30 ciekawostek o geografii Kazachstanu

Kazachstan jest największym państwem śródlądowym świata, położonym w Azji Centralnej i częściowo w Europie, graniczącym z Rosją, Chinami, Kirgistanem, Uzbekistanem i Turkmenistanem (współrzędne geograficzne: 48 00 N, 68 00 E).
Najniżej położonym miejscem w kraju jest depresja Karagije (Karakija) na półwyspie Mangyszłak, której dno znajduje się 132 m p.p.m, co czyni ją jedną z najgłębszych suchych depresji na Ziemi.
Jezioro Bałchasz jest jednym z największych jezior na świecie. Jedna jego połowa zawiera wodę słoną, a druga wodę słodką.
Mimo ogromnej powierzchni, Kazachstan stosuje obecnie jednolitą strefę czasową (UTC+5), co wprowadzono w marcu 2024 roku (wcześniej były dwie strefy: wschodnia i zachodnia).
Choć Kazachstan nie ma dostępu do oceanu, posiada marynarkę wojenną i flotę handlową, które operują na Morzu Kaspijskim – największym jeziorze świata.
Geologia Kazachstanu jest niezwykle bogata – w tablicy Mendelejewa znajduje się 110 pierwiastków występujących w przyrodzie, z czego 99 odkryto w złożach na terytorium tego kraju.
Powierzchnia kraju wynosi 2 724 900 km², co oznacza, że jest on ponad 8,7 razy większy od Polski i zajmuje 9. miejsce na świecie pod względem wielkości.
Najwyższym szczytem jest Chan Tengri w górach Tienszan, wznoszący się na 7010 m n.p.m. (z pokrywą lodową), znany jako "Władca Niebios" ze względu na swoją majestatyczną piramidę.
Najdłuższą rzeką przepływającą przez kraj jest Irtysz (Ertis), którego kazachski odcinek liczy ok. 1700 km (cała rzeka ma 4248 km), będący główną arterią wodną północy.
W Kazachstanie jest 2090000 km² gruntów rolnych (77% powierzchni kraju), ale ziemia orna pod uprawę zbóż to tylko ułamek tej liczby (ok. 10-15%).
Najwyżej położonym miastem w Kazachstanie jest Narynkol (1 819 m n.p.m.).
zobacz: Najwyżej położone miasta według krajów świata
Lasy są rzadkością w tym stepowym kraju i pokrywają zaledwie ok. 1,2% powierzchni (głównie w górach Ałtaj i Tienszan oraz w pasach ochronnych).
Granice Kazachstanu:
- Chiny - 1533 km
- Kirgistan - 1224 km
- Rosja - 6846 km
- Turkmenistan - 379 km
- Uzbekistan - 2203 km
Długość granic lądowych: 12 185 km
W Kazachstanie mieszka 19 606 634 osób (dane z 2023 roku).
Stolicą jest Astana (w latach 2019–2022 nazywana Nur-Sułtan), miasto zbudowane od podstaw na stepie, słynące z futurystycznej architektury zaprojektowanej m.in. przez Normana Fostera.
zobacz: 16 ciekawostek o stolicy Kazachstanu
Gęstość zaludnienia jest jedną z najniższych na świecie i wynosi średnio ok. 7 osób na km², co daje poczucie nieskończonej przestrzeni na Wielkim Stepie.
Kanion Szaryński (Szaryn) jest nazywany "młodszym bratem Wielkiego Kanionu"; jego czerwone skały tworzą "Dolinę Zamków", która wygląda jak sceneria z innej planety.
Zatopiony Las w jeziorze Kaindy powstał po trzęsieniu ziemi w 1911 roku; z turkusowej wody wystają pnie świerków, które pod powierzchnią wciąż mają zielone igły zakonserwowane przez zimno.
Północna część Morza Aralskiego (Mały Aral) dzięki budowie tamy Kökarał powoli się odradza, w przeciwieństwie do wysychającej części południowej w Uzbekistanie.
Kosmodrom Bajkonur, z którego Jurij Gagarin poleciał w kosmos, znajduje się w Kazachstanie, ale teren ten jest dzierżawiony przez Rosję do 2050 roku i stanowi rosyjską enklawę prawną.
Kazachstan jest największym na świecie producentem uranu (odpowiada za ponad 40% światowego wydobycia), co czyni go kluczowym graczem w energetyce jądrowej.
Ałmaty, dawna stolica, wciąż jest największym miastem kraju, a jej nazwa oznacza "Ojciec Jabłek" – to z tego regionu pochodzą przodkowie wszystkich jabłoni na świecie.
Jezioro Tuzkol jest tak słone, że można w nim unosić się na wodzie jak w Morzu Martwym, a przy dobrej pogodzie w jego tafli odbija się szczyt Chan Tengri.
Rezerwat Korgalżyn to najbardziej na północ wysunięte miejsce lęgowe flamingów różowych na świecie, które przylatują tu na słone jeziora w sercu stepu.
Śpiewająca Wydma w Parku Narodowym Ałtyn-Emel to góra piasku o wysokości 150 metrów, która w suchy dzień wydaje dźwięk przypominający organy kościelne.
Półwysep Mangyszłak słynie z "Doliny Kul" (Torysz), gdzie tysiące idealnie okrągłych kamiennych konkrecji o średnicy do 4 metrów leżą rozrzucone na pustyni.
W Kazachstanie znajduje się kopalnia węgla w Ekibastuzie z największym na świecie kominem (elektrownia GRES-2), który ma 420 metrów wysokości (wyższy niż wieża Eiffla).
Góry Ałtaj na wschodzie kraju to miejsce, gdzie stykają się granice czterech mocarstw regionu: Kazachstanu, Rosji, Chin i Mongolii (choć z Mongolią nie ma bezpośredniej granicy, jest bardzo blisko).
Rzeka Ural dzieli geograficznie Eurazję na Europę i Azję, co sprawia, że miasta takie jak Atyrau i Orał leżą na dwóch kontynentach jednocześnie.
Mauzoleum Chodży Ahmeda Yasawiego w Turkiestanie to niedokończony, ale monumentalny budynek z czasów Timura, który posiada największą zachowaną kopułę ceglaną w Azji Środkowej.

