Portugalia ciekawostki

Portugalia położona na zachodnim krańcu Półwyspu Iberyjskiego to najstarsze państwo narodowe Europy o niezmiennych granicach, globalny monopolista przetwórstwa korka oraz pionier wielkich odkryć geograficznych epoki nowożytnej. Poznaj sekrety morskiego stylu manuelińskiego w Belém, fenomen 30-metrowych fal w kanionie Nazaré, historię najstarszego sojuszu wojskowego świata z Anglią, tradycję melancholijnych pieśni fado oraz inżynierię mostu Vasco da Gama.

Kontynent: Europa
Stolica: Lizbona
Język: portugalski
Waluta: euro
Ludność: 10 295 909 (2020)
Powierzchnia: 92 090 km²

Ostatnia aktualizacja: 2026-09-23 20:53:44

131 ciekawostek o Portugalii

Stabilność granic i traktat z Alcañices
Kraj posiada najstarsze niezmienne granice w Europie, wyznaczone ostatecznie w 1297 roku na mocy traktatu z Alcañices między królem Dionizym I a Koroną Kastylii. Fundament państwowości stworzył Alfons I Zdobywca po bitwie pod Ourique w 1139 roku.
Wskaźnik gęstości zaludnienia na wybrzeżu
Średnia gęstość zaludnienia wynosi około 112 osób na km², przy czym ponad 70% ludności mieszka w pasie nadmorskim między Bragą a Setúbalem. Wnętrze regionu Alentejo charakteryzuje się gęstością poniżej 20 osób na km².
Powierzchnia terytorium kontynentalnego i wysp
Całkowity obszar lądowy wynosi 92 226 km² (w tym archipelagi Azorów i Madery), co czyni Portugalię ponad trzykrotnie mniejszą od Polski. Kraj posiada jednak ogromną Wyłączną Strefę Ekonomiczną o powierzchni 1,7 mln km².
Struktura wyznaniowa społeczności katolickiej
Kościół rzymskokatolicki skupia 80,2% populacji państwa według danych ze spisu powszechnego Censos. Najważniejszym ośrodkiem pielgrzymkowym kraju i Europy jest Sanktuarium Matki Bożej w Fatimie.
Bieg rzeki Tag i dolina Douro
Najdłuższą rzeką przepływającą przez kraj jest Tag (Tejo) o długości 1007 km (z czego 275 km w granicach Portugalii), natomiast najdłuższym odcinkiem krajowym płynie Douro (322 km z 897 km), słynąca z tarasowych winnic.
Konstytucyjna nazwa państwa
Oficjalna nazwa konstytucyjna brzmi Republika Portugalska (República Portuguesa). Nazwa kraju wywodzi się od rzymsko-celtyckiej osady Portus Cale, leżącej u ujścia rzeki Douro w miejscu dzisiejszego miasta Porto.
Semiprezydencki ustrój republiki
Ustrój polityczny funkcjonuje jako republika semiprezydencka, w której prezydent wybierany w wyborach powszechnych posiada prawo weta oraz możliwość rozwiązania Zgromadzenia Republiki (Assembleia da República).
Polska diaspora w Lizbonie i Algarve
Zarejestrowana społeczność polska liczy ponad 5500 stałych rezydentów, mieszkających głównie w Lizbonie, Porto oraz w turystycznym regionie Algarve. Polacy pracują w sektorach nowoczesnych technologii i turystyki.
Wulkaniczny szczyt Ponta do Pico na Azorach
Najwyższym punktem terytorium jest stratowulkan Ponta do Pico wznoszący się na 2351 m n.p.m. na wyspie Pico w archipelagu Azorów. Najwyższym szczytem części kontynentalnej jest Torre w paśmie Serra da Estrela (1993 m n.p.m.).
Śródziemnomorsko-oceaniczny profil termiczny
Średnia temperatura wynosi 11 °C w styczniu oraz 23 °C w lipcu na wybrzeżu środkowym. Południowe wybrzeże Algarve notuje ponad 300 dni słonecznych w roku z temperaturami letnimi przekraczającymi 30 °C.
Wiadukt mostu Vasco da Gama nad rzeką Tag
Most wantowy Vasco da Gama nad estuarium rzeki Tag liczy 12,3 kilometra długości (17,2 km wraz z estakadami dojazdowymi), będąc najdłuższym mostem w Unii Europejskiej. Oddano go do użytku z okazji wystawy Expo 98.
Pionierski dekret znoszący niewolnictwo markiza de Pombal
W 1761 roku premier markiz de Pombal wydał dekret zakazujący niewolnictwa w metropolii portugalskiej, co uczyniło Portugalię jednym z pierwszych państw kolonialnych ograniczających ten proceder (całkowity zakaz w koloniach wprowadzono w 1869 r.).
Najstarsza działająca księgarnia Bertrand w Lizbonie
Założona w 1732 roku w dzielnicy Chiado w Lizbonie Livraria Bertrand jest najstarszą nieprzerwanie działającą księgarnią na świecie według oficjalnego certyfikatu Guinness World Records.
Wielkie trzęsienie ziemi w Lizbonie w 1755 roku
Katastrofalny wstrząs sejsmiczny i fale tsunami z 1 listopada 1755 roku zniszczyły 85% zabudowy Lizbony i zabiły około 60 000 osób. Kataklizm dał początek nowoczesnej sejsmologii i pombalistycznej urbanistyce odpornej na wstrząsy.
Pozycja obronna w rankingu Global Firepower
Siły Zbrojne Portugalii (Forças Armadas) zajmują 41. miejsce na świecie w zestawieniu Global Firepower. Potencjał armii koncentruje się na dozorze rozległych obszarów morskich północnego Atlantyku.
Struktura kadrowa sił zbrojnych
Stały personel armii liczy około 27 000 żołnierzy zawodowych, wspieranych przez formacje rezerwowe i Narodową Gwardię Republikańską (GNR). Pobór powszechny zawieszono w 2004 roku na rzecz armii w pełni zawodowej.
Wyposażenie pancerne i eskadry myśliwców F-16M
Wojska lądowe użytkują czołgi podstawowe Leopard 2A6 oraz kołowe transportery Pandur II. Siły powietrzne dysponują zmodernizowanymi myśliwcami F-16AM/BM Fighting Falcon stacjonującymi w bazie Monte Real.
Wydatki na obronność i interoperacyjność NATO
Roczny budżet obronny wynosi około 4,2 miliarda euro (około 1,5% PKB). Kraj realizuje program modernizacji floty patrolowej oceanicznej (NPO) w stoczniach w Viana do Castelo.
Okręty Marynarki Wojennej Marinha Portuguesa
Marynarka Wojenna operuje flotą fregat rakietowych klasy Vasco da Gama i Bartolomeu Dias oraz dwoma nowoczesnymi okrętami podwodnymi typu Tridente (klasa 209PN) z napędem niezależnym od powietrza.
Ustawowy limit trzeźwości kierowców
Dopuszczalne stężenie alkoholu we krwi kierowcy wynosi 0,5 promila (0,25 mg/l w wydychanym powietrzu), a dla kierowców zawodowych i początkujących limit obniżono do 0,2 promila.
Przeniesienie dworu królewskiego do Rio de Janeiro
W latach 1808-1821 Rio de Janeiro było oficjalną stolicą Królestwa Portugalii po ucieczce dworu króla Jana VI przed inwazją wojsk Napoleona Bonaparte. Był to jedyny przypadek w historii, gdy europejskim mocarstwem rządzono z kolonii.
Wskaźnik alfabetyzacji społeczeństwa
Wskaźnik alfabetyzacji dorosłych obywateli wynosi 96,8% według danych PORDATA. W latach 60. XX wieku wskaźnik analfabetyzmu przekraczał 30%, lecz został zredukowany po rewolucji goździków.
Wysokość ustawowego minimalnego wynagrodzenia
Ustawowa płaca minimalna wynosi 820 euro miesięcznie (wypłacana w 14 pensjach rocznie), co w przeliczeniu na 12 miesięcy daje kwotę 956 euro brutto (około 4100 PLN).
Przeciętne miesięczne wynagrodzenie w gospodarce
Średnie miesięczne wynagrodzenie brutto wynosi około 1505 euro (około 6500 PLN) według Narodowego Instytutu Statystycznego (INE). Występują dysproporcje między aglomeracją Lizbony a interiorom.
Progresywna skala podatku dochodowego IRS
Stawki podatku dochodowego od osób fizycznych wynoszą od 13% do 48% w ramach dziewięciostopniowej skali podatkowej. Podstawowa stawka podatku dochodowego od osób prawnych (IRC) wynosi 21%.
Ustawowy wiek przejścia na emeryturę
Wiek emerytalny powiązany ze średnią długością życia wynosi 66 lat i 4 miesiące dla kobiet i mężczyzn. Wypłaty realizuje państwowy urząd ubezpieczeń społecznych Segurança Social.
Wskaźnik bezrobocia rejestrowanego
Stopa bezrobocia wynosi około 6,4% według danych Eurostatu, spadając z poziomu 17% notowanego w szczycie kryzysu zadłużeniowego strefy euro w 2013 roku.
Liczba miliarderów w gospodarce rynkowej
Na liście najbogatszych ludzi magazynu Forbes figurują obywatele Portugalii o majątkach w sektorze energetycznym i handlowym, na czele z Marią Fernandą Amorim (holding Galp Energia i Corticeira Amorim).
Światowy monopol grupy Corticeira Amorim
Rodzina Amorim kontroluje największy na świecie koncern przetwórstwa korka Corticeira Amorim, odpowiadający za ponad jedną trzecią globalnej produkcji korka do butelek i materiałów izolacyjnych.
Przeciętne spożycie czystego alkoholu
Roczne spożycie czystego alkoholu wynosi około 12,1 litra na mieszkańca powyżej 15. roku życia według WHO. Konsumpcja opiera się na kulturze wina do obiadu i kolacji.
Tradycyjne trunki porto, ginjinha i vinho verde
Wzmocnione wino porto produkowane w dolinie Douro dojrzewa w piwnicach Vila Nova de Gaia. W Lizbonie popularny jest likier wiśniowy ginjinha, a na północy młode wino lekko musujące vinho verde.
Udział wina w strukturze konsumpcji
W strukturze sprzedaży napojów alkoholowych wino gronowe stanowi 55% rynku, a piwo jasne (marki Sagres i Super Bock) 34%. Portugalia zajmuje pierwsze miejsce na świecie pod względem spożycia wina per capita (ponad 50 l rocznie).
Wydłużenie powszechnego obowiązku nauki
Powszechny obowiązek szkolny trwa 12 lat dla dzieci i młodzieży w wieku 6-18 lat (obejmując edukację podstawową Ensino Básico i średnią Ensino Secundário). Szkolnictwo publiczne jest bezpłatne.
Wiek rozpoczęcia nauki w szkole podstawowej
Dzieci rozpoczynają oficjalną edukację w klasie pierwszej w wieku 6 lat. Rok szkolny dzieli się na trzy trymestry i trwa od połowy września do końca czerwca.
Postępy edukacyjne w badaniach PISA
W międzynarodowych badaniach umiejętności uczniów OECD PISA portugalskie szkoły notują stały wzrost wyników z matematyki i nauk przyrodniczych powyżej średniej unijnej ze średnim wynikiem 95 punktów.
Programy edukacji dorosłych Qualifica
Państwowy program Qualifica certyfikuje kompetencje zawodowe i językowe osób starszych na prowincji, eliminując resztki analfabetyzmu strukturalnego z epoki dyktatury Estado Novo.
Mityczny kogut z Barcelos symbolem sprawiedliwości
Narodowym symbolem folklorystycznym jest kolorowy kogut z Barcelos (Galo de Barcelos), nawiązujący do XIV-wiecznej legendy o upieczonym kogucie, który zapiał, ratując niewinnego pielgrzym przed powieszeniem.
Czas zachodnioeuropejski w strefie WET
Część kontynentalna kraju znajduje się w strefie czasu zachodnioeuropejskiego (UTC+0 / UTC+1), zgodnej z czasem w Londynie. Zmiana czasu na zimowy następuje w ostatnią niedzielę października.
Ochrona prawna dębu korkowego Sobreiro
Drzewem narodowym jest dąb korkowy (Quercus suber), objęty ścisłą ochroną prawną zakazującą wycinki bez zgody ministerstwa. Korowina dębowa może być okorowywana ręcznie raz na 9 lat.
Ograniczenia prędkości w strefach miejskich
Podstawowy limit prędkości w obszarze zabudowanym wynosi 50 km/h, przy czym w zabytkowych kwartałach Alfamy i Bairro Alto w Lizbonie znaki wprowadzają strefy uspokojonego ruchu 30 km/h.
Limity prędkości na autostradach Brisa
Na drogach krajowych limit wynosi 90 km/h, a na sieci autostrad płatnych (Autoestradas) maksymalna dozwolona prędkość dla aut osobowych wynosi 120 km/h z elektronicznym poborem opłat Via Verde.
Statystyki bezpieczeństwa ruchu drogowego
Liczba śmiertelnych ofiar wypadków drogowych spadła do poniżej 470 osób rocznie dzięki rygorystycznemu nadzorowi prędkości przez Krajowy Urząd Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego (ANSR).
Wpływ alkoholu na statystyki zdarzeń drogowych
Nietrzeźwi kierowcy odpowiadają za około 25% śmiertelnych kolizji drogowych. Policja drogowa (GNR/PSP) prowadzi całoroczne kontrole przesiewowe alkomatami na trasach turystycznych.
Liczebność parku samochodowego w rejestrach
W rejestrach instytutu IMT figuruje ponad 6,7 miliona zarejestrowanych pojazdów. Kraj intensywnie rozwija sieć publicznych stacji ładowania aut elektrycznych Mobi.E.
zobacz: Pojazdy mechaniczne w krajach świata
Muzeum CR7 i dziedzictwo Cristiano Ronaldo w Funchal
Wybitny piłkarz Cristiano Ronaldo urodził się w Funchal na Maderze, gdzie utworzono oficjalne muzeum Museu CR7 eksponujące jego trofea i Złote Piłki. Międzynarodowe lotnisko na Maderze nosi jego imię.
Sieć drogowa i autostrady koncesyjne
Łączna sieć dróg publicznych wynosi ponad 82 000 kilometrów, w tym ponad 3000 kilometrów nowoczesnych autostrad. System elektronicznych bramek Via Verde umożliwia bezdotykowy pobór opłat.
Porty lotnicze zarządzane przez spółkę ANA
Państwowa sieć portów lotniczych obejmuje lotniska w Lizbonie (Humberto Delgado), Porto (Francisco Sá Carneiro) i Faro, obsługujące rocznie ponad 60 milionów pasażerów.
Szeroki rozstaw szyn iberyjskich w sieci CP
Koleje państwowe Comboios de Portugal (CP) zarządzają siecią 2560 kilometrów torów o rozstawie iberyjskim (1668 mm). Szybkie pociągi Alfa Pendular łączą Lizbonę z Porto w 2 godziny i 45 minut.
Artyzm mozaik azulejos w metrze w Lizbonie
Metro w Lizbonie liczy 44,5 kilometra tras i 56 stacji na 4 liniach. Stacje podziemne słyną z unikatowych ceramicznych paneli mozaikowych azulejos stworzonych przez czołowych artystów współczesnych.
Wysoki stopień cyfryzacji usług publicznych
Z sieci internetowej korzysta ponad 85% mieszkańców państwa. Powszechny dowód tożsamości Cartão de Cidadão z chipem kryptograficznym umożliwia załatwianie spraw urzędowych online.
Aktywność w mediach społecznościowych i Web Summit
Z platformy Facebook korzysta ponad 6 milionów osób. Od 2016 roku Lizbona jest stałym gospodarzem największej globalnej konferencji technologicznej Web Summit.
Średnia prędkość pobierania danych w sieciach
Średnia prędkość stacjonarnego internetu szerokopasmowego wynosi ponad 175 Mb/s według pomiarów Speedtest Ookla dzięki powszechnej sieci światłowodowej operatorów MEO, NOS i Vodafone.
Narodowa domena internetowa.pt
Oficjalną domeną najwyższego poziomu państwa jest .pt, zarządzana przez rejestr Associação DNS.PT od 1988 roku. Domena.pl należy do Polski.
Lokalne portale informacyjne i sportowe
Do najczęściej odwiedzanych domen należy portal internetowy SAPO.pt oraz dziennik sportowy A Bola (Abola.pt) relacjonujący rozgrywki ligi Primeira Liga.
Aktywa rezerwowe Banco de Portugal
Oficjalne aktywa rezerwowe Banku Portugalii wynoszą ponad 25 miliardów euro. Kraj wszedł do strefy euro jako członek założyciel w 1999 roku, zastępując escudo portugalskie (PTE).
Wysokie rezerwy złota banku centralnego
Bank Portugalii posiada 382,6 tony złota w oficjalnych rezerwach, co daje krajowi 14. miejsce na świecie i czołową pozycję w relacji do wielkości gospodarki.
zobacz: Rezerwy złota na świecie
Produkt krajowy brutto gospodarki rynkowej
Wartość produktu krajowego brutto kraju wynosi około 280 miliardów dolarów (ponad 27 000 USD per capita). Gospodarka napędzana jest przez turystykę, eksport tekstyliów, wina i technologii OZE.
Radykalna redukcja długu publicznego do PKB
Wskaźnik długu publicznego do PKB spadł z poziomu 134% do poniżej 98% PKB w wyniku wieloletniej dyscypliny fiskalnej i nadwyżek pierwotnych budżetu państwa.
Zadłużenie zagraniczne gospodarki
Łączne zadłużenie zagraniczne brutto wynosi około 450 miliardów euro, odzwierciedlając powiązania kapitałowe sektora bankowego w ramach Europejskiego Banku Centralnego.
Wskaźnik nadwagi i dieta śródziemnomorska
Nadwagę lub otyłość diagnozuje się u ponad 55% dorosłych mieszkańców. Tradycyjna dieta oparta na oliwie z oliwek, świeżych rybach i warzywach chroni przed chorobami serca.
Legalizacja małżeństw osób tej samej płci
Portugalia stała się ósmym krajem na świecie, który zalegalizował małżeństwa osób tej samej płci na mocy ustawy z 5 czerwca 2010 roku podpisanej przez prezydenta Aníbala Cavaco Silvę.
Konsumpcja wyrobów tytoniowych w społeczeństwie
Około 17% dorosłych mieszkańców deklaruje regularne palenie tytoniu. Obowiązuje zakaz palenia w zamkniętych lokalach gastronomicznych i w pobliżu placówek zdrowia.
Tradycja suszonego dorsza Bacalhau
Suszony i solony dorsz atlantycki bacalhau jest narodowym przysmakiem kulinarnym. W kuchni istnieje ponad 365 tradycyjnych przepisów na jego przyrządzenie, w tym Bacalhau à Brás i Bacalhau com Natas.
Fonetyczna specyfika języka portugalskiego
Mimo podobieństwa leksykalnego do hiszpańskiego język portugalski charakteryzuje się bogatym systemem samogłosek nosowych i redukcją samogłosek nieakcentowanych, co zbliża jego fonetykę do języków słowiańskich.
Krajowe minimum termiczne w Serra da Estrela
Najniższą temperaturę powietrza wynoszącą -16,0 °C odnotowano na stacji meteorologicznej Penhas da Saúde w paśmie górskim Serra da Estrela podczas zimy w 1954 roku.
Absolutny rekord gorąca w regionie Alentejo
Krajowy rekord temperatury maksymalnej wynoszący 47,4 °C zarejestrowano 1 sierpnia 2003 roku w miejscowości Amareleja w prowincji Alentejo podczas fali upałów.
Główne przyczyny zgonów i Narodowa Służba Zdrowia SNS
Choroby układu krążenia i nowotwory odpowiadają za ponad 50% zgonów. Powszechny państwowy system ochrony zdrowia Serviço Nacional de Saúde (SNS) zapewnia dostęp do leczenia szpitalnego.
Wysoka oczekiwana długość trwania życia
Średnia oczekiwana długość życia w chwili narodzin wynosi 82,4 roku (84,9 roku dla kobiet oraz 79,6 roku dla mężczyzn) według oficjalnych danych instytutu INE.
Portugalscy laureaci Nagrody Nobla
Dwóch wybitnych obywateli otrzymało Nagrodę Nobla: Egas Moniz w dziedzinie medycyny w 1949 roku (za lobotomię i angiografię) oraz José Saramago w dziedzinie literatury w 1998 roku.
zobacz: 13 ciekawostek o Nagrodzie Nobla
Członkostwo założycielskie w sojuszu NATO
Kraj był jednym z 12 państw założycielskich, które podpisały Traktat Północnoatlantycki 4 kwietnia 1949 roku w Waszyngtonie. Baza lotnicza Lajes na Azorach odgrywa strategiczną rolę w tranzycie transatlantyckim.
Ustawowy wiek zawarcia małżeństwa
Minimalny wiek wstąpienia w związek małżeński wynosi 18 lat (lub 16 lat za zgodą rodziców i sądu). Śluby cywilne stanowią ponad 65% wszystkich zawieranych małżeństw.
Średni wiek kobiet rodzących pierwsze dziecko
Przeciętny wiek kobiety przy narodzinach pierwszego dziecka wzrósł do 31,6 roku, należąc do najwyższych w Europie obok Włoch i Hiszpanii.
Niski współczynnik dzietności kobiet
Współczynnik dzietności wynosi 1,43 dziecka na kobietę, utrzymując się poniżej progu prostej zastępowalności pokoleń. Państwo wspiera rodziny urlopami rodzicielskimi dla obojga rodziców.
Zaawansowany proces starzenia się społeczeństwa
Mediana wieku populacji wzrosła do 46,2 roku, co czyni portugalskie społeczeństwo jednym z najstarszych na kontynencie europejskim. Ponad 23% mieszkańców przekroczyło 65. rok życia.
Udział grup wiekowych w populacji
Dzieci do 14. roku życia stanowią zaledwie 13% społeczeństwa, osoby w wieku produkcyjnym (15-64 lata) to 64%, natomiast seniorzy powyżej 65 lat stanowią 23% ludności.
Ujemny przyrost naturalny ludności
W kraju rodzi się rocznie około 85 000 dzieci, podczas gdy liczba zgonów przekracza 115 000. Dodatni ogólny bilans demograficzny zapewnia napływ imigrantów z Brazylii i państw PALOP.
Wskaźnik zaufania do instytucji publicznych
Badania socjologiczne Eurobarometru wskazują na dystans obywateli wobec partii politycznych, przy jednoczesnym wysokim poparciu dla integracji w strukturach Unii Europejskiej.
Tragiczne skutki fali upałów z 2003 roku
Fala ekstremalnych upałów w sierpniu 2003 roku spowodowała śmierć ponad 2000 osób oraz wywołała katastrofalne pożary lasów, które strawiły ponad 400 000 hektarów drzewostanów.
Przejście z ruchu lewostronnego na prawostronny
Ruch lewostronny obowiązywał do 1 czerwca 1928 roku, kiedy to wprowadzono standard prawostronny w całej kontynentalnej części kraju i na Maderze (w koloniach zmiana nastąpiła później).
Granica odpowiedzialności karnej nieletnich
Zgodnie z kodeksem karnym pełną odpowiedzialność karną ponoszą osoby, które ukończyły 16. rok życia. Sprawcy w wieku 12-16 lat podlegają środkom wychowawczym w placówkach opiekuńczych.
Powierzchnia i struktura użytków rolnych
Użytki rolne zajmują 36 000 km² (około 40% powierzchni kraju). Głównymi produktami eksportowymi są oliwa z oliwek (rejon Alqueva), wina, owoce cytrusowe, pomidory przemysłowe i migdały.
Wskaźnik posiadania broni myśliwskiej
Na 1000 mieszkańców przypada około 85 sztuk zarejestrowanej broni palnej, służącej głównie do tradycyjnych polowań na kuropatwy, dziki i zające w centralnych i południowych dystryktach.
Wysokogórskie miasto Guarda
Miasto Guarda leży na wysokości 1056 m n.p.m. na wschodnich stokach pasma Serra da Estrela, będąc najwyżej położonym miastem w kontynentalnej Portugalii. Słynie z granitowej gotyckiej katedry Sé.
zobacz: Najwyżej położone miasta według krajów świata
Pełne prawa wyborcze kobiet po rewolucji goździków
Ograniczone prawo głosu dla wykształconych kobiet wprowadzono w 1931 roku, lecz pełne i powszechne prawa wyborcze bez ograniczeń majątkowych i cenzusowych przyznano kobietom dopiero po rewolucji 25 kwietnia 1974 roku.
Szybka rejestracja firm w systemie Empresa na Hora
Dzięki wdrożeniu programu Empresa na Hora rejestracja spółki handlowej trwa średnio poniżej 1 godziny w jednym okienku urzędowym. Kraj jest pionierem upraszczania procedur gospodarczych w UE.
Członkostwo w Organizacji Narodów Zjednoczonych
Kraj został przyjęty do ONZ 14 grudnia 1955 roku. W latach 2017-2026 portugalski dyplomata António Guterres pełni urząd Sekretarza Generalnego Organizacji Narodów Zjednoczonych.
Ustawowe normy czasu pracy
Ustawowy tydzień pracy wynosi 40 godzin w sektorze prywatnym (oraz 35 godzin w administracji publicznej). Pracownikom przysługuje minimum 22 dni robocze płatnego urlopu wypoczynkowego rocznie.
Wskaźnik koncentracji ludności w miastach
W obszarach miejskich mieszka ponad 67% populacji kraju, z czego ponad 2,8 miliona osób skupia aglomeracja Wielkiej Lizbony (Área Metropolitana de Lisboa), a 1,7 miliona aglomeracja Porto.
Struktura lasów i plantacje eukaliptusa
Lasy pokrywają ponad 3,2 miliona hektarów (36% powierzchni kraju). Dominują lasy dębu korkowego i sosny nadmorskiej oraz komercyjne plantacje eukaliptusa gałkowego na potrzeby przemysłu celulozowego Navigator.
Pionierskie zniesienie kary śmierci za przestępstwa cywilne
Portugalia była jednym z pierwszych państw świata, które zniosły karę śmierci za przestępstwa cywilne w 1867 roku za panowania króla Ludwika I. Ostatnią egzekucję wojskową wykonano w 1917 roku we Francji.
Stawki podatków bezpośrednich AT
Maksymalna stawka podatku dochodowego od osób fizycznych wynosi 48% (plus podatek solidarnościowy do 5%). Podatek dochodowy od osób prawnych CIT wynosi 21% (na Maderze w strefie IBC obniżony do 5%).
Stawki podatku od towarów i usług IVA
Podstawowa stawka podatku od towarów i usług (IVA) wynosi 23% w części kontynentalnej, 22% na Maderze oraz 16% na Azorach. Obowiązują stawki obniżone 6% na żywność podstawową i leki.
Stabilizacja wskaźnika inflacji konsumenckiej
Roczny wskaźnik inflacji cen konsumpcyjnych spadł do poziomu około 2,5%, wspierany przez stabilizację cen energii i politykę stóp procentowych Europejskiego Banku Centralnego.
Bliskość geograficzna stolicy Hiszpanii
Najbliższą zagraniczną stolicą od Lizbony w linii prostej jest Madryt w Hiszpanii, oddalony o 502 kilometry. Obie stolice połączy w przyszłości linia kolei dużych prędkości AVE.
Najbardziej oddalona stolica globu
Najdalej położoną stolicą na kuli ziemskiej w linii prostej od Lizbony jest Wellington w Nowej Zelandii, oddalone o 19 575 kilometrów. Stanowi to niemal maksymalny geometryczny dystans na kuli ziemskiej.
Fale tsunami w Zatoce Kadyksu w 1755 roku
Fale tsunami wywołane trzęsieniem ziemi w 1755 roku osiągnęły na wybrzeżu Algarve i Lizbony wysokość do 15 metrów, wdzierając się w głąb lądu i niszcząc portowe dzielnice w kilkanaście minut.
zobacz: 10 najbardziej śmiercionośnych tsunami
Zasięg terytorialny Imperium Portugalskiego
W szczytowym okresie obejmującym Brazylię, Angolę, Mozambik, Goa, Makau i Timor Imperium Portugalskie liczyło ponad 10,4 miliona km² powierzchni. Trwało niemal sześć wieków od zdobycia Ceuty w 1415 roku do zwrotu Makau w 1999 roku.
zobacz: 10 największych państw w historii według powierzchni
Formacje lawowe wulkanu Pico na Azorach
Wulkan Pico wznosi się na 2351 m n.p.m., a jego zbocza pokrywają historyczne winnice wpisane na listę UNESCO, chronione przed wiatrem kamiennymi murkami z czarnego bazaltu (currais).
zobacz: 10 największych wulkanów w Europie
Podmorskie światłowody transatlantyckie EllaLink
W mieście Sines znajduje się lądowa stacja głębinowego kabla światłowodowego EllaLink łączącego bezpośrednio Europę z Ameryką Południową (Brazylią) z pominięciem Ameryki Północnej.
Morski styl manueliński w Klasztorze Hieronimitów
Wzniesiony w XVI wieku w Lizbonie Klasztor Hieronimitów i Wieża Belém wpisane do UNESCO reprezentują styl manueliński, łączący gotyk z rzeźbionymi motywami lin okrętowych, armilarnych sfer i koralowców.
Najbardziej na zachód wysunięty przylądek Europy
Przylądek Cabo da Roca (szerokość 9°30'W) stanowi najdalej na zachód wysunięty punkt lądu stałego Europy. Poeta Luís de Camões opisał go w epopei Luzjady słowami: „Gdzie ląd się kończy, a morze zaczyna”.
Tradycja melancholijnych pieśni Fado
Miejski gatunek muzyczny Fado z lizbońskich dzielnic Alfama i Mouraria wpisano na listę UNESCO w 2011 roku. Wykonywany przy akompaniamencie gitary portugalskiej (guitarra portuguesa) wyraża nostalgię i tęsknotę (saudade).
Tradycja geometrycznych i błękitnych płytek Azulejos
Tradycja wykładania fasad i wnętrz budynków ceramicznymi płytkami azulejos wywodzi się z kultury mauretańskiej. W XVIII wieku w kraju rozwinęła się unikatowa szkoła biało-niebieskich paneli narracyjnych.
Podział Nowego Świata w Traktacie z Tordesillas
Podpisany w 1494 roku pod patronatem papieża Traktat z Tordesillas podzielił odkryte lądy pozaeuropejskie wzdłuż południka 370 lig na zachód od Wysp Zielonego Przylądka między Portugalię a Hiszpanię.
Bezkrwawa Rewolucja Goździków z 1974 roku
Wojskowy zamach stanu z 25 kwietnia 1974 roku obalił autorytarną dyktaturę Estado Novo bez rozlewu krwi. Żołnierze wkładali czerwone goździki w lufy karabinów, dając początek demokratyzacji kraju.
Najstarszy sojusz wojskowy świata z Anglią
Zawarty w 1386 roku Traktat z Windsoru między Portugalią a Królestwem Anglii jest najstarszym nieprzerwanie obowiązującym traktatem sojuszniczym na kuli ziemskiej, potwierdzonym w traktacie z 1373 roku.
Tajemna receptura babeczek Pastéis de Belém
Słynne babeczki z ciasta francuskiego z kremem budyniowym Pastéis de Belém są wypiekane od 1837 roku według tajnej receptury mnichów hieronimitów w cukierni w Belém, posypywane cynamonem i cukrem pudrem.
Zabytkowe tramwaje elektryczne Remodelado linii 28
Uruchomiona w 1914 roku linia tramwajowa 28 pokonuje strome i wąskie zaułki Alfamy wagonami typu Remodelado z lat 30. XX wieku. Tramwaje wyposażone są w specjalne hamulce pneumatyczne i piasecznice.
Rekordowe fale oceaniczne w kanionie Nazaré
Podwodny kanion Nazaré Canyon o głębokości 5000 metrów generuje największe fale surfingowe świata przekraczające 25-30 metrów wysokości. Na plaży Praia do Norte padają oficjalne rekordy Guinnessa w surfingu.
Pierwotny las wawrzynowy Laurissilva na Maderze
Wpisany na listę UNESCO las mglisty Laurissilva na Maderze liczy ponad 15 milionów lat, stanowiąc największy ocalały fragment trzeciorzędowego lasu wawrzynowego w Europie z endemicznymi gołębiami maderskim.
Monumentalny akwedukt Águas Livres w dolinie Alcântara
Zbudowany w XVIII wieku akwedukt Águas Livres posiada największe kamienne łuki ostrołukowe na świecie (wysokość 65 m, rozpiętość 29 m). Przetrwał bez uszkodzeń wielkie trzęsienie ziemi z 1755 roku.
Pionierska dekryminalizacja posiadania narkotyków
W 2001 roku Portugalia stała się pierwszym państwem na świecie, które zdekryminalizowało posiadanie wszystkich narkotyków na własny użytek, zastępując kary więzienia terapią medyczną w komisjach CDT.
Udział odnawialnych źródeł energii w miksie energetycznym
Ponad 70% zużywanej energii elektrycznej pochodzi ze źródeł odnawialnych (wiatru, wody i słońca). Kraj jest pionierem morskich pływających farm wiatrowych WindFloat Atlantic w Viana do Castelo.
Barokowa Biblioteka Joanina z koloniami nietoperzy
Zbudowana w XVIII wieku Biblioteka Joanina na Uniwersytecie w Coimbrze mieści ponad 60 000 zabytkowych ksiąg. W bibliotece żyje kolonia nietoperzy, która każdej nocy zjada owady niszczące stary papier.
Kaplica Kości Capela dos Ossos w Évorze
Ściany i filary Capela dos Ossos w kościele św. Franciszka w Évorze pokrywają kości i czaszki 5000 mnichów. Nad wejściem widnieje inskrypcja: „My, kości, które tu spoczywamy, na wasze kości czekamy”.
Średniowieczny zamek w Guimarães jako kolebka narodu
Romański zamek w Guimarães z X wieku uznawany jest za kolebkę państwowości portugalskiej (Aqui nasceu Portugal). W nim urodził się pierwszy król Portugalii Alfons I Zdobywca.
Tradycyjne kolorowe łodzie Moliceiro w Aveiro
Miasto Aveiro zwane portugalską Wenecją przecinają kanały laguny Ria de Aveiro, po których pływają drewniane łodzie moliceiro z ręcznie malowanymi satyrycznymi grafikami, służące dawniej do zbioru wodorostów.
Wykute w skale kanały nawadniające Levadas na Maderze
System kamiennych kanałów irygacyjnych levadas na Maderze liczy ponad 2100 kilometrów tras wykutych w zboczach gór. Doprowadzają one wodę z deszczowej północy na słoneczne plantacje bananów na południu.
Odkrycie morskiej drogi do Indii przez Da Gamę
W maju 1498 roku wyprawa Vasco da Gamy dotarła do Kalikatu w Indiach po opłynięciu Przylądka Dobrej Nadziei. Odkrycie to złamało wenecko-arabski monopol na handel przyprawami korzennymi w Europie.
Gotycki Klasztor Matki Bożej Zwycięskiej w Batalha
Wzniesiony jako wotum za zwycięstwo w bitwie pod Aljubarrotą w 1385 roku Klasztor w Batalha wpisano na listę UNESCO. Słynie z kunsztownych Niedokończonych Kaplic (Capelas Imperfeitas).
Romantyczny bajkowy Pałac Pena w Sintrze
Wzniesiony na szczycie wzgórz Sintry w XIX wieku przez króla Ferdynanda II Palácio da Pena łączy styl neomanueliński, neogotycki i mauretański w pastelowych barwach żółci i czerwieni.
Największe złoża litu w Europie w regionie Barroso
Region Barroso na północy kraju kryje największe potwierdzone zasoby litu w Europie. Złoża te mają strategiczne znaczenie dla produkcji akumulatorów do europejskich aut elektrycznych.
Dwukolorowe jezioro wulkaniczne Sete Cidades
Kaldera wygasłego wulkanu na wyspie São Miguel mieści dwa połączone jeziora: Lagoa Verde (Zielone) i Lagoa Azul (Niebieskie), różniące się barwą wody wskutek odmiennej głębokości i odbicia roślinności.
Rzemiosło czarnej ceramiki z Bisalhães
Tradycyjna metoda wypału naczyń z gliny w dołach ziemnych czarna ceramika z Bisalhães wpisana została na listę UNESCO. Beztlenowy proces dymienia nadaje naczyniom głęboką czarną barwę i metaliczny połysk.
Siedziba templariuszy w Zamku w Tomar
Zbudowany w XII wieku Zamek i Klasztor Zakonu Chrystusa w Tomar był główną twierdzą templariuszy w Portugalii. Słynie ze słynnego okna manuelińskiego ozdobionego rzeźbionymi motywami morskimi.
Kultowa mięsna kanapka Francesinha z Porto
Słynnym daniem barowym z Porto jest francesinha - zapiekana kanapka z kilkoma rodzajami mięs i kiełbas, pokryta roztopionym serem i podawana w gęstym, lekko pikantnym sosie piwno-pomidorowym.
Rękodzieło koronek klockowych z Peniche
Tradycja wyrobu koronek klockowych (Rendas de Bilros) w rybackim mieście Peniche sięga XVII wieku. Kobiety plotą skomplikowane ażurowe wzory za pomocą drewnianych szpulek na cylindrycznych poduszkach.
Dwuipiętrowy most Ponte Dom Luís I w Porto
Zaprojektowany przez Théophile'a Seyriga (wspólnika Gustave'a Eiffela) most Ponte Dom Luís I nad rzeką Douro oddano do użytku w 1886 roku. Jego dolny poziom służy autom, a górny kolejce metra i pieszym.
Labirynt lagun i wysp barierowych Ria Formosa
Park Naturalny Ria Formosa w Algarve to 18 000 hektarów płycizn i kanałów, stanowiących schronienie dla tysięcy flamingów oraz największej na świecie populacji koników morskich.
Morska jaskinia z okiem krasowym Algar de Benagil
Wapienna jaskinia morska Algar de Benagil w pobliżu Lagoa posiada naturalny świetlik w sklepieniu kopuły (oko), przez który promienie słońca oświetlają ukrytą wewnątrz piaszczystą plażę.
Wodospady i bazaltowe organy na wyspie Flores
Wpisana na listę rezerwatów biosfery UNESCO wyspa Flores na Azorach słynie z pionowych ścian bazaltowych Rocha dos Bordões oraz setek wodospadów spływających z klifów prosto do oceanu.

Dodaj ciekawostkę

19 ciekawostek o armii Iranu

Poznaj siły zbrojne Iranu: równoległą armię Pasdaran, podziemne miasta rakietowe, legendarne myśliwce F-14 Tomcat i taktykę roju motorówek. Sprawdź!

Tanie podróżowanie po Egipcie

Egipt to nie tylko luksusowe resorty. Dowiedz się, jak zaplanować tanie podróżowanie po Egipcie. Poznaj sposoby na tani transport, noclegi u lokalsów i uliczne jedzenie.

15 ciekawostek o edukacji w Meksyku

Poznaj realia meksykańskiego szkolnictwa. Sprawdź, jak działają lekcje z satelity, patriotyczne poniedziałki, darmowe podręczniki i system oceniania.

Jakie jest najlepsze zoo w Polsce i co warto w nim zobaczyć

Wybór najlepszego zoo w Polsce to zadanie złożone, ponieważ każdy obiekt oferuje unikalne doświadczenia i kolekcje zwierząt. Ocena ogrodu zoologicznego zależy od wielu czynników, takich jak dobrostan zwierząt, programy hodowlane, wartość edukacyjna oraz dodatkowe atrakcje. Warto przyjrzeć się kluczowym kryteriom, które pomagają wyłonić liderów w tej kategorii i sprawdzić, które placówki wyróżniają się na tle innych pod względem rzadkich gatunków i nowoczesnej infrastruktury.