacę minimalną na 2,7 pula za godzinę. Zobacz, dlaczego formalności trwają 108 dni i jak diamenty napędzają lokalny rynek pracy.

Tanie podróżowanie po Norwegii: sprawdzone sposoby na niskobudżetowy wyjazd

Twarda logistyka i tanie podróżowanie po Norwegii. Zobacz, jak legalnie spać na dziko, ominąć gigantyczne opłaty za promy i ciąć koszty w dyskontach Rema 1000 i Kiwi.