Arktyka na własną rękę – jak zaplanować wyprawę na Spitsbergen?

Marzysz o Arktyce? Zobacz, jak bezpiecznie zorganizować wyprawę na Spitsbergen. Poznaj królestwo niedźwiedzi polarnych, zasady, logistykę i surowy klimat Svalbardu.

Najgroźniejsze zwierzęta w Meksyku – jak mądrze zaplanować egzotyczny urlop?

Zastanawiasz się, na jakie zwierzęta uważać w Meksyku? Przeczytaj nasz poradnik, poznaj mieszkańców dżungli i dowiedz się, jak bezpiecznie cieszyć się egzotycznym urlopem.

Najgroźniejsze zwierzęta w Wietnamie – na co uważać w tropikach?

Wybierasz się do Wietnamu? Sprawdź, z jakimi dzikimi zwierzętami możesz się spotkać w Azji Południowo-Wschodniej i jak zadbać o swoje bezpieczeństwo w tropikach.

Podróż przez architektoniczne cuda Samarkandy i Buchary w Uzbekistanie

Odkryj magię Jedwabnego Szlaku. Praktyczny przewodnik po architektonicznych cudach Samarkandy i Buchary w Uzbekistanie. Poczuj autentyczny klimat wschodu.

Tajwan poza utartym szlakiem – Taroko i herbaciane wzgórza zamiast zatłoczonej Japonii

Szukasz azjatyckiej przygody bez tłumów? Odkryj Tajwan jako idealną alternatywę dla Japonii. Poznaj Wąwóz Taroko, herbaciane wzgórza i świetne pociągi.

Najgroźniejsze zwierzęta w Indiach – jak podróżować bezpiecznie?

Wybierasz się do Indii? Dowiedz się, z jakimi zwierzętami możesz się spotkać na zatłoczonych ulicach i w dżungli, oraz jak bezpiecznie podróżować po Azji.

Kazachstan geografia