Kazachstan ciekawostki

Kazachstan rozciągający się od delty Wołgi po ośnieżone granie Tienszanu to największe państwo śródlądowe globu, światowy lider wydobycia uranu oraz kosmiczne wrota Ziemi w Bajkonurze. Poznaj sekrety hydrologicznego fenomenu jeziora Bałchasz, historię scytyjskiego Złotego Człowieka z Issyku, tradycję sokolnictwa z orłami przednimi, koczownicze rytuały gry na dombrze oraz futurystyczną architekturę stepowej stolicy Astany.

Ostatnia aktualizacja: 2026-09-23 16:58:26

112 ciekawostek o Kazachstanie

Deklaracja niepodległości ostatniej republiki ZSRR
Kazachstan ogłosił suwerenność państwową 16 grudnia 1991 roku jako ostatnia z republik radzieckich opuszczających Związek Radziecki. Dzień ten stanowi najważniejsze święto państwowe upamiętniające również protesty młodzieży Żeltoqsan z 1986 roku.
Wskaźnik gęstości zaludnienia w Wielkim Stepie
Średnia gęstość zaludnienia wynosi zaledwie 7,4 osoby na km², co plasuje kraj w gronie najrzadziej zaludnionych obszarów na kuli ziemskiej. Niskie zaludnienie wynika z bezkresnych przestrzeni Wielkiego Stepu i półpustyń.
Rozległość terytorium lądowego
Obszar lądowy wynosi 2 724 900 km², co czyni Kazachstan niemal dziewięciokrotnie większym od terytorium Polski. Rozciągłość równoleżnikowa od Morza Kaspijskiego po góry Ałtaju przekracza 3000 kilometrów.
Struktura wyznaniowa społeczności muzułmańskiej
Islam sunnicki szkoły hanafickiej wyznaje 70,2% mieszkańców państwa, a prawosławie deklaruje około 26% populacji (głównie mniejszość rosyjska). Konstytucja definiuje państwo jako ściśle świeckie.
Bieg i hydrotechnika rzeki Irtysz
Rzeka Irtysz płynie przez terytorium kraju na odcinku 1698 kilometrów (całkowita długość wynosi 4248 km), biorąc początek w Chinach i uchodząc do Obu. Ciek ten zasila strategiczny kanał Irtysz-Karaganda zaopatrujący suchy step w wodę.
Konstytucyjna nazwa państwa
Oficjalna nazwa brzmi Republika Kazachstanu (Qazaqstan Respublikasy). Od 2017 roku władze realizują etapowe przejście zapisu języka kazachskiego z cyrylicy na alfabet łaciński.
Prezydencki system rządów republiki
Państwo funkcjonuje jako republika z silnym systemem prezydenckim. Po reformach konstytucyjnych z 2022 roku kadencja prezydenta została ograniczona do jednej, siedmioletniej kadencji bez prawa do reelekcji.
Polska diaspora z deportacji stalinowskich
W kraju mieszka ponad 30 000 osób polskiego pochodzenia, skupionych głównie w obwodzie północnokazachstańskim (Jasna Polana, Tajynsza). Są to potomkowie Polaków deportowanych przez władze radzieckie w latach 1936-1940 z Żytomierszczyzny.
Wysokogórski szczyt Chan Tengri w pasmie Tienszan
Piramida skalno-lodowa Chan Tengri wznosi się na 7010 m n.p.m. (z czapą lodową) w paśmie Tienszan na styku granic z Kirgistanem i Chinami. Jest najbardziej wysuniętym na północ siedmiotysięcznikiem na Ziemi.
Przywrócenie historycznej nazwy stolicy Astana
W 2022 roku parlament przywrócił oficjalną nazwę stolicy Astana, rezygnując z nazwy Nur-Sułtan obowiązującej w latach 2019-2022 na cześć pierwszego prezydenta. Wcześniej miasto nosiło nazwy Akmolińsk i Celinograd.
Największe państwo bez dostępu do wszechoceanu
Kraj jest największym państwem śródlądowym na świecie pod względem powierzchni (dziewiątym ogółem). Nie posiada bezpośredniego połączenia z otwartym oceanem światowym.
Najwyższy komin przemysłowy Ekibastuz GRES-2
Komin elektrowni węglowej GRES-2 w Ekibastuzie ma wysokość 419,7 metra, będąc najwyższym wolnostojącym kominem przemysłowym wybudowanym na Ziemi. Powstał w 1987 roku ze zbrojonego betonu.
Produkcja pszenicy twardej w północnych obwodach
Kraj należy do ścisłej czołówki światowych eksporterów wysokobiałkowej pszenicy twardej i mąki, wysyłając ziarno do Azji Środkowej, Bliskiego Wschodu i Europy. Uprawy koncentrują się na czarnoziemach dawnych ziem dziewiczych.
Sejsmoodporna wieża telewizyjna Kok Tobe
Wieża telewizyjna Kok Tobe w Almacie wznosi się na 371,5 metra na wzgórzu o wysokości 1100 m n.p.m. Została zaprojektowana tak, aby wytrzymać trzęsienia ziemi o sile do 10 stopni w skali Richtera.
Hydrologiczny fenomen jeziora Bałchasz
Jezioro Bałchasz o powierzchni 16 400 km² jest przedzielone wąskim przesmykiem Uzynarał: część zachodnia zawiera wodę słodką z rzeki Ili, a wschodnia wodę słonawą. Jest to unikatowe zjawisko hydrologiczne w skali globu.
Koczownicza etymologia nazwy narodu Kazachów
Tureckie słowo Qazaq oznaczało wolnego człowieka i koczownika, który odłączył się od chanatu w XV wieku, by wieść niezależne życie stepowe. Od tego rdzenia wywodzi się również słowo kozak.
Ujednolicenie jednolitej strefy czasowej UTC+5
W marcu 2024 roku rząd zniósł podział kraju na dwie strefy i wprowadził jednolitą strefę czasową UTC+5 w całym państwie. Decyzja miała na celu usprawnienie komunikacji i zarządzania transportem kolejowym.
Okręty Marynarki Wojennej na Morzu Kaspijskim
Mimo śródlądowego położenia kraj utrzymuje Marynarkę Wojenną operującą na wodach Morza Kaspijskiego z główną bazą morską w porcie Aktau. Flota chroni morskie platformy wydobywcze ropy naftowej.
Bogactwo geologiczne tablicy Mendelejewa
W bogatych złożach mineralnych kraju geolodzy odkryli 99 ze 118 pierwiastków chemicznych układu okresowego. Kazachstan posiada największe na świecie zasoby cynku, wolframu i barytu.
Przeniesienie stolicy z Ałmaty do Astany
Prezydent podjął decyzję o przeniesieniu stolicy do Astany w 1997 roku, zatrudniając światowej sławy architektów, w tym Kisho Kurokawę i Normana Fostera. Miasto słynie z futurystycznej architektury piramidy i wieży Bäjterek.
Skutki załamania gospodarczego wczesnych lat 90.
Po rozpadzie ZSRR kraj doświadczył głębokiego kryzysu hiperinflacyjnego i zapaści budżetowej, co wstrzymało inwestycje socjalne. Sytuację ustabilizowało dopiero uruchomienie eksportu ropy naftowej ze złoża Tengiz.
Centrum nauk przyrodniczych Uniwersytetu Nazarbajewa
Narodowe Laboratorium Uniwersytetu Nazarbajewa prowadzi zaawansowane badania nad mikrobiomem jelitowym i probiotykami na bazie tradycyjnego mleka klaczy i wielbłąda w programach wspierania długowieczności.
Pozycja w rankingu obronnym Global Firepower
Siły Zbrojne Republiki Kazachstanu zajmują 58. miejsce na świecie w rankingu militarnym Global Firepower, dysponując najnowocześniejszym potencjałem obronnym w całej Azji Środkowej.
Liczebność personelu armii zawodowej
Personel sił zbrojnych liczy około 70 000 żołnierzy służby czynnej, wspieranych przez 30 000 żołnierzy Gwardii Narodowej. Armia podzielona jest na cztery regionalne dowództwa strategiczne.
Arsenał pancerny i wielozadaniowe myśliwce Su-30SM
Wojska lądowe eksploatują ponad 300 czołgów podstawowych T-72B i T-72KZ oraz wozy bojowe Barys. Siły powietrzne zmodernizowano eskadrami ciężkich myśliwców wielozadaniowych Su-30SM.
Roczne wydatki budżetowe na obronność
Roczny budżet obronny wynosi około 2,8 miliarda dolarów, co stanowi niespełna 1% produktu krajowego brutto. Środki kierowane są na modernizację systemów obrony przeciwlotniczej Buk-M2E i Tor-M2K.
Jednostki patrolowe stoczni Zenit w Uralsku
Marynarka Wojenna operuje kutrami rakietowymi typu Kazakhstan budowanymi lokalnie w stoczni Zenit w Uralsku nad rzeką Ural. Okręty te wyposażone są w nowoczesne systemy radarowe i artylerię okrętową.
Tradycyjne obchody wiosennego święta Nauryz
Najważniejszym świętem narodowym jest Nauryz obchodzony w dniach 21-23 marca w dniu równonocy wiosennej. Przygotowuje się wówczas rytualną zupę nauryz-koże składającą się z siedmiu tradycyjnych składników.
Ustawowa stawka płacy minimalnej
Ustawowa płaca minimalna wynosi 85 000 tenge miesięcznie (około 720 PLN) po waloryzacjach socjalnych wprowadzonych przez rząd. Średnie wynagrodzenie w sektorze naftowym w Atyrau przekracza 600 000 KZT.
Przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto
Średnie miesięczne wynagrodzenie brutto w gospodarce wynosi około 390 000 tenge (około 3300 PLN) według danych Biura Statystyki Narodowej. Występują znaczne różnice płacowe między zachodem a południem kraju.
Stawki podatków bezpośrednich KNP
Podatek dochodowy od osób fizycznych ma stawkę liniową 10% (PIT), co wspiera rejestrację dochodów. Podstawowa stawka podatku dochodowego od osób prawnych CIT wynosi 20%.
Ujednolicenie wieku emerytalnego
Mężczyźni przechodzą na emeryturę w wieku 63 lat, natomiast wiek emerytalny kobiet wynosi 61 lat (zamrożony ustawowo do 2028 roku). Wypłaty realizuje Jednolity Akumulacyjny Fundusz Emerytalny (ENPF).
Niski wskaźnik bezrobocia rejestrowanego
Oficjalna stopa bezrobocia wynosi około 4,7%. Państwo wspiera zatrudnienie poprzez subsydiowane programy przedsiębiorczości młodzieżowej i mikropożyczki rolnicze.
Liczba miliarderów w rankingu Forbesa
Na liście najbogatszych ludzi magazynu Forbes figuruje 6 obywateli kraju o łącznym majątku przekraczającym 25 miliardów dolarów. Fortuny koncentrują się w sektorach finansowym, technologicznym i surowcowym.
Sukces fintechu Kaspi.kz i Wiaczesława Kima
Przedsiębiorca Wiaczesław Kim wraz z Michaiłem Łomtadze stworzył superaplikację finansową Kaspi.kz zintegrowaną z płatnościami i bankowością, z której korzysta codziennie ponad 13 milionów mieszkańców.
Konsumpcja alkoholu etylowego i profilaktyka
Roczne spożycie czystego alkoholu spadło do poziomu około 5 litrów na mieszkańca powyżej 15. roku życia według raportów WHO. Tradycyjna wódka jest stopniowo zastępowana przez piwo i herbatę.
Udział alkoholi wysokoprocentowych w sprzedaży
W strukturze sprzedaży napojów alkoholowych wódka stanowi 45% rynku, a piwo 50%. W sklepach obowiązują ograniczenia godzinowe sprzedaży mocnych alkoholi w godzinach nocnych.
Cykl powszechnego kształcenia szkolnego
Powszechny obowiązek szkolny trwa 11 lat w systemie 4-5-2 (szkoła początkowa, zasadnicza i starsza). Kształcenie w państwowych szkołach jest bezpłatne i prowadzone w języku kazachskim lub rosyjskim.
Wiek rozpoczęcia nauki w szkole podstawowej
Dzieci rozpoczynają naukę w klasie pierwszej w wieku 6 lat, poprzedzoną obowiązkowym rocznym przygotowaniem przedszkolnym (nulewoj kłass). Rok szkolny trwa od 1 września do 25 maja.
Rozwój elitarnej sieci Szkół Intelektualnych Nazarbajewa
Dla najzdolniejszej młodzieży państwo utworzyło sieć Szkół Intelektualnych Nazarbajewa (NIS) z międzynarodową maturą IB. Średni wynik standaryzowanych testów poznawczych populacji wynosi 94 punkty.
Ograniczenia prędkości na ulicach miast
Podstawowy limit prędkości w obszarze zabudowanym wynosi 60 km/h, przy czym na głównych arteriach tranzytowych Ałmaty i Astany znaki dopuszczają 80 km/h. W strefach mieszkalnych obowiązuje limit 20 km/h.
Limity prędkości na autostradach płatnych
Na drogach krajowych limit wynosi 100 km/h, a na sześciopasmowych autostradach płatnych takich jak Astana-Szczuczyńsk maksymalna dozwolona prędkość wynosi 140 km/h.
Bezwzględny zerowy limit trzeźwości kierowców
Prawo o ruchu drogowym wprowadza bezwzględny limit 0,0 promila alkoholu we krwi kierowcy. Prowadzenie pod wpływem alkoholu skutkuje automatycznym aresztem na 15 dób i utratą uprawnień na 7 lat.
Statystyki bezpieczeństwa ruchu drogowego
W wypadkach drogowych ginie rocznie około 2200-2400 osób według raportów ministerstwa spraw wewnętrznych. Główną przyczyną na prostych odcinkach tras stepowych jest zasypianie za kierownicą i nadmierna prędkość.
Niski udział alkoholu w oficjalnych statystykach kolizji
Dzięki surowym karom aresztu udział nietrzeźwych kierowców w śmiertelnych wypadkach wynosi poniżej 3% wszystkich zdarzeń. Policja drogowa prowadzi masowe kontrole na wylotówkach z miast.
Liczebność parku samochodowego w rejestrach
W rejestrach państwowych figuruje ponad 5,3 miliona zarejestrowanych pojazdów, z czego 88% stanowią samochody osobowe. Dynamicznie rośnie udział aut montowanych lokalnie w zakładach Allur w Kustanaju.
zobacz: Pojazdy mechaniczne w krajach świata
Wskaźnik bezpieczeństwa żywnościowego gospodarstw domowych
Odsetek osób dotkniętych niedożywieniem wynosi poniżej 3% według danych FAO. Dieta stepowa obfituje w mięso koniny, baraniny i przetwory mleczne.
Sieć dróg krajowych i autostrad KazAwtoŻoł
Łączna sieć dróg publicznych liczy ponad 96 000 kilometrów, z czego ponad 25 000 km tworzy sieć dróg republikańskich zarządzanych przez spółkę KazAvtoZhol. Zmodernizowano korytarz transportowy Zachodnia Europa - Zachodnie Chiny.
Infrastruktura portów lotniczych
W kraju funkcjonuje ponad 20 głównych lotnisk komercyjnych, z których największymi hubami przesiadkowymi są porty w Ałmacie (ALA) i Astanie (NQZ). Narodowym przewoźnikiem są linie Air Astana.
Tranzytowa rola Kolei Kazachskich KTZ
Krajowa spółka kolejowa KTZ zarządza siecią ponad 16 000 kilometrów torów o szerokim rozstawie 1520 mm. Kazachstan jest głównym lądowym korytarzem tranzytowym dla pociągów kontenerowych kursujących między Chinami a Unią Europejską.
Głębokie stacje metra w Almacie
Metro w Almacie liczy 13,4 kilometra długości i 11 stacji, przewożąc ponad 20 milionów pasażerów rocznie. Stacje zostały wykute na głębokości do 70 metrów i wykończone marmurem oraz tradycyjną mozaiką.
Wysoki stopień penetracji internetu mobilnego
Z sieci internetowej korzysta regularnie ponad 18 milionów obywateli (około 92% populacji). Powszechny dostęp do taniego internetu mobilnego 4G/5G umożliwił stuprocentową cyfryzację usług państwowych w portalu eGov.kz.
Dominacja platformy Instagram i komunikatora Telegram
Najpopularniejszym serwisem społecznościowym w kraju jest Instagram używany przez ponad 12 milionów osób, a głównym kanałem wymiany wiadomości i wiadomości biznesowych pozostaje komunikator Telegram.
Narodowa domena internetowa.kz
Oficjalną domeną najwyższego poziomu jest .kz (oraz domena cyrylicka.қаз), administrowana przez KazNIC od 1994 roku. Domena.qa należy do Kataru.
Lokalne portale informacyjne i motoryzacyjne
Do najczęściej odwiedzanych domen należy portal motoryzacyjny Kolesa.kz, serwis ogłoszeniowy Krisha.kz oraz portal bankowości elektronicznej Kaspi.kz. Rynek cyfrowy cechuje się wysoką niezależnością.
Aktywa Narodowego Banku i Funduszu Narodowego
Łączne aktywa dewizowe Narodowego Banku Kazachstanu oraz Funduszu Narodowego (NFRK) przekraczają 95 miliardów dolarów. Fundusz gromadzi nadwyżki z podatków naftowych na rzecz przyszłych pokoleń.
Zasoby złota w rezerwach banku centralnego
Państwowe rezerwy kruszcu wynoszą 300,4 tony złota, co plasuje Kazachstan na 17. miejscu na świecie według World Gold Council. Złoto stanowi ponad 55% całkowitych oficjalnych rezerw państwowych.
zobacz: Rezerwy złota na świecie
Wartość produktu krajowego brutto
Produkt krajowy brutto kraju przekracza 260 miliardów dolarów w ujęciu nominalnym, co czyni Kazachstan największą gospodarką w całej Azji Środkowej (generującą ponad 60% PKB regionu).
Niski wskaźnik długu publicznego
Wskaźnik długu publicznego do PKB utrzymuje się na bezpiecznym poziomie około 23%, należąc do najniższych wskaźników w Europie i Azji. Finanse publiczne charakteryzują się wysoką stabilnością.
Struktura zadłużenia zagranicznego brutto
Zadłużenie zagraniczne brutto wynosi około 160 miliardów dolarów, z czego ponad 60% stanowi zadłużenie wewnątrzkorporacyjne zagranicznych koncernów naftowych inwestujących w złoża Kaszagan i Tengiz.
Wskaźnik nadwagi i nawyków żywieniowych
Nadwagę diagnozuje się u około 50% dorosłych obywateli, a otyłość u 21% populacji. Ministerstwo zdrowia promuje aktywność fizyczną i redukcję tłuszczów zwierzęcych w diecie miejskiej.
Konsumpcja wyrobów tytoniowych w społeczeństwie
Około 20% dorosłej populacji deklaruje regularne palenie tytoniu (w tym 38% mężczyzn). Wprowadzono zakaz palenia w miejscach publicznych oraz zakaz ekspozycji paczek papierosów w sklepach.
Wieżowiec Abu Dhabi Plaza w Astanie
Kompleks wieżowców Abu Dhabi Plaza w Astanie wznosi się na 311 metrów wysokości (75 pięter), będąc najwyższym budynkiem w Kazachstanie i w całej Azji Środkowej. Mieści hotel, biura i apartamenty.
Konstrukcja stalowa wieży Almaty Tower
Wieża telewizyjna Almaty Tower na wzgórzu Kok Tobe ma wysokość 371,5 metra i została wzniesiona z rurowych elementów stalowych kotwionych w żelbetowym fundamencie.
Stuprocentowy wskaźnik alfabetyzacji społeczeństwa
Wskaźnik umiejętności czytania i pisania wynosi 99,8%, co jest rezultatem radzieckiego programu powszechnej likwidacji analfabetyzmu (likbiez) oraz obowiązkowego 11-letniego cyklu nauki szkolnej.
Ekstremalny rekord mrozu w Astanie
Najniższą temperaturę powietrza wynoszącą -51,6 °C odnotowano w Astanie w styczniu 1893 roku. Astana jest drugą najzimniejszą stolicą świata po Ułan Bator w Mongolii.
Maksimum termiczne na południu kraju
Absolutny rekord gorąca wynoszący 49,1 °C zarejestrowano w mieście Turkiestan na południu kraju. Południowe oazy cechują się upalnym, suchym latem o charakterze pustynnym.
Choroby sercowo-naczyniowe główną przyczyną zgonów
Choroby układu krążenia odpowiadają za ponad 45% wszystkich zgonów w kraju. Narodowe Centrum Kardiologii w Astanie przeprowadza zaawansowane operacje transplantacji serca i zastawek.
Wzrost oczekiwanej długości trwania życia
Średnia długość życia w chwili narodzin wzrosła do 74,4 roku (78,4 roku dla kobiet oraz 70,2 roku dla mężczyzn) dzięki rozbudowie sieci nowoczesnych centrów medycznych w miastach.
Ustawowy wiek zawarcia małżeństwa
Kodeks małżeński ustala minimalny wiek ślubu na 18 lat dla kobiet i mężczyzn. W wyjątkowych sytuacjach (ciąża) urząd stanu cywilnego może obniżyć ten wiek maksymalnie o jeden rok.
Średni wiek matek przy pierwszym porodzie
Przeciętny wiek kobiety rodzącej pierwsze dziecko wynosi 25,2 roku. W kraju obowiązuje państwowy program jednorazowych zasiłków porodowych oraz miesięcznych dodatków na dziecko.
Wysoki współczynnik dzietności w Azji Środkowej
Współczynnik dzietności wynosi 3,05 dziecka na kobietę, co oznacza jeden z najwyższych wskaźników przyrostu w regionie poradzieckim. Kobiety wychowujące co najmniej 6 dzieci otrzymują order Altyn Ałqa.
Struktura demograficzna społeczeństwa
Mediana wieku populacji wynosi 32,1 roku, a łączna liczba mieszkańców kraju przekroczyła 20 milionów obywateli. Społeczeństwo cechuje dynamiczny wzrost liczby dzieci.
Udział młodzieży i seniorów w populacji
Dzieci do 14. roku życia stanowią 29% ludności, osoby w wieku produkcyjnym (15-64 lata) to 63%, natomiast seniorzy powyżej 65 lat stanowią 8% populacji państwa.
Roczny bilans urodzeń i dodatni przyrost naturalny
W kraju rodzi się rocznie około 390 000 dzieci, a liczba zgonów wynosi około 130 000. Przekłada się to na wysoki dodatni przyrost naturalny przekraczający 1,3% w skali roku.
Głęboka depresja bezodpływowa Karagije
Zapada Karagije na półwyspie Mangyszłak leży na głębokości 132 metrów p.p.m., będąc najniższym punktem Kazachstanu i jedną z najgłębszych depresji lądowych na Ziemi.
Powierzchnia użytków rolnych i pastwisk
Użytki rolne zajmują ponad 210 milionów hektarów (77% powierzchni kraju), z czego ponad 180 milionów ha stanowią naturalne pastwiska stepowe pod wypas koni, owiec i wielbłądów.
Rygorystyczne przepisy posiadania broni myśliwskiej
Na 1000 mieszkańców przypada około 13 sztuk zarejestrowanej broni palnej. Pozwolenia są wydawane wyłącznie na strzelby myśliwskie po odbyciu szkoleń i weryfikacji medycznej.
Wysokogórska osada Narynkol w Tienszanie
Miejscowość Narynkol w obwodzie ałmaackim leży na wysokości 1819 m n.p.m. w pobliżu granicy z Chinami. Słynie z hodowli koni rasy kazachskiej i tradycyjnego pasterstwa.
zobacz: Najwyżej położone miasta według krajów świata
Błyskawiczna rejestracja firm przez portal eGov
Dzięki automatyzacji usług rejestracja spółki z o.o. (TOO) przez rządowy portal eGov.kz trwa zaledwie 15 minut bez konieczności wizyty w urzędzie. Kazachstan jest regionalnym liderem cyfryzacji administracji.
Członkostwo w Organizacji Narodów Zjednoczonych
Kraj został przyjęty do ONZ 2 marca 1992 roku na 46. sesji Zgromadzenia Ogólnego. W latach 2017-2018 Kazachstan pełnił funkcję niestałego członka Rady Bezpieczeństwa ONZ.
Ustawowe normy czasu pracy
Kodeks pracy ustala tygodniowy wymiar czasu pracy na 40 godzin w systemie 5-dniowym lub 6-dniowym. W 2023 roku wprowadzono możliwość stosowania 4-dniowego tygodnia pracy za zgodą stron.
Wskaźnik urbanizacji i miasta milionowe
W miastach mieszka ponad 62% populacji państwa. Trzy metropolie o statusie miast o znaczeniu republikańskim - Ałmaty (2,2 mln), Astana (1,4 mln) i Szymkent (1,2 mln) - skupiają jedną czwartą ludności.
Zasoby leśne i lasy reliktowe
Lasy pokrywają około 4,7% powierzchni lądowej (ponad 13 milionów hektarów funduszu leśnego). Dominują lasy modrzewiowe w Ałtaju, lasy sosnowe w Burabaju oraz lasy saxaulowe na pustyniach.
Całkowite zniesienie kary śmierci w konstytucji
W 2021 roku prezydent Kasym-Żomart Tokajew podpisał ustawę o całkowitym zniesieniu kary śmierci we wszystkich okolicznościach po ratyfikacji II Protokołu Fakultatywnego do MPPOiP.
Waloryzacja minimalnego wynagrodzenia za pracę
Decyzją rządu płaca minimalna została podniesiona do 85 000 KZT, obejmując bezpośrednio ponad 1,8 miliona pracowników w sektorze publicznym i prywatnym.
Niska stawka podatku od towarów i usług
Podstawowa stawka podatku od towarów i usług (NDS) wynosi 12%, należąc do najniższych w regionie poradzieckim. Rząd planuje jej stopniowe dostosowanie w ramach reformy kodeksu podatkowego.
Polityka celu inflacyjnego Narodowego Banku
Roczny wskaźnik inflacji cen konsumpcyjnych spadł do poziomu około 8,5% po szczycie wywołanym zmianami szlaków handlowych. Narodowy Bank utrzymuje wysoką podstawową stopę procentową.
Odległość między stolicami w linii prostej
Najbliższą zagraniczną stolicą od Astany w linii prostej jest Biszkek w Kirgistanie, oddalony o 948 kilometrów (z dawnej stolicy Ałmaty to zaledwie 235 km drogą lądową).
Najbardziej oddalona stolica globu
Najdalej położoną stolicą na kuli ziemskiej w linii prostej od Astany jest Santiago w Chile, oddalone o 16 386 kilometrów przez Pacyfik.
Połączenie rdzeni tureckiego i perskiego w nazwie
Nazwa kraju powstała z połączenia tureckiego słowa qazaq (niezależny koczownik) oraz perskiego sufiksu -stan oznaczającego krainę lub miejsce zamieszkania.
Tradycyjny napój koczowników Kumys i Szubat
Narodowym trunkiem koczowników jest kumys (kymyz) - sfermentowane mleko klaczy o zawartości do 2,5% alkoholu oraz szubat - sfermentowane mleko wielbłądzie. Napoje te posiadają udokumentowane właściwości probiotyczne.
Tradycyjne zapasy w pasach Qazaq Kuresi
Tradycyjne zapasy w pasach Qazaq Kuresi wpisano w 2016 roku na listę UNESCO. Zawodnicy walczą w specjalnych kurtkach (szapan), a celem jest rzucenie rywala na plecy bez walki w parterze.
Dziewiąte państwo świata pod względem powierzchni
Powierzchnia lądowa wynosząca 2 724 900 km² daje Kazachstanowi 9. miejsce na świecie za Rosją, Kanadą, Chinami, USA, Brazylią, Australią, Indiami i Argentyną.
Wielofunkcyjny wieżowiec Abu Dhabi Plaza
Wieżowiec Abu Dhabi Plaza w Astanie ma 311 metrów wysokości i został zaprojektowany przez pracownię HKR Architects, stając się symbolem nowoczesnego centrum biznesowego stolicy.
Najdłuższa ciągła granica lądowa na świecie
Lądowa granica państwowa z Federacją Rosyjską liczy 7591 kilometrów długości, będąc najdłuższą nieprzerwaną granicą lądową między dwoma państwami na Ziemi.
zobacz: 10 najdłuższych granic w Azji
Zasoby naftowe szelfu Morza Kaspijskiego
Północny szelf Morza Kaspijskiego w granicach kraju kryje zasobne podmorskie złoże ropy naftowej Kaszagan, eksploatowane z użyciem sztucznych wysp odpornych na parcie lodu.
zobacz: 10 największych jezior na świecie
Średnia prędkość mobilnego internetu 5G
Średnia prędkość internetu mobilnego w największych miastach wzrosła do ponad 65 Mb/s dzięki budowie sieci 5G w Ałmacie, Astanie i Szymkencie przez operatorów Kcell i Tele2.
Kosmiczne wrota Ziemi w Bajkonurze
Założony w 1955 roku na stepie kazachskim Kosmodrom Bajkonur był miejscem startu pierwszego sztucznego satelity Sputnika 1 (1957) oraz pierwszego lotu załogowego Jurija Gagarina w 1961 roku. Kompleks jest dzierżawiony przez Rosję.
Tragiczne dziedzictwo poligonu w Semipałatyńsku
Na poligonie pod Semipałatyńskiem ZSRR przeprowadził w latach 1949-1989 456 prób jądrowych, narażając na promieniowanie ponad 1,5 miliona ludzi. W 1991 roku prezydent wydał historyczny dekret zamykający poligon na zawsze.
Ekologiczna katastrofa wysychania Jeziora Aralskiego
W wyniku radzieckich projektów nawadniania upraw bawełny Jezioro Aralskie straciło ponad 90% swojej pierwotnej objętości. Zbudowana w 2005 roku tama Kokarał uratowała północną część akwenu, przywracając rybołówstwo.
Globalny lider wydobycia uranu Kazatomprom
Kraj kontroluje ponad 43% światowego wydobycia uranu za pośrednictwem państwowej spółki Kazatomprom. Rudy uranu pozyskuje się ekologiczną metodą podziemnego ługowania (ISR) bez tworzenia hałd.
Kolebka dzikiej jabłoni Malus sieversii
Góry Tienszanu w pobliżu Ałmaty są genetyczną ojczyzną dzikiej jabłoni Malus sieversii, od której pochodzą wszystkie współczesne odmiany jabłek domowych na świecie. Sama nazwa miasta Ałmaty oznacza „Ojciec Jabłek”.
Tradycja sokolnictwa z orłem przednim Berkutchi
Koczownicza sztuka polowania na lisy i wilki z oswojonym orłem przednim (berkutchi) liczy ponad 3000 lat i została wpisana na listę UNESCO. Trening ptaka drapieżnego trwa lata i opiera się na głębokiej więzi z myśliwym.
Formacje skalne Kanionu Szaryńskiego
Rozciągający się na długości 154 km Kanion Szaryński o głębokości do 300 metrów nazywany jest młodszym bratem Wielkiego Kanionu w USA. Słynie z Doliny Zamków oraz reliktowego gaju jesionu sogdyjskiego.
Skarb scytyjskiego Złotego Człowieka z kurhanu Issyk
W 1969 roku archeolodzy odkryli w kurhanie Issyk grobowiec scytyjsko-sakijskiego wojownika ze zbroją wykonaną z ponad 4000 złotych płytek z V wieku p.n.e. Złoty Człowiek (Altyn Adam) stał się narodowym symbolem niepodległości.
Wysokogórskie lodowisko Medeo i ośrodek Shymbulak
Położone na wysokości 1691 m n.p.m. lodowisko Medeo w wąwozie Medeu słynie z najszybszego lodu na świecie, na którym pobito ponad 200 rekordów świata w łyżwiarstwie szybkim. Powyżej leży kurort narciarski Shymbulak.
Turkusowe kopuły Mauzoleum w Turkiestanie
Wzniesione przez sułtana Timura w latach 1389-1405 Mauzoleum Chodży Ahmada Jasawiego w Turkiestanie posiada największą ceglaną kopułę w Azji Środkowej (średnica 18,2 m). Jest to najważniejsze sanktuarium sufickie regionu.
Zatopiony las świerkowy w jeziorze Kaindy
Jezioro Kaindy w górach Kungej Ałatau powstało w wyniku trzęsienia ziemi w 1911 roku, które stworzyło naturalną zaporę. Z krystalicznie czystej, lodowatej wody wystają pnie zatopionych świerków Schrenka, tworząc podwodny las.
Tradycja dwustrunowej lutni Dombra
Dwustrunowa lutnia szarpana dombra jest narodowym instrumentem muzycznym obecnym w każdym kazachskim domu. Wykonywane na niej dynamiczne utwory narracyjne (küj) zostały wpisane na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO.
Tradycja dania koczowników Beszbarmak
Narodową potrawą serwowaną honorowym gościom jest beszbarmak („pięć palców”) - płaty domowego makaronu gotowane w rosole z koniną, baraniną, kiełbasą kazy i cebulowym sosem czyk. Spożywa się je tradycyjnie rękami.
Szlak handlowy Środkowego Korytarza TITR
Transkaspijski Międzynarodowy Szlak Transportowy Środkowy Korytarz (Middle Corridor) łączy Chiny z Europą przez porty w Aktau i Kuryk, omijając terytorium Rosji. Skraca czas transportu ładunków kolejowych do kilkunastu dni.

Dodaj ciekawostkę

19 ciekawostek o armii Iranu

Poznaj siły zbrojne Iranu: równoległą armię Pasdaran, podziemne miasta rakietowe, legendarne myśliwce F-14 Tomcat i taktykę roju motorówek. Sprawdź!

Tanie podróżowanie po Egipcie

Egipt to nie tylko luksusowe resorty. Dowiedz się, jak zaplanować tanie podróżowanie po Egipcie. Poznaj sposoby na tani transport, noclegi u lokalsów i uliczne jedzenie.

15 ciekawostek o edukacji w Meksyku

Poznaj realia meksykańskiego szkolnictwa. Sprawdź, jak działają lekcje z satelity, patriotyczne poniedziałki, darmowe podręczniki i system oceniania.

Jakie jest najlepsze zoo w Polsce i co warto w nim zobaczyć

Wybór najlepszego zoo w Polsce to zadanie złożone, ponieważ każdy obiekt oferuje unikalne doświadczenia i kolekcje zwierząt. Ocena ogrodu zoologicznego zależy od wielu czynników, takich jak dobrostan zwierząt, programy hodowlane, wartość edukacyjna oraz dodatkowe atrakcje. Warto przyjrzeć się kluczowym kryteriom, które pomagają wyłonić liderów w tej kategorii i sprawdzić, które placówki wyróżniają się na tle innych pod względem rzadkich gatunków i nowoczesnej infrastruktury.