Ghana ciekawostki

Republika Ghany położona nad Zatoką Gwinejską to pierwszy niepodległy kraj Afryki Subsaharyjskiej oraz globalny lider w wydobyciu złota i uprawie kakaowca. Poznajcie hydrotechniczne rozmiary Jeziora Wolta, prekolonialne tradycje królestwa Aszanti, wiszące mosty deszczowego lasu Kakum oraz dziedzictwo panafrykanizmu.

Kontynent: Afryka
Stolica: Akra
Język: angielski
Waluta: cedi
1 PLN = 1.64 GHS (kurs: luty 2022)
Ludność: 32 104 858 (2022)
Powierzchnia: 238 533 km²

Ostatnia aktualizacja: 2026-09-23 14:29:45

89 ciekawostek o Ghanie

Data uzyskania niepodległości państwowej
Ghana uzyskała niepodległość od Wielkiej Brytanii 6 marca 1957 roku, stając się pierwszym krajem w Afryce Subsaharyjskiej, który wyzwolił się spod władzy kolonialnej.
Gęstość zaludnienia w Ghanie
Średnia gęstość zaludnienia kraju wynosi około 134,6 osób/km². Wskaźnik ten jest zbliżony do gęstości zaludnienia w Polsce, gdzie przypada średnio 123 mieszkańców na km².
Porównanie terytorium z Polską
Powierzchnia Republiki Ghany wynosi 238 533 km², co sprawia, że jest ona około 1,3 raza mniejsza pod względem terytorialnym od Polski.
Struktura wyznaniowa społeczeństwa
Główną religią w kraju jest chrześcijaństwo obejmujące 71% ludności, podczas gdy islam wyznaje około 20% mieszkańców, głównie w północnych regionach.
Główny system hydrologiczny
Główną arterią rzeczną kraju jest rzeka Wolta o długości 1500 km, której dorzecze zajmuje ponad dwie trzecie powierzchni całego terytorium państwa.
Oficjalna nomenklatura państwa
Konstytucyjna nazwa państwa brzmi Republika Ghany. Nazwa nawiązuje do tradycji średniowiecznego królestwa i została przyjęta w momencie dekolonizacji.
Model ustrojowy republiki
Ghana funkcjonuje w ustroju republiki prezydenckiej, w którym prezydent pełni jednocześnie funkcję głowy państwa i szefa rządu wyłanianego w wyborach.
Polska diaspora w Ghanie
Liczebność polskiej społeczności w Ghanie szacuje się na około 100 osób, reprezentujących głównie misje dyplomatyczne, organizacje pozarządowe i sektor biznesu.
Najwyższe wzniesienie kraju
Najwyższym szczytem Ghany jest Mount Afadjato o wysokości 880 m n.p.m., wznoszący się w paśmie Gór Agumatsa przy granicy z Togo.
Narodowa dewiza państwowa
Oficjalnym mottem państwowym Ghany jest hasło Freedom and Justice, oznaczające „Wolność i Sprawiedliwość”, widniejące w podstawie herbu republiki.
Współpraca z instytucjami międzynarodowymi
Gospodarka Ghany korzysta z programów pomocowych Międzynarodowego Funduszu Walutowego, wspierających stabilizację fiskalną i obsługę zadłużenia.
Fundamenty eksportowe gospodarki
Eksport Ghany opiera się na wydobyciu złota oraz uprawie kakao, w których kraj ten zajmuje czołowe miejsca na rynkach światowych.
Pozycja w rankingu militarnym
W globalnym indeksie siły militarnej Global Firepower armia Ghany zajmowała 92. miejsce w 2015 roku oraz 106. pozycję w zestawieniu z 2018 roku.
Liczebność personelu sił zbrojnych
W 2018 roku siły zbrojne Ghany liczyły 13 500 żołnierzy zawodowych w służbie czynnej, nie utrzymując zorganizowanych formacji rezerwy.
Wyposażenie techniczne wojsk lądowych i lotnictwa
Arsenał sił zbrojnych Ghany w 2018 roku obejmował 300 pojazdów opancerzonych, 24 samoloty szkolno-treningowe i transportowe oraz 14 śmigłowców.
Budżet obronny republiki
Wydatki na obronność Ghany w 2018 roku wyniosły 120 milionów dolarów, co stanowiło niespełna 0,5% rocznego produktu krajowego brutto.
Jednostki patrolowe marynarki wojennej
Flota marynarki wojennej Ghany składa się z lekkich kutrów patrolowych strzegących wód terytorialnych Zatoki Gwinejskiej i morskich pól naftowych.
Bardzo niski odsetek palaczy
W Ghanie zaledwie 5% dorosłych obywateli deklaruje palenie tytoniu, co stanowi jeden z najniższych wskaźników nikotynizmu na świecie.
Zbiornik retencyjny Jezioro Wolta
Powstałe po wybudowaniu tamy Akosombo Jezioro Wolta o powierzchni 8502 km² jest największym sztucznym zbiornikiem wodnym świata pod względem powierzchni.
Etymologia nazwy państwa
Słowo Ghana w języku ludu Soninke oznacza Król-Wojownik i nawiązuje do potęgi dawnego średniowiecznego imperium handlowego w Afryce Zachodniej.
Wiszące kładki w Parku Narodowym Kakum
W Parku Narodowym Kakum rozpięto system wiszących mostów linowych o długości 350 metrów, zawieszonych na wysokości ponad 30 metrów w koronach lasu.
Dynamika stawek płacy minimalnej
W 2015 roku ustawowa płaca minimalna wynosiła 7 cedi dziennie, podlegając corocznym podwyżkom ustalanym przez trójstronną komisję płacową.
Wskaźnik bezrobocia rejestrowanego
Oficjalna stopa bezrobocia w Ghanie w 2018 roku wynosiła 2,4%, choć znaczna część siły roboczej pracuje w sektorze nieformalnym.
Spożycie czystego etanolu na mieszkańca
Według danych WHO dorosły mieszkaniec Ghany wypija średnio 4,8 litra czystego alkoholu rocznie, głównie w postaci tradycyjnych trunków.
Tradycyjny destylat Akpeteshie
Narodowym trunkiem wysokoprocentowym jest Akpeteshie destylowany z soku palmowego lub sfermentowanej melasy z trzciny cukrowej.
Struktura spożycia napojów alkoholowych
W rynku napojów alkoholowych w Ghanie piwo stanowi 30%, wino 10%, a tradycyjne fermentowane napoje domowe obejmują 57% konsumpcji.
Cykl kształcenia powszechnego
Ustawowy obowiązek szkolny w Ghanie trwa 11 lat i obejmuje dzieci w wieku od 4 do 15 lat w szkołach podstawowych i gimnazjalnych.
Wiek rozpoczęcia nauki w szkole podstawowej
Dzieci w Ghanie rozpoczynają oficjalną edukację w wieku 6 lat po ukończeniu dwuletniego etapu przygotowania przedszkolnego.
Średni poziom ilorazu inteligencji populacji
Badania porównawcze plasują uśredniony wskaźnik ilorazu inteligencji społeczeństwa na poziomie 73 punktów IQ w testach psychometrycznych.
Limity prędkości na drogach miejskich
Standardowy limit prędkości na obszarach zabudowanych w Ghanie wynosi 50 km/h na wszystkich drogach publicznych.
Ograniczenia na drogach jedno- i dwujezdniowych
Dopuszczalna prędkość poza terenem zabudowanym wynosi 90 km/h na drogach zwykłych oraz 100 km/h na trasach szybkiego ruchu.
Limit stężenia alkoholu we krwi kierowcy
Kodeks drogowy Ghany ustala maksymalny dopuszczalny limit alkoholu dla kierowców na poziomie 0,8 promila we krwi.
Statystyka śmiertelności w ruchu drogowym
Wskaźnik śmiertelności na drogach w Ghanie wynosi około 25,7 ofiary na 100 000 mieszkańców według danych Narodowej Komisji Bezpieczeństwa Ruchu.
Liczba zarejestrowanych pojazdów mechanicznych
W 2019 roku liczba zarejestrowanych aut i pojazdów użytkowych w Ghanie wynosiła 1,4 miliona, czyli około 46 pojazdów na 1000 osób.
zobacz: Pojazdy mechaniczne w krajach świata
Skala niedożywienia ludności
Według raportów FAO problem niedożywienia dotyka około 8% populacji Ghany, zwłaszcza na suchych obszarach północnych.
Poziom ubóstwa dochodowego
Około 49% ludności Ghany żyje za kwotę poniżej progu umiarkowanego ubóstwa według międzynarodowych kryteriów Banku Światowego.
Długość krajowej sieci drogowej
Łączna sieć dróg publicznych w Ghanie liczy ponad 109 000 kilometrów, z czego około 20% posiada twardą nawierzchnię asfaltową.
Infrastruktura lotnisk komunikacyjnych
W Ghanie funkcjonuje 10 zarejestrowanych lotnisk, z których port w Akrze Kotoka International Airport obsługuje ruch transkontynentalny.
Długość linii kolejowych
Krajowa sieć kolejowa liczy 953 kilometry torów, łącząc historyczne zagłębia wydobywcze złota i boksytów z portami morskimi.
Rozwój łączności internetowej
W 2018 roku dostęp do internetu posiadało ponad 10 milionów obywateli Ghany, czyli około 37% całej populacji kraju.
Użytkowanie platform społecznościowych
Liczba aktywnych profili na platformie Facebook w Ghanie przekroczyła 4,9 miliona zarejestrowanych kont w 2018 roku.
Krajowa domena internetowa najwyższego poziomu
Oficjalną krajową domeną najwyższego poziomu dla Ghany jest końcówka.gh zarejestrowana w 1995 roku i zarządzana przez Ghana Dot Com.
Najczęściej odwiedzane portale lokalne
Wśród serwisów z rozszerzeniem .gh największą popularnością cieszą się wyszukiwarka Google, portal informacyjny Graphic Online oraz serwis uniwersytecki ug.edu.gh.
Rezerwy dewizowe Banku Ghany
Oficjalne rezerwy walutowe Banku Ghany w 2018 roku wynosiły 6,9 miliarda dolarów, stanowiąc zabezpieczenie płynności importowej.
Wartość nominalnego produktu krajowego brutto
Produkt krajowy brutto Ghany w 2023 roku przekroczył 76 miliardów dolarów, dając krajowi 80. pozycję w gospodarce światowej.
Relacja długu publicznego do PKB
Dług publiczny Ghany wzrósł z 67,6% PKB w 2015 roku do ponad 70% w kolejnych latach, co doprowadziło do restrukturyzacji zadłużenia.
Poziom zadłużenia zagranicznego
Zadłużenie zagraniczne Ghany na początku 2015 roku wynosiło 17,2 miliarda dolarów, pochodząc głównie z pożyczek komercyjnych i euroobligacji.
Średnia konsumpcja wyrobów tytoniowych
Z powodu uwarunkowań kulturowych dorosły obywatel Ghany wypala średnio zaledwie 4 papierosy miesięcznie.
Wskaźnik alfabetyzacji społeczeństwa
Wskaźnik alfabetyzacji wśród osób powyżej 15. roku życia wynosi 76,6% w skali kraju, z widocznym wyższym udziałem w miastach.
Krajowe minimum termiczne w historii
Najniższą temperaturę powietrza w historii pomiarów w Ghanie zanotowano w Bui, gdzie termometry wskazały 6,7 °C.
Absolutne maksimum temperatury w Ghanie
Rekord upału w Ghanie padł w Navrongo w północnym regionie kraju, gdzie zmierzono 43,3 °C w cieniu.
Epidemiologia chorób zakaźnych
Głównymi zagrożeniami epidemicznymi w kraju pozostają wirus HIV oraz malaria, na które kierowane są narodowe programy profilaktyki zdrowotnej.
zobacz: 14 ciekawostek o Aids
Średnia oczekiwana długość trwania życia
Średnia długość życia w Ghanie wynosi 64,4 lat dla kobiet oraz 62,5 lat dla mężczyzn według oficjalnych statystyk demograficznych.
Pokojowa Nagroda Nobla dla Kofiego Annana
W 2001 roku ghański dyplomata Kofi Annan, pełniący funkcję sekretarza generalnego ONZ, został uhonorowany Pokojową Nagrodą Nobla.
zobacz: 13 ciekawostek o Nagrodzie Nobla
Ustawowy wiek zawarcia małżeństwa
Zgodnie z ghańską ustawą Children's Act minimalny wiek zawarcia małżeństwa wynosi 18 lat bez względu na prawo zwyczajowe.
Wiek matek rodzących pierwsze dziecko
Kobiety w Ghanie rodzą pierwsze dziecko mając średnio 22,6 lat, co wiąże się z tradycyjnym modelem wczesnego zakładania rodziny.
Współczynnik dzietności w Ghanie
Współczynnik dzietności w Ghanie wynosi około 3,8 dziecka na kobietę, wykazując tendencję spadkową w ostatnich latach.
Mediana wieku mieszkańców republiki
Mediana wieku populacji Ghany wynosi 25,1 lat w 2022 roku, co świadczy o bardzo młodej strukturze demograficznej społeczeństwa.
Podział społeczeństwa według grup wiekowych
Dzieci do 14 lat stanowią 38,4% ludności Ghany, osoby w wieku 15-64 lata to 57,5%, a seniorzy powyżej 65 lat to zaledwie 4,1% obywateli.
Roczna liczba urodzeń i zgonów w kraju
W Ghanie rodzi się rocznie około 860 000 dzieci, przy rocznej liczbie zgonów szacowanej na około 200 000 osób.
Przejście na ruch prawostronny
Ruch lewostronny obowiązywał w Ghanie do 3 sierpnia 1974 roku, kiedy to dokonano skoordynowanej zmiany organizacji ruchu na prawostronny.
Areał i użytkowanie gruntów rolnych
Użytki rolne w Ghanie zajmują ponad 159 000 km², co odpowiada około 70% całkowitej powierzchni lądowej republiki.
Niski wskaźnik posiadania broni palnej
W Ghanie legalną broń palną posiada zaledwie 4 na 1000 mieszkańców, co wynika z rygorystycznej kontroli wydawania zezwoleń.
Najwyżej położona osada w kraju
Miejscowość Amedzofe leżąca na wysokości 677 m n.p.m. w regionie Volta jest najwyżej położoną osadą w całej Ghanie.
zobacz: Najwyżej położone miasta według krajów świata
Przyznanie praw wyborczych kobietom
Kobiety w Ghanie uzyskały czynne prawo wyborcze w 1954 roku, jeszcze przed formalnym ogłoszeniem niepodległości państwa.
Czas rejestracji działalności gospodarczej
Według dawnych raportów Doing Business procedury rejestracji firmy w Registrar General's Department trwały 81 dni, podlegając późniejszej cyfryzacji.
Przystąpienie do Organizacji Narodów Zjednoczonych
Ghana została przyjęta do ONZ 8 marca 1957 roku, zaledwie dwa dni po ogłoszeniu niepodległości od korony brytyjskiej.
Ustawowy tygodniowy czas pracy
Standardowy czas pracy w pełnym wymiarze wynosi w Ghanie 40 godzin tygodniowo zgodnie z krajową ustawą Labour Act.
Stopień urbanizacji społeczeństwa ghańskiego
W miastach mieszka 58,3% ludności Ghany, a proces urbanizacji koncentruje się wokół Akry, Kumasi i Sekondi-Takoradi.
Wskaźnik lesistości terytorium
Lasy tropikalne i zadrzewienia pokrywają 23,2% powierzchni Ghany, obejmując obszar ponad 52 000 km².
Ostatnia egzekucja i zniesienie kary śmierci
Ostatnią egzekucję wykonano w 1993 roku na mocy wyroku sądu, a w 2023 roku parlament przegłosował całkowite zniesienie kary śmierci.
Stawka podatku dochodowego od osób fizycznych
Maksymalna stawka podatku dochodowego dla osób fizycznych PIT w Ghanie wynosi 25%, a od 2023 roku wprowadzono próg 35% dla najwyższych dochodów.
Stawka ryczałtowa podatku od towarów i usług
W 2018 roku podstawowy podatek VAT wynosił 3% w uproszczonym systemie Flat Rate Scheme dla małych przedsiębiorstw handlowych.
Szczyt inflacyjny w gospodarce z 2022 roku
W 2022 roku średnia roczna inflacja CPI w Ghanie wyniosła 31,26%, a w grudniu osiągnęła rekordowy poziom 54,1%.
Oficjalne rezerwy kruszcowe Banku Ghany
Oficjalne rezerwy złota Banku Ghany wynosiły 8,7 tony kruszcu w 2022 roku, po czym uruchomiono program skupu złota Gold for Oil.
zobacz: Rezerwy złota na świecie
Dystans do stolicy sąsiedniego Togo
Najbliższą stolicą w linii prostej od Akry jest Lomé w Togo w odległości 169 km wzdłuż wybrzeża Zatoki Gwinejskiej.
Najdalsza stolica w relacji do Akry
Najbardziej oddaloną stolicą świata od Akry jest Vaiaku na atolu Funafuti w Tuvalu, leżące w odległości 19 678 km.
Prędkość transferu internetu stacjonarnego
Średnia prędkość stacjonarnego internetu szerokopasmowego w Ghanie wynosi 52,1 Mb/s według testów Ookla z 2024 roku.
Zapora wodna Akosombo na Wolcie
Oddana do użytku w 1965 roku hydroelektrownia Akosombo o mocy 1020 MW zasila krajowy przemysł hutniczy aluminium i eksportuje prąd do sąsiadów.
Tradycyjna tkanina królewska Kente
Ręcznie tkana z jedwabiu i bawełny tkanina Kente ludu Aszanti w geometrycznych barwach stanowi oficjalny ubiór dyplomatyczny i symbol prestiżu.
Twierdza Elmina i szlak niewolniczy
Wzniesiony przez Portugalczyków w 1482 roku Zamek Elmina (São Jorge da Mina) jest najstarszym europejskim budynkiem wzniesionym na południe od Sahary.
Złoty Stolec królestwa Aszanti
Święty tron Sika Dwa Kofi (Złoty Stolec) powstały około 1700 roku uchodzi za naczynie przechowujące duszę całego narodu Aszanti.
Złoża ropy naftowej na polu Jubilee
Odkryte w 2007 roku podmorskie pole naftowe Jubilee u wybrzeży Ghany kryje ponad 3 miliardy baryłek ropy, czyniąc kraj eksporterem surowca.
Republikańska flaga i Czarna Gwiazda
Ghańska flaga zaprojektowana w 1957 roku przez Theodosię Okoh zawiera czarną gwiazdę symbolizującą wolność i jedność ludów Afryki.
Kolorowe trumny figuralne z Teshie
Warsztaty stolarskie w Teshie tworzą trumny figuralne w kształcie ryb, aut czy owoców kakaowca, odzwierciedlające zawód lub marzenia zmarłego.
Park Narodowy Mole i populacja słoni
Założony w 1958 roku Park Narodowy Mole obejmuje 4577 km² sawanny i chroni największą w kraju populację słoni afrykańskich.
Meczet w Larabanga z suszonej gliny
Wzniesiony w 1421 roku meczet w Larabanga w stylu sudańsko-sahelskim z gliny i belek drewnianych jest najstarszą świątynią muzułmańską w Ghanie.
Uderzeniowe jezioro kraterowe Bosumtwi
Naturalne jezioro Bosumtwi o średnicy 8 kilometrów powstało w kraterze po uderzeniu meteorytu ponad milion lat temu w lesie deszczowym Aszanti.
Ruch panafrykański Kwame Nkrumaha
Pierwszy prezydent Kwame Nkrumah zainicjował w 1963 roku powołanie Organizacji Jedności Afrykańskiej, stając się symbolem dekolonizacji kontynentu.

Dodaj ciekawostkę

Najgroźniejsze zwierzęta na Madagaskarze

Wybierasz się na Madagaskar w poszukiwaniu lemurów i baobabów? Sprawdź, jakie najgroźniejsze zwierzęta kryją się w tropikalnych lasach tej wyjątkowej wyspy i zaplanuj bezpieczny wyjazd.

14 ciekawostek o finansach Nikaragui

Poznaj gospodarkę Nikaragui: podatek dochodowy 30%, system terytorialny, inflację, zadłużenie zewnętrzne oraz rezerwy walutowe banku centralnego.

11 ciekawostek o edukacji w Laosie

Sprawdź, jak wygląda edukacja w Laosie. Poznaj klasztorne szkoły przy pagodach, barierę językową grup etnicznych, system 5+4+3 i tradycyjne stroje sinh.

Tanie podróżowanie po Filipinach

Poznaj sprawdzone porady, jak zorganizować tanią podróż na Filipiny. Odkryj sekrety taniego jedzenia w carinderiach, budżetowych noclegów i sposobów na tanie promy między wyspami.

16 ciekawostek o finansach Senegalu

Poznaj gospodarkę Senegalu: stawki podatkowe IRPP i CIT, sztywny kurs franka CFA do euro, inflację oraz zadłużenie publiczne.

14 ciekawostek o armii Kamerunu

Poznaj siły zbrojne Kamerunu: elitarny batalion BIR, brak czołgów podstawowych, spór o półwysep Bakassi i walkę z piractwem w Zatoce Gwinejskiej. Sprawdź